
局米旁大师教言集MP163要义甘露续部疏仙人真言第四节.外续脉经及液经疏
10-9-1a
要义甘露续部疏仙人真言第四节.外续脉经及液经疏
序分
༄༅། །བདུད་རྩི་སྙིང་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་དྲང་སྲོང་ཞལ་ལུང་ལས་དུམ་བུ་བཞི་པ་ཕྱི་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྩ་མདོ་ཆུ་མདོའི་ཊཱི་ཀ་བཞུགས་སོ། །
10-9-1b
ན་མོ་གུ་རུ་མཉྫུ་ཤྲཱི་བྷེ་ཥ་ཛ་རཱ་ཛཱ་ཡ། ཕྱི་མ་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྒྱུད་འདི་འཆད་པ་ལ། མཚམས་སྦྱར་བ། གླེང་གཞི་དང་གླེང་སློང་གི་ཚིག་དང་། རྒྱུད་དོན་དངོས་བཤད་པ་དང་གཉིས། དང་པོ་ནི།གོང་དུ་མན་ངག་གི་རྒྱུད་གསུངས་ཚར་བའི་རྗེས་ཐོག་དེ་མ་ཐག་པ་དེ་ནས་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཚོ་མཛད་སྨན་གྱི་བླ་བཻཌཱུཪྻ་འོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེས་དགོས་འདོད་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བཞེངས་ནས། ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་མ་ཐག་ཏུ་སྐུའི་གསང་གནས་ནས་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མ་ཕྱོགས་བཅུར་འཕྲོས་པས་ཕྱོགས་བཅུའི་འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཞུམ་པ་དང་སྐྲག་པའི་ཉེས་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་བསལ། ལུས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ནད་དང་། ཚེ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་གདོན་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱས་ཏེ་སླར་སྐུའི་
10-9-2a
གསང་བར་འདུས་པ་ལས། རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ལ། སྐབས་འདིར་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ལས་སྤྲུལ་པའི་སྟོན་པ་དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བར་མཛད་དེ་མདུན་གྱི་བར་སྣང་ལ་བཞུགས་པ་དེ་ལ། གསུང་ལས་སྤྲུལ་པའི་དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་སྔར་ནས་སྤྲུལ་ཟིན་པ་བཀོད་པ་མ་བསྡུས་པར་བཞུགས་པ་དེས་སྤྲུལ་གཞི་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་དང་། དེའི་སྤྲུལ་པ་སྐབས་འདིའི་རྒྱུད་འཆད་པ་པོ་སྟོན་པ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པ་ལ་ཕྱག་དང་བསྐོར་བ་བྱས་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་ཞུས་སོ། ། ཀྱཻ། སྟོན་པ་དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལགས། རྒྱུད་སྡེ་བཞི་ལ་བསླབ་བར་བྱའོ། །ཞེས་སྔར་གསུངས་པ་ལས་རྩ་རྒྱུད་བཤད་རྒྱུད་མན་ངག་རྒྱུད་དང་གསུམ་པོ་རིམ་པ་ལྟར་དབང་པོ་རབ་
10-9-2b
འབྲིང་ཐ་མའི་དོན་དུ་གསུངས་ལགས་ན། ད་ནི་ཕྱི་མའི་རྒྱུད་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་བ་འཚོ་མཛད་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོས་བདག་ཅག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ། ཞེས་ཞུས་ཏེ་གླེང་བསླད་བ་ན་སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་པ།
正说续义
གཉིས་པ་རྒྱུད་དོན་དངོས་བཤད་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས།
总说
དང་པོ་ནི། ཀྱཻ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཡིད་ལས་སྐྱེས། རྒྱུད་བཞིའི་ཐ་མ་ཕྱི་མའི་རྒྱུད་ལ་བསླབ་པ་ནི། འདི་ལྟར་གསོ་བྱ་ནད་དང་། དེ་གསོ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་། ནད་དང་གཉེན་པོ་བསྐྲད་ནས་གསོ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་དང་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་ལས། གསོ་ཡུལ་ནད་དེ་ལའང་ཀུན་བརྟགས་གདོན་གྱི་ནད་བརྒྱ་དང་གཅིག་དེ་བཞིན་ལྟར་སྣང་འཕྲལ་གྱི་ནད། གཞན་དབང་སྔོན་ལས་ཀྱི་ནད། ཡོངས་གྲུབ་ཚེ་ཡི་ནད་བརྒྱ་དང་གཅིག་སྟེ་བཞི་བརྒྱ་དང་བཞིར་ཡོད་ལ། དེ་ལའང་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་སྔོན་ལ ས་ཀྱི་ནད་མ་གཏོགས་པ་གསུམ་ལ་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲེས་ཏེ་རྩིས་ན་སྟོང་དང་ཉིས་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཞིང་རྣམ་པས་དབྱེ་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་མདོ་རུ་བསྡུས་པས་བཅོས་དགོས་པ་བརྒྱ་རྩ་གཅིག་སྟེ་ཡོངས་གྲུབ་ཚེ་ཡི་ནད་ནི་བཅོས་ན་འཚོ་ལ་མ་བཅོས་ན་རང་གར་མི་འཚོ་བས་བཅོས་དགོས་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེ་ལས་གཞན་ལྟར་སྣང་གི་ནད་རྣམས་ནི་མ་བཅོས་ཀྱང་འཚོ་ལ། གདོན་ནད་རྣམས་ནི་གདོན་འཆོས་པ་གཙོ་ཆེ་ཡི་སྨན་དཔྱད་གཙོ་མི་ཆེ་ལ། སྔོན་ལས་ཀྱི་ནད་ཕལ་ཆེར་བཅོས་སུ་མི་བཏུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

局米旁大师教言集MP163要义甘露续部疏仙人真言第四节.外续脉经及液经疏
序分
吉祥！《要义甘露续部疏仙人真言》第四节.外续脉经及液经疏
顶礼上师文殊药王！解释后续事业续时，分为：引言，缘起与请法之语，以及正文解释两部分。
首先，引言：在上文宣说完毕教授续之后，紧接着，导师世尊药师如来琉璃光王从"满足所需所欲"三摩地中起身，刚刚入于"无碍息灭一切疾病"药师三摩地时，从其密处放射出数百上千种颜色的光芒遍及十方，消除十方一切众生心中的怯弱、恐惧等过患，平息身体的疾病障碍和寿命的魔障，然后又收回于密处。
这位佛陀实为一切如来事业成就智慧的本体——不空成就佛的本性，此处显现为从药王自身事业所化现的导师——名为"明慧仙人"的化身，安住于前方虚空中。此时，由其语所化现的仙人——名为"意生仙人"，早已化现且尚未收回，他向药王本尊以及此处讲授续部的导师明慧仙人顶礼绕行后，如是请问：
"啊！导师明慧仙人，您曾说过'应当学习四部续'，其中根本续、解释续和教授续三部已分别为上、中、下根器者宣说。现在，请药师如来为我们解说如何学习后续。"当他如此请问后，导师回答道：
正说续义
正文解释分为：总说和别说两部分。
总说
"啊，大仙人意生，学习四续最后一部——后续，应当如此：分为所治疾病、能治对治法和驱除疾病与对治的方法三部分。
所治疾病又分为：遍计所执的魔障病一百零一种、如是显现的暂时病、依他起的宿业病、圆成实的寿命病一百零一种，共计四百零四种。若详细分类，除宿业病外，其余三种按照所在位置等细分，共有一千二百一十二种，若按种类分则无量无数。简要而言，需治疗的有一百零一种，其中圆成实的寿命病若治疗则能存活，不治疗则无法自行痊愈，故称为'需治疗'；而其他如显现的疾病即使不治疗也会痊愈；魔障病则主要治疗魔障而非药物治疗为主；宿业病大多不可治疗。"


 །གསོ་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་
10-9-3a
ཡང་རྒྱུད་འདིར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དབྱེ་བ་བགྲངས་ན་སྟོང་དང་གཉིས་སུ་ཡོད་ཀྱང་། མདོར་བསྡུས་ན་སྨན་དཔྱད་ཟས་སྤྱོད་བཞི་ལ་འདུ་ཞིང་། སྨན་ལ་ཞི་བྱེད་དང་སྦྱོང་བྱེད་གཉིས་དང་། ཞི་བྱེད་ལའང་ཚ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་བསིལ་སྨན་དང་གྲངས་བ་ཞི་བྱེད་དྲོད་སྨན་གཉིས། སྦྱོང་བྱེད་ཀུན་ལ་སྨན་གྱི་ངོ་བོས་དྲག་སྦྱོང་དང་འཇམ་སྦྱོང་གཉིས་ཏེ་སྨན་ལ་སྤྱིར་བཞི་དང་། དཔྱད་ལ་འཇམ་པ་དུགས་ལུམས་བྱུག་པ་གསུམ་དང་། རྩུབ་ལ་གཏར་བསྲེག་ཐུར་མ་གསུམ་སྟེ་འཇམ་རྩུབ་གཉིས། ཟས་ལ་ཉེས་པ་སོ་སོ་ལ་ཞི་ཞིང་ཕན་པར་བྱེད་པ་རླུང་ལ་ཟས་སྣུམ་བཅུད་ལྟ་བུ་དང་། གནོད་པའམ་སློང་བར་བྱེད་པ་རླུང་ལ་ཡང་རྩུབས་ཀྱི་ཟས་ལྟ་བུ་སྟེ། འདིར་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་སྟེ་ཞི་བའམ་སློང་བྱེད་ལ་ཕན་གནོད་དུ་གྱུར་པའི་ཟས་སུ་ཤེས་ནས་ཉེས་པ་གང་འཕེལ་བ་ན་ཕན་པའི་ཟས་སྦྱར་ཞིང་ཟད་པ་ན་གནོད་པའི་ཟས་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །སྤྱོད་ལམ་མང་ཡང་བསྡུ་ན་དྲག་དལ་གཉིས་ཏེ་དེ་ལྟར་གཉེན་པོ་བཅུ་པོ་དེ་ནད་གང་ལ་གང་འོས་སུ་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་གསོ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལག་ལེན་ལ་ནི། རྒྱུད་བཞི་པོ་འདིར་བསྟན་པའི་བརྟག་ཐབས་དང་གསོ་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་སྒོ་སོ་སོར་བགྲང་ན་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཡོད་ལ། དེ་དག་མདོར་བསྡུས་ན་དང་པོ་ནད་གང་ཡིན་པ་བརྟག་ཐབས་དང་། རྟོག་ནས་ཇི་ལྟར་འཚམས་པར་གསོ་ཚུལ་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་ནས་སྨན་སོགས་དངོས་སུ་སྦྱར་
10-9-3b
ཏེ་གསོ་བའི་ཐབས་ལག་ཏུ་ལེན་པ་གསུམ་དུ་འདུ་ལ། །དེ་ལ་བརྟག་ཐབས་རེག་མཐོང་གཉིས་ཀྱིས་ནད་གང་ཡིན་ངོས་བཟུང་། དེ་ལའང་འཁྲུལ་པའི་གཞི་འབྱུང་སྲིད་པས་གནད་ཀྱི་གལ་འགགས་བཞི་ཡིས་དཔྱད་པ་ལ་ནོར་འཁྲུལ་འབྱུང་བའི་དོགས་འཕྲང་བསལ། གསོ་ཚུལ་དགུ་ཡིས་ནད་དང་གཉེན་པོ་མ་འཛོལ་བར་སྤྲད། གསོ་ཐབས་ལག་ལེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ནད་ཀྱི་དཔུང་གཞོམ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་གི་བསྟན་དོན་ཐམས་ཅད་ལག་ཏུ་ལེན་ཐབས་སྙིང་པོར་དྲིལ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ཕྱི་མ་ཕྲིན་ལས་རྒྱུད་ཀྱི་རྩ་བའི་སྡོམ་ཚིག་ཡིན་ཏེ་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ལ་དེ་ལྟར་ཆོངས་ཞེས་གསུངས་སོ། །
各别说
གཉིས་པ་ལ་བརྟག་པ་རྩ་ཆུའི་མདོ། ཞི་བྱེད་སྨན་གྱི་མདོ། སྦྱོང་བྱེད་ལས་ཀྱི་མདོ། འཇམ་རྩུབ་དཔྱད་ཀྱི་མདོ་བསྟན་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ་ཞུས་པ་དང་། ལན་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ། དེ་ནས་དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་སོགས་ནས། ཞེས་ཞུས་པ་ལས། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ་གོ་སླའོ། །གཉིས་པ་ལ་རྩ་མདོ་ཆུ་མདོ་གཉིས་ལས།
说触脉经分法
དང་པོ། སྟོན་པས་གསུངས་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། འདི་དག་ལ་ས་བཅད་ནི་གཞུང་གི་མདོར་བསྟན་དང་རྒྱས་བཤད་ཀྱིས་གསལ་བས་གཞུང་བཞིན་འབྲུ་གཉེར་བས་འཐུས་སོ།

能治的对治法
能治的对治法虽然在本续中若细分共有一千零二种，但总结起来归纳为药物、治疗、饮食、行为四类。药物分为平息药和净化药两种；平息药又分为平息热病的凉药和平息寒病的暖药两种；净化药按药物性质分为强净化和温和净化两种，药物共有四类。治疗分为温和疗法，如热敷、浴疗、涂抹三种；粗猛疗法，如放血、灼烙、针刺三种，共有温和与粗猛两类。饮食分为对各种病因能平息且有益的，如对风病提供油腻滋补的食物；以及有害或引发病因的，如对风病提供干燥的食物。应了解食物是针对已经转变的病因，能平息或激发，有益或有害，因此当某种病因增长时应提供有益食物，当病因减弱时则提供有害食物。行为种类虽多，概括为剧烈和缓慢两种。这十种对治法应根据不同疾病选择适用的治疗方法。
第三，治疗方法的实施：在四部续中所示的诊断方法和治疗方式等细分可达三百六十种，总结起来分为首先诊断疾病的方法、了解适当的治疗方式、实际应用药物等治疗方法三步。其中，诊断方法通过触诊和视诊确认疾病，因可能发生误判，需用四种关键要点消除诊断错误的疑虑；九种治疗方式确保疾病与对治法正确匹配；十八种治疗实施方法击败疾病大军。如此具备三十三种要素的这一体系，是将医学典籍所有教义精华浓缩为实用方法的精髓。这些是后续事业续的根本纲要，仙人们应当如此牢记于心。
各别说
第二部分分为：诊断脉液经、平息药经、净化事业经、温猛治疗经四部分。第一部分又分为请问和回答两部分。
第一部分："然后，意生仙人等...如是请问"，此处内容浅显易懂。
第二部分分为脉经和尿经两部分。
说触脉经分法
第一，"导师说..."等所述。这些内容在原文的概说和详解中已经清晰，按照原文逐字解析即可。


 །དེ་ལ་དང་པོ་རེག་པ་རྩ་ལ་བརྟག་པ་ནི། ནད་པ་དང་
10-9-4a
སྨན་པ་གཉིས་ལ་བརྡའ་སྦྱོར་ཞིང་འཕྲིན་པ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྩ་ཡིན་པས་དེ་ལ་བརྟག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་ཞིང་། དེ་བརྟག་པར་བྱེད་པ་ལ་སྔོན་འགྲོ་ཟས་སྤྱོད་བསླབ་པ་ནས་བླ་རྩ་བརྟག་པའི་བར་གྱིས་སྤྱི་དོན་བཅུ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་པ་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། དང་པོ་སྔོན་འགྲོ་ཟས་སྤྱོད་ལ་བསླབ་པ་ནི། སང་ཉིན་རྩ་བལྟ་བའི་དེ་རིང་ལྟ་བུ་ནས་ཀྱང་ཤ་ཆང་ལ་སོགས་པ་ཧ་ཅང་དྲོད་བཅུད་དྲག་པོ་ཟོས་ན་ཟས་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་རྩ་ཡང་ཚ་བའི་ནད་གཞི་དང་མཐུན་པར་ཅུང་འགྱུར་དུ་འོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་འཇུ་དཀའ་ཞིང་བསིལ་ཆེས་པ་བཟའ་ཆེས་ན་གྲང་བའི་ནད་གཞི་སློང་བས་དེ་ལྟར་ཚ་གྲང་གི་ནད་གཞི་འཁྲུགས་པའི་ཟས་སྤང་ལ་བསིལ་དྲོད་སྙོམས་པའི་ཟས་བཟའ་དེ་ཡང་ཧ་ཅང་འགྲང་ཆེ་བ་དང་། ལྟོགས་ཆེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དང་གཉིད་ཆགས་པ་དང་སྨྲ་བརྗོད་དང་སེམས་ཀྱིས་བསམ་བློ་མང་དུ་བཏང་བའི་སེམས་ལས་བྱེད་པ་དང་། འགྲོ་ཞིང་འདུག་པའི་སྤྱོད་ལམ་མང་པོ་བྱེད་པ་སྤངས་ཏེ་བརྟག་པར་བྱ། དེ་ལྟར་བྱས་ནས་དེ་ཡིས་འདུ་བ་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་རྣམ་གསུམ་མི་འཁྲུག་པས། རྩ་གསལ་ཞིང་ཐིག་པ་འོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་བརྒྱགས་ཆེ་བའི་དུས་སུ་རྩ་མཐོ་ལ་གྲིམས་པ། ལྟོགས་ཆེ་དུས་རྩ་སྤང་དམའ་ལ་ཞན་པ། གཉིད་ཆགས་པ་དང་། སྨྲ་བརྗོད་མང་བས་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ་རྩ་ཡང་རླུང་གི་ནད་དང་མཐུན་པར་འོང་ངོ་། །འགྲོ་འགྲོ་འདུག་འདུག་མང་བས་རྩ་ཡང་འཚུབ་པ་ལྟ་བུ་འོང་
10-9-4b
བས་རྐྱེན་དེ་དག་སྤང་ནས་དལ་བར་བྱས་ན་རང་བཞིན་ནད་ཁམས་ཀྱི་རྩ་གང་ཡིན་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་རང་སོ་ན་གསལ་ལོ། །ད་ལྟར་རྩ་གློ་བུར་དུ་བལྟ་བར་བྱེད་ན་ཡང་དེ་དུས་ནད་པ་དབུགས་རང་མལ་ཚུད་པ་ཅན་དུ་བྱ་སྟེ། ངལ་བ་དང་རྒྱུག་པ་སོགས་ཀྱིས་དབུགས་མལ་དུ་མ་ཚུད་པའི་སྐབས་ན་རྩ་ཡང་འཚུབ་པ་འོང་བས་དབུགས་མ་རྒོད་པའི་སྐབས་སུ་བལྟ་བ་དང་། དབུགས་རྒོད་པའམ་བསྡོམས་པ་སོགས་རྩ་ཡི་དཔང་། དབུགས་ཀྱིས་རྐྱེན་གྱིས་མ་བཏེགས་པའམ་མ་བསྒྱུར་བ་གཅེས་པ་ཡིན་ཏེ་དབུགས་ཀྱི་དབང་ལས་རྩ་གྲིམ་ལྷོད་དུ་འགྱུར་བ་མྱོང་བས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་བལྟ་བའི་དུས་ནི་ནམ་མཁའི་ངོས་ལ་ཉི་འོད་ཤར་བས་ནམ་ལངས་ལ། ས་གཞིའི་ཀླུང་དུ་ཉི་འོད་དངོས་སུ་མ་ཕེབས་པ་ནམ་ལངས་པའི་དང་པོར། སྨྲ་བརྗོད་སོགས་ཀྱིས་ཁོང་བའི་ནང་གི་དབུགས་དྲོན་མོ་ཕྱིར་རིང་དུ་མ་རྒྱུས་པ་དང་། ཁ་སྣར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རླུང་ངམ་དབུགས་གྲང་མོ་ནང་དུ་མ་ཤོར་བ་དང་། རང་མལ་ནས་མ་འགུལ་ལ་ཁ་ཟས་མ་ཟོས་པའི་དུས་དེར་ནི། གདགས་སྲིབས་ཀྱི་དབུགས་སྙོམས་པས་ན་དབུགས་ཀྱིས་བཏེགས་ནས་འཕར་བའི་རྩ་རང་མལ་ན་གནས་དུས་བལྟ་ཞེས་སོ།

关于触诊脉搏的检查
脉搏好比是病人与医生之间的信使和传递信息者，因此对脉搏的检查极为重要。进行检查时，从前行饮食行为的教导到命脉的检查，共有十三个总义按序详细说明。
首先，关于前行饮食行为的教导：例如在明天看脉的前一天，如果过量食用肉类、酒类等过于温热滋补的食物，这些食物会导致脉象也变得与热性疾病相符；同样，如果过食难消化且过于寒凉的食物，会引发寒性疾病。因此应避免这些引起冷热失衡的食物，而食用冷热平衡的食物，且不应过饱或过饿。还应避免与女性同房、沉睡、过多言谈、过度思考等心理活动，以及行走停留等过多行为，这样检查才准确。如此做能使风、胆、痰三元素不混乱，脉象清晰而有力。
若不如此做，在过饱时脉会高而紧张，过饿时脉会低而衰弱，睡意浓重或言谈过多会使风元素紊乱，脉象也会与风病相符；行走停留过多会使脉象显得混乱，因此避开这些因素，保持安静，自然的疾病脉象会清晰显现。即使需要立即检查脉搏，也应让病人呼吸平稳，因为疲劳、奔跑等导致呼吸不稳时，脉象会混乱，应在呼吸不急促时观察；呼吸急促或屏住呼吸等会影响脉象，重要的是不要让呼吸因素抬高或改变脉象，因为经验证明呼吸会使脉紧张或放松。
第二，观察时间：在天空刚现晨光，地面尚未直接接受阳光的清晨初始时分；言谈等尚未使体内温暖气息长时间外出，口鼻尚未进入外界冷空气，身体尚未移动，尚未进食的时刻，此时由于呼吸平稳，脉搏未受呼吸抬高影响，处于自然状态，这时观察。


 །དེ་ལ་གདགས་སྲིབས་ཞེས་ཉིན་སྲིབས་ཀྱི་བརྡའ་འདི། གདགས་ལྷ་རྗེ་དང་སྲིབས་ནད་པ་གདགས་དོན་ལྔ་དང་སྲིབས་སྣོད་དྲུག་གདགས་གཡས་རྒྱུ་དང་སྲིབས་གཡོན་རྒྱུ། གདགས་ཉིན་མོ་དང་སྲིབས་མཚན་མོ་སྟེ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་དུས་ལྟ་བུ་ནམ་ལངས་སོགས་སུ་འཆད་ཚུལ་སྣ་
10-9-5a
ཚོགས་བྱེད་པ་ཡོད་ཀྱང་། སྐབས་འདིར་གདགས་སྲིབས་ནི་ཚ་གྲང་གི་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་མིང་སྟེ། སྤྱོད་ལམ་དྲག་པོས་ཁོང་བར་དྲོད་འབར་ཞིང་དབུགས་རྒོད་པ་ནི་ཚ་བའི་དབུགས་ཏེ་དེའི་དུས་སུ་རྩ་ཡང་གྲིམས་པར་འོང་། ལྟོ་ཆགས་པ་དང་ལུས་གྲང་བ་སོགས་ཀྱིས་ཁོང་པ་གྲང་ཞིང་དབུགས་རྒྱུ་བ་ཞན་པའི་ཚེ་བལྟ་རྩ་ཡང་དེ་དང་འཚམས་པར་ཅུང་ཞན་པར་འབྱུང་བ་མངོན་སུམ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་ནང་མོ་མལ་ནས་མ་འགུལ་གང་སྤྱོད་ལམ་སྙོམས་པས་དབུགས་ཚ་གྲང་སྙོམས་ལ། དེའི་དབང་གི་ནད་གཞིའི་རྩ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་འཕྲལ་གྱི་དབུགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྩ་རྒྱུད་དྲག་དལ་མི་འོང་བས་དུས་དེར་འདྲ་རྩ་བལྟ་བའི་དུས་ཡིན་ཞེས་བསྟན་ལ། ནམ་ལངས་དངོས་མིན་ཡང་གློ་བུར་ནམ་ཡིན་བལྟར་རུང་མོད། ནམ་ལངས་དུས་ལྟ་བུ་གསལ་ཆ་མི་ཆེའོ། །གསུམ་པ་བལྟ་གནས་ནི། ལག་པའི་མཁྲིག་མ་ལ་མཉེར་མ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། ལག་པའི་རྩ་བར་ཡོད་པའི་མཉེར་མ་དང་པོ་ནས་ནད་པ་རང་གི་མཐེ་བོང་གི་ཚིགས་མཚམས་དང་སེན་མོའི་དྲེག་པ་དཀར་ནག་གི་མཚམས་ཀྱི་བར་ཆ་ལ་ཚོན་གང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡི་ཚད་ཙམ་མར་བཅལ་བའི་བར་དེར་དོན་སྣོད་དྲུག་གི་རྩ་ཆ་མཉམ་པར་རྒྱུ་བས་ན་དེར་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མཁྲིག་མཉེར་དང་པོ་ནས་ཚོན་གང་མར་གཞལ་བའི་སྣ་དང་ལག་པའི་རུས་པ་འབུར་པོ་ཐད་ཀར་འོང་བས། རུས་པ་འབུར་པོའི་ལྡེབས་ཞེས་མི་ནོར་བའི་གཟེར་བཤད་པའོ། །དེ་ལྟར་མཁྲིག་མཉེར་དང་པོ་དང་། རུས་པ་འབུར་པོའི་བར་གྱི་ཆ་ཚོན་གང་པོ་དེ་
10-9-5b
ལ་ཆ་གསུམ་བགོས་པའི་གནས་དེ་ལ་རྒྱ་ནག་སྐད་དུ་ཚུན་ཀྭན་ཆི་ཞེས་གྲགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་སོར་མོ་གསུམ་གྱིས་བརྟག་ཚེ་གནས་ཀྱི་མིང་གནས་ཅན་སོར་མོ་གསུམ་ལ་བཏགས་ཏེ་མཛུབ་མོ་ལ་ཚོན་གུང་མོ་ལ་ཀན། སྲིན་ལག་ལ་ཆག་ཅེས་ཟུར་ཆག་པའི་བརྡ་བྱས་པ་དེ་དག་ཆ་ཆེ་ཆུང་མེད་པར་སྙོམས་པར་བཞག་ནས་བལྟ་བར་བྱ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་བོད་ཀྱི་འཚོ་བྱེད་པ་སྔ་མ་དག་གིས་མཁྲིག་མཉེར་དང་པོ་ནས་ཚོན་གང་མར་གཞལ་བའི་འོག་ནས་ད་གདོད་སྨན་པའི་མཛུབ་མོ་གསུམ་སྙོམས་པར་བཞག་སྟེ་བལྟ་ཞེས་བཤད་ཀྱང་ལུང་རིགས་དང་མི་མཐུན་ཏེ། ལུང་ནི། རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་རྩ་ཆུ་གསལ་བོར་བསྟན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་མདོ་ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་གསར་འགྱུར་ལས། ལྟ་གནས་མཁྲིག་མའི་མཉེར་མ་ནས། །རུས་པ་འབུར་པོའི་ལྡེབས་སུ་སྟེ། །ཞེས་སོགས་གསལ་པོར་བསྟན་པ་ཉིད་ལས་ཤེས་ཤིང་། རིགས་པ་ནི། ནད་པ་རང་གི་ལག་རྩ་ལ་གོང་བཤད་ལྟར་ས་ཁྱོན་ངེས་པ་ཅན་ཡོད་ན་གནས་དེ་དང་དེར་དོན་སྣོད་ཀྱི་རླུང་ཁྲག་སོ་སོར་རྒྱུ་བའི་ངེས་པ་ཞིག་རུང་གི། རུས་འབུར་གྱི་གཤམ་ལ་ཡ་མཐར་བྱས་ནས་དེ་མན་ཆད་ངེས་པ་ཅི་ཡང་མེད་པར་མཛུབ་མོ་གསུམ་བཞག་པ་ཙམ་གྱིས་གནད་མི་ཟིན་ཏེ། ནད་པ་ལུས་ཆེ་ཆུང་མ་ངེས་པ་ལ་སྨན་པ་སོར་མོ་ཆེ་ཆུང་མ་ངེས་པས་གང་ལྟར་བལྟས་ཀྱང་སོར་མོའི་རྗེས་སུ་དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩ་བསམ་པ་བཞིན་འོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་ལུགས་དེ་ལ་བརྟགས་ན་དཔྱད་མི་བཟོད་པའོ། །
10-9-6a
འདིར་ནི་ནད་པའི་ལག་རྩའི་ས་ཁྱོན་དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་སོར་མོ་གསུམ་མམ་སོར་མོ་གཅིག་གིས་བལྟས་ཀྱང་གནས་དེ་དང་དེའི་རྩ་ནི་དེ་ལྟར་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་བས་ངེས་པ་དང་ལྡན་ནོ།

"昼夜"之称的解释
关于"昼夜"这一术语，虽然有各种解释：如"昼"指医生，"夜"指病人；"昼"指五内，"夜"指六腑；"昼"指右脉，"夜"指左脉；"昼"指白天，"夜"指夜晚，即二者之间的时段如黎明等等，解法多种多样。
但在此处，"昼夜"是指冷热的表示名称：剧烈活动使体内热量增加，呼吸急促，这是热性呼吸，此时脉搏也会紧张；腹部饱胀和身体寒冷等使腹部变冷，呼吸变弱时，脉搏也相应地变得稍弱，这是显而易见的。因此，早晨未离开床铺，各种行为平衡，呼吸冷热均衡，此时除了疾病本身的脉象外，不会因暂时的呼吸而使脉搏变得剧烈或缓慢，所以这时是观察脉搏的时机。虽然不一定非要在黎明时分，任何时候都可以观察脉搏，但黎明时分观察的清晰度不会太大。
第三，观察部位：手腕上有两处皱褶，从手部靠近的第一道皱褶起，测量至病人自己拇指关节与指甲白黑交界处之间距离，称为"寸"的长度，在这个范围内六腑脏器的脉搏均匀流动，因此应在此处检查。这也就是从第一道腕部皱褶往下一"寸"处，正好位于手腕骨突出部位的边缘，这是不会错误的精确位置说明。
这样，从第一道腕部皱褶到骨突出部位间这一"寸"长的区域，被分为三部分，在汉语中称为"寸关尺"。用三个手指检查时，将部位名称用于指代这三个手指：食指称为"寸"，中指称为"关"，无名指称为"尺"，这是简化的术语。应将这些手指平均放置而不偏大小，进行观察。
在此，西藏早期医生们解释说从第一道腕部皱褶下量一"寸"后，再放置医生的三个手指进行平均观察，但这与典籍理论不符。典籍依据是："在中国地区清晰地展示脉诊尿诊"所言，从汤门仁波切翻译的中国脉经中："观察部位从腕部皱褶到骨突出部位边缘"等明确记载可知。理论依据是：如果病人手腕上有确定范围，则各脏腑的气血会在特定位置流动，但如果以骨突出部下端为上界，往下无任何确定性，仅仅放置三个手指是无法准确把握的，因为病人体型大小不一，医生手指大小不同，无论如何检查，都没有理由认为脏腑脉搏会随手指而变化，因此这种方法经不起推敲。
此处所述方法是：了解病人手腕的特定区域后，无论用三个手指还是一个手指检查，该处的脉象永远不会改变，因此具有确定性。
;


 །འོན་ཀྱང་ཉམས་མྱོང་དང་བསྟུན་ན་ལྟ་རྩ་ཚོན་གང་རེའི་བར་དུ་དོན་སྣོད་དྲུག་གི་རླུང་ཁྲག་ཚན་རེ་རྒྱུ་བ་མ་འདྲེས་པ་འདྲ་སྟེ། མཉེར་མ་དང་པོ་དང་རུས་འབུར་བར་གྱི་དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩའི་དྲག་དལ་ཇི་ལྟ་བ། རུས་འབུར་ནས་མར་ལ་སླར་ཡང་ནད་པའི་ཚོན་གང་གཞལ་བའི་བར་གྱི་ཁྱོན་ལ་དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩ་བརྟག་པའང་སྔ་མ་དང་འདྲ་བར། འབྱུང་བའི་གནད་འདིས་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དང་། བོད་སྔ་རབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལག་རྩ་ལྟ་ཚུལ་དེས་ཀྱང་ཕྱོགས་ཙམ་རྟོགས་པ་གནད་འདི་ལ་ཐུག་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་རང་གིས་རྣམ་པར་སེམས་སོ། །དེ་ལྟར་འཕར་རྩ་མང་པོ་ཡོད་བཞིན་གནས་འདི་ཁོ་ནར་རྩ་ལྟ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་རླུང་ཁྲག་གཉིས་འདོམས་པའི་འཕར་རྩ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཆ་སྟོད་སྨད་ཀུན་ལ་ཡོད་མོད་ཀྱང་། དོན་དང་ཧ་ཅང་ཉེ་བ་རྐེ་ཡི་འཕར་རྩ་སོགས་ལ་ལྟ་ན་ཕུ་ཆུ་འབྲུབ་པ་དང་མཚུངས་པས་བརྟག་མི་བདེ་ལ། རིང་བ་རྐང་པའི་ལོང་བུའི་རྩ་སོགས་ནི་ཐག་རིང་མགྲོན་པོའི་གཏམ་དང་འདྲ་སྟེ་དོན་སྣོད་ཀྱི་ཚ་གྲང་གསལ་པོར་མི་མཚོན་ནོ། །དེས་ན་ཐག་ཉེ་རིང་འཚམས་པ་མཁྲིག་མའི་འཕར་རྩ་ལ་བརྟགས་པ་འདི་ནི་རྒྱང་གྲགས་གཅིག་གི་སར་དབྱར་རྔའི་སྐད་བསྒྲགས་ན་འབྲུག་གི་སྒྲར་ནོར་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ངེས་པར་སྟེར་བའོ། །འདི་ལ་རྒྱང་གྲགས་དུང་དང་དབྱར་སྐད་
10-9-6b
འབྲུག་གི་སྒྲ་བཞིན་དུ་ཞེས་དང་། རྒྱང་གྲགས་ཙམ་དུ་ཕན་ཚུན་དབྱར་གྱི་དུས་སུ་སྐད་ཀྱིས་འབོད་པ་སོགས་བྱེད་ན་དབྱར་ས་རྡུལ་སོགས་ཞི་བས་སྐད་གསལ་པོར་ཐོས་ཞེས་རྣམ་བཤད་བྱེད་པའང་ཡོད་དེ་དཔེ་ཙམ་དུ་གང་ལྟར་བཤད་ཀྱང་འགལ་བ་ཆེར་མེད་ཀྱང་གོང་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་རྩ་ལ་བལྟས་པས་ཁོང་པའི་ནང་གི་ནད་ལ་སོགས་པ་ཅི་ལྟར་ཤེས་སྙམ་ན། དཔེར་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་བའི་ཚོང་དུས་ཀྱི་རྒྱ་སྲང་སྟེ་ལམ་དེར་ནི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏམ་གསལ་བ་བཞིན་ནོ། །འདིར་རྒྱ་མ་དང་སྲང་གིས་ལྕི་ཡང་ཤེས་པ་བཞིན་ཞེས་འབྲུ་གཉེར་བ་ནི་མི་བདེའོ། །ལམ་གང་ན་ཕྱོགས་མཐའ་དག་ནས་འོང་བའི་སྐྱེ་བོ་རྒྱུ་ཡང་རྩ་འདིར་ནི་དོན་ལྔ་དང་སྣོད་དྲུག་པོ་ནི་རྩ་ཡི་ནང་དེར་ཀུན་ཏུ་མི་རྒྱུ་བས་ན་ལམ་གང་དུ་གཏམ་སྣ་ཚོགས་གསལ་བ་བཞིན་རྩ་ལ་བརྟག་པས་དོན་སྣོད་ཀྱི་ནད་རྟོགས་པ་འགལ་ལོ་ཞེ་ན་མི་འགལ་ཏེ། རླུང་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱིས་བསྐྱོད་ནས་དོན་སྣོད་སོ་སོའི་དྭངས་མའི་ཟུངས་ཁྲག་རྩ་ནང་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བས་ན་དཔེར་ན་ཚོང་དཔོན་ལམ་དུ་རྒྱུ་བ་བཞིན་ནོ། །ཚོང་དཔོན་ལྟ་བུའི་རླུང་ཁྲག་འདིས་ཡུལ་གཞི་དང་ནོར་རྫས་ལྟ་བུ་དོན་སྣོད་སོ་སོའི་ཚུལ་ནད་དུ་ཇི་ལྟར་གྱུར་པའང་ཤེས་པར་ནུས་ཏེ་དེ་དང་དེ་འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་དུ་ཆུག་ཀྱང་རྩ་གཅིག་གི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ཁྲག་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རླུང་ཁྲག་བཅུ་གཉིས་པོ་མ་འདྲེས་པར་ཕད་རྩེ་སྟེ་སྒྱེ་མོ་དག་གི་རེ་སོ་རིམ་པར་
10-9-7a
མ་འདྲེས་པར་ཡོད་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཤེལ་གྱི་དང་བུ་གཅིག་ཏུ་ཚོན་སྣ་དྲུག་ཆ་མཉམ་པར་མ་འདྲེས་རིམ་པར་བཀོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གནས་འདི་དང་འདི་ན་དོན་སྣོད་འདིའི་རླུང་ཁྲག་རྒྱུའོ་སྙམ་དུ་སོར་མོས་བརྟག་པའི་ཚེ་དུས་རྒྱུན་སོ་སོར་མངོན་དགོས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ནད་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་མི་འདྲ་བར་དྲག་དལ་དང་མ་ཚང་པ་སོགས་སུ་མངོན་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རླུང་ཁྲག་མི་འདྲ་བར་རྒྱུ་བ་ཡང་ལུས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ་དཔེར་ན་ཁྲག་ལ་གནས་པའི་སྲིན་བུ་ཕྲ་མོ་དག་སྐད་ཅིག་ཙམ་ལ་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་ནུས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

关于脉诊的进一步说明
然而，根据经验，在每一"寸"距离内似乎有六腑脏器的气血各自不混杂地流动：从第一道皱褶到骨突出部位之间的脏腑脉搏强弱情况，与从骨突出部位向下再测量病人一"寸"范围内的脏腑脉诊相似。由这一要点可知确实如此，我思考西藏早期医者的脉诊方法也可能部分理解了这一关键点。
虽然身体有许多脉搏处，为何只在这一特定位置观察脉搏？因为虽然气血合一的脉搏遍布全身上下，但太靠近脏器的脉搏，如颈部脉搏等，就像逆流而上的水一样难以检查；而太远的如踝部脉搏，则如同远方客人的言语，无法清晰反映脏腑的冷热状况。因此，在距离适中的手腕脉搏处检查，就像在一喊声距离的地方在夏天敲鼓声会清晰无误地被辨认为雷声一样，能给予毫无疑问的确定性。
关于这个比喻，有人解释为"喊声距离的螺音如夏季雷声"，或"仅在喊声距离，彼此在夏季用声音呼叫等，因夏季尘土等平息，声音清晰可闻"。无论如何解释这个比喻，都没有太大矛盾，但应按上述理解。
若问通过观察脉搏如何了解腹内疾病等，这就像是各地人们来往的集市大道，那里能清楚听到各方的消息一样。这里不宜解释为"如用秤砣和秤杆知轻重"。既然脉搏是各方人士往来的道路，但五脏六腑并非都在脉内流动，那么怎能通过脉诊了解脏腑疾病呢？这并不矛盾：遍行风推动各脏腑的精华气血在脉内流动，就像商人在道路上行走一样。这些如商人般的气血能显示各脏腑状况如何变为疾病，因为它们彼此相联系。
即便如此，既然所有在单一脉内流动的气血都混合在一起，如何区分各自特点？根据身体自然法则，十二种气血不混杂，就像分格容器中的分隔一样，或如一个水晶管中六种颜色的染料等量但不混杂地依次排列一样。因此，当用手指检查某处是否有某脏腑的气血流动时，通常情况下并非各自单独显现，而是因疾病体质等因素而显现为不同强弱或不完整等状态。
这种气血不同流动方式是身体的不可思议缘起，就像据说存在于血液中的微小虫子能在一瞬间遍行全身一样。
;
USER:这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །བཞི་པ་རྩའི་དབྱེ་བ་མདོར་བསྡུས་ནི། ཕོ་མོ་གཡོན་གཡས་མི་འདྲ་བར་སྟོན་པ་ལ། སྤྱིར་ལག་པ་གཉིས་ལ་ཕོ་ཡི་རྩ་གཡས་ཕྱོགས་དང་མོ་ཡི་རྩ་གཡོན་ཕྱོགས་ཆེ་བར་ཡོད་པས་ལྟ་ཚེ་དེ་ནས་བལྟ་སྟེ་ཕོ་མོའི་ལག་པ་སོ་སོ་གཡོན་གཡས་གང་ཆེ་བདག་ཉིད་རང་གི་ལག་པ་གཡོན་པར་བཟུང་ལ་དེའི་རྩ་ལ་ལྟ་ཞིང་། ལུས་སྐྱེས་ཀྱི་རབས་ཤིག་ལས་ཕོ་མོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔྱི་མིག་ཏུ་སྲོག་ཆགས་རྩ་ཡོད་པ་ནི་ལག་པ་ནས་རྩ་བལྟས་པས་འཚོ་མི་འཚོ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་གསང་བ་ཆགས་རྩ་མན་ངག་མཆོག་ཡིན་ཞེས་དང་། ཡང་ཕོ་མོ་ཐམས་ཅད་ལ་ལག་པ་གཡོན་པས་གཡས་པའི་རྩ་དང་གཡས་པས་གཡོན་པའི་རྩ་བཟུང་ནས་བལྟ་བར་བྱ་ཞེས་གསུངས་ཀྱང་ལག་རྩ་ལ་ལྟ་བའི་རྨང་གཞིའི་གནད་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་ཁྱད་པར་སྔ་ཕྱིའི་སྐབས་ལྟར་འཐད་སྙམ་པར་ཡིད་འགྲོའོ། །ལྔ་པ་རྩའི་རིགས་ནི་རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་འདུས་པ་སྟེ་བཞི་དང་། སྤྱི་བོའི་རྩ་དང་ལུས་ཀྱི་རྩ་གཉིས་དང་། རང་མལ་རྩ་དང་འཁྲུག་རྩ་གཉིས་དང་། མདོར་ན་ནད་
10-9-7b
རྩ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ་དེ་རྣམས་དབྱིབས་དང་འགྲོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་ཡིན་ཅིང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་ནད་ཀྱི་རིགས་དང་བསྟུན་ནས་ཀྱང་འདྲེས་རྩ་ནས་ནད་གཞི་འབའ་ཞིག་གི་རྩའི་བར་ཇི་སྙེད་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ་ཞིབ་ཏུ་རྩ་ཡི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དྲུག་པ་རྩའི་དབྱིབས་ནི་དྲག་པོ་རྦབ་རྦུབ་ཏུ་འཕར་བ་ལ་གྲུ་ཆར་རྩ། རིངས་པར་ཁྲོ་བའི་ཚུལ་དུ་འཕར་ལ་མྱུར་བ་མེ་དཔུང་གི་རྩ། འབྱར་འབྱུང་ཞིང་མི་བྲལ་བ་སྤྲིན་འཁྲིགས་པའི་རྩ། སྟོང་ཞིང་ཡངས་པར་འཕར་བ་འཇའ་ཚོན་གྱི་རྩ། ཉམས་ཆུང་དལ་བུར་འཕར་བ་སུམ་པ་རླུང་གི་རྩ། ཞན་ཞིང་འཇམ་པར་འཕར་བ་འཁྲི་ཤིང་གི་རྩ། ཉམས་ཆུང་ཕྲ་བར་འཕར་བ་སྲིན་བལ་གྱི་རྩ། ཧ་ཅང་དལ་ཡང་མ་ཡིན་ཧ་ཅང་མགྱོགས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཕར་བ་རྒྱུན་ཆགས་ཀྱི་རྩ་སྟེ་དབྱིབས་བཟང་ངན་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །བདུན་པ་རྩའི་འགྲོས་ནི་མི་ཉལ་བའི་ནད་ཅན་གྱི་རྩ་དེ་སྤྱི་བོའི་རྩ་ནས་བབས་ཏེ་ལག་པར་འཕར་བ་ན་འགྲོས་སམ་བརྗེ་ལུགས་དགུ་འོང་ལ། དང་པོ་བུང་བའི་འགྲོས་ཏེ་ཉམས་ཆུང་ཆོམ་ཆོམ་པ་ནི་ཚེ་འཕོ་བ་ཡིན། གཉིས་པ་ཁྲུང་ཁྲུང་གི་འགྲོས་ཏེ་ཉམས་དང་ལྡན་ཞིང་དེ་ནས་དར་ཞིག་ལྟར་བསད་པ་ནི་དོན་ལྔ་ནད་ཀྱིས་གཟིར་བས་ཚེ་འབྲིང་པོར་འཚོ་བ་ཡིན། གསུམ་པ་བྱ་རོག་གི་འགྲོས་ཏེ་མགྱོགས་ཆོམས་ཆོམས་པ་དང་ལྡན་པ་ལུས་ཟུངས་ཤ་ཁྲག་ཉམས་པས་ཚེ་ཐུང་ངུར་འགྱུར། བཞི་པ་བྱ་རྒོད་ཀྱི་འགྲོས་ཏེ། མགྱོགས་ལ་རིངས་པར་སྤྲེང་འགྲོས་འབྱུང་བ་དོན་སྣོད་ཀུན་ལ་ལྷག་པར་རླུང་གིས་ཟིན་པས་ཚེ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པ་འུག་པའི་འགྲོས་ཏེ་དལ་ལ་སྟོང་པར་
10-9-8a
འཕར་ནས་ཆད་ལ་ཁད་པའི་ཚུལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་འཐོམ་ཞིང་རེངས་པ་ལས་སྲོག་ལ་ཐུག་པའི་ནད་ཅན་ཡིན། དྲུག་པ་ཝ་ཡི་འགྲོས་ཏེ། མགྱོགས་ལ་ཁྲོ་བ་འབྱུང་དག་ལྡན་པས་ཚེ་ཐུང་། བདུན་པ་སྤྲེའུའི་འགྲོས་ཏེ་གཡེངས་ཤིང་མ་ཚང་གསར་མྱུར་ལྡན་པ་ནི་འདུས་པའི་ནད་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཉེན་ཁ་ཡོད། བརྒྱད་པ་རྔ་མོང་གི་འགྲོས་ཏེ་ཕྱི་མོ་ནས་འབྱུང་འབུར་ཆེ་ཡང་ཇེ་ཆུང་ལ་མཐར་གཏུགས་པས་འཚོ་བར་དཀའ། དགུ་པ་ཁྱི་ཡི་འགྲོས་ཏེ་སྤྲེང་ཞིང་མི་སྙོམས་པ་ནི་ཚེ་ཐུང་ངུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །


 །དེས་ན་འདི་ལ་རྩ་བཅུ་གཉིས་མ་འདྲེས་པར་བསྒྲིམ་ཡོད་པ་སོགས་སུ་བཤད་པ་དང་། ཕན་ཚུན་དགག་བཞག་མང་པོ་བྱས་པ་ཕལ་ལ་སྙིང་པོ་ཡོད་པར་མ་མཐོང་ངོ་། །བླ་རྩ་ནི་ལག་པའི་མར་ཟུར་ཆུ་བ་དང་རྒྱུས་པའི་གསེབ་ན་རྒྱུ་བས་བལྟ་རྩའི་ཐད་དུ་མངོན་ན་དེ་དང་། མི་གསལ་ན་ཡས་མན་ཕན་ཚུན་དུ་སོར་མོས་མནན་ལྷོད་གང་འོས་བྱས་ཏེ་གང་དུ་གསལ་བའི་གནས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཆི་བའི་ཚེ་རྩ་ཐམས་ཅད་ལུས་ཀྱི་མཐའ་ནས་སྙིང་གར་སྡུད་པར་འགྱུར་ཕྱིར་འཆི་ཁ་མའི་རྩ་ཆད་དམ་མ་ཆད་ནི་རྐང་པའི་བོལ་གོང་གི་འཕར་རྩར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ལག་རྩ་སོགས་འཕར་རྒྱུ་མ་ཆད་སྔོན་ནས་དེ་འཕར་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་མནན་ཚད་ནི་ཚོན་གྱིས་པགས་པ་ནོན་ཙམ་དང་། ཀན་གྱིས་ཤ་ནོན་པ་དང་། ཆག་གིས་རུས་པ་ནོན་པ་ཙམ་ཞེས་པགས་པ་
10-9-7b
དང་ཤ་དང་རུས་པས་ཚོར་ཙམ་བྱ་སྟེ། ཚོན་ལ་སྲན་མ་དྲུག་གི་ལྕིད་དང་། ཀན་ལ་བཅུ་གཉིས། ཆག་ལ་ཉེར་བཞིའི་ལྕིད་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་མནན་པར་བྱ་བར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རིམ་པས་མནན་ཇེ་ཆེར་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྩའི་དབྱིབས་ལ་ཕུག་དང་འདྲ་བར་རིམ་པས་ཤ་ཡི་གཏིང་དུ་ཟུག་པས་ན་སོར་མོ་དེ་དག་གི་ཐད་དུ་ཤ་ཡི་རྔམ་ཟབ་པ་དང་མི་ཟབ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་ཤ་ཅི་ཙམ་ཟབ་པ་དང་མཚུངས་པར་མནན་ཆེ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་བལྟ་ཚུལ་ནི། སྨན་པའི་ལག་པའི་སོར་མོ་དག་གནས་སྐབས་སུ་མ་གྲང་བའི་རང་དྲོད་དང་མཐུན་པ་དང་། དུས་རྒྱུན་མེ་ལ་རེག་པ་དང་། ལས་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱིས་སོར་མོའི་ལྤགས་པ་འཐུག་ཀོབ་ཏུ་མ་སོང་བས་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པར་གྱུར་ན་རྩ་གསལ་པོར་རྟོགས་པ་དེ་ཡིས་ཐོག་མར་ཕོ་རྩ་གཡོན་དང་མོ་རྩ་གཡས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད་པ་ཕོ་ཡིན་ན་ཐོག་མར་གཡོན་དུ་བརྟག་པ་སོགས་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་སྙམ་ན། རྒྱ་ནག་རྩ་མདོ་ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་འབྱུང་གིས་གསར་འགྱུར་ལས། ཉི་ཤར་ཚུན་གྱི་སྒོ་རུ་ནི། །བླ་རྩ་འཁྱམས་པོ་འདུས་པའི་ཕྱིར། །གསལ་མཐོང་རྟེན་འབྲེལ་སྒོ་ཡིན་པས། །དེ་ཡི་དུས་སུ་བརྟག་པ་གཅེས། །ཞེས་གསུང་པ་ལྟར། གོང་བཤད་མཁའ་ལ་ཉི་ཤར་ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་དེར་ལུས་ཀྱི་བླ་ཁམས་ཕན་ཚུན་དེ་སྙིང་རྩ་ཡོད་པ་དེར་འདུ་བས་དེ་དུས་རྩ་བརྟགས་ན་འཚོ་འཆི་སོགས་གསལ་བ་ཡིན་ཅིང་། དེར་ཡང་ཕོ་ལ་ལག་གཡོན་གྱི་ཚུན་སྙིང་རྩ་དང་། མོ་ལ་གཡས་སུ་སྙིང་རྩ་འོང་བའི་གནད་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། 
10-9-8a
བལྟ་དུས་དེ་འདྲ་ལ་གནས་དེར་བརྟག་དགོས་པའི་དོན་གྱིས་དེ་ལྟར་གསུངས་ཀྱི། གཞན་དུ་སྙིང་རྩ་ཡོད་ཕྱོགས་ཡིན་པ་ཙམ་ཞིག་རྒྱུ་མཚན་བྱས་པས་གོ་རྒྱུ་ཅིའང་མེད་དེ། སྙིང་རྩ་ཡོད་ཕྱོགས་དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་སྔ་ཕྱི་ནམ་བལྟས་ཀྱང་སྙིང་རྩ་ལ་ཁྱད་པར་མི་འོང་པས་བརྟག་བྱ་ལ་ཁྱད་མེད་ཅིང་རྟེན་འབྲེལ་ལ་ཉེ་ལྟ་བུའི་དགོས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་མ་བཤད་པས་ཕོ་གཡོན་མོ་གཡས་ལ་ཐོག་མར་བརྟག་པའི་རྒྱུ་མཚན་མི་རྙེད་དོ། །ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་བརྟག་པ་ནི། བླ་ཁམས་གནས་དེར་འདུ་བ་མ་གྱེས་པའི་རིང་ལ་བརྟག་པའི་དོན་ཡོད་པ་མན་ངག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ནད་པའི་ལག་གཡོན་སྨན་པའི་གཡས་པས་བརྟག་པའི་ཚེ། མཛུབ་མོ་ལ་ཚོན་ཞེས་བརྡ་བྱས་པ་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་ཡ་ཟུར་སྙིང་དང་མ་ཟུར་རྒྱུ་མའི་རྩ་ཡོད་ལ། ཀན་ཏེ་གུང་མོའི་འོག་ཏུ་ཡ་ཟུར་མཚེར་པ་དང་། མ་ཟུར་ཕོ་བའི་རྩ། ཆག་སྟེ་སྲིན་ལག་གི་འོག་ཏུ་ཡ་ཟུར་མཁལ་མ་གཡོན་པ་དང་མ་ཟུར་བསམ་སེ་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ཏུ་ནད་པའི་ལག་གཡས་སྨན་པའི་གཡོན་པས་བལྟས་ལ། དེའི་ཚེ་ཚོན་འོག་གི་ཡས་མར་གློ་བ་དང་ལོང་ཀ །ཀན་འོག་ཏུ་མཆིན་པ་དང་མཁྲིས་པ། ཆག་གི་འོག་ཏུ་མཁལ་མ་གཡས་པ་དང་ལྒང་པ་བརྟག་པར་བྱའོ།

脉象细节与检查方法
因此，关于此处所说的十二脉不混杂地紧密存在等说法，以及相互之间的诸多争论辩难，在大多数情况下我认为没有实质意义。命脉位于手掌外缘的肌肉与筋腱之间流动，如果在检脉处可见则观察该处；若不明显，则可沿上下两侧用手指适当按压或放松，在何处清晰便在何处观察。
死亡时，全身脉搏从身体边缘向心脏汇聚，因此临死之人脉搏是否已断，应在脚掌隆起处的搏动脉搏上检查，理由是手脉等处搏动尚未停止之前，此处搏动已经中断。
第四，按压程度：以"寸"压到皮肤，以"关"压到肉，以"尺"压到骨头，也就是刚好能感觉到皮肤、肉、骨头的程度。据说"寸"处应施加相当于六粒豌豆重量的压力，"关"处施加十二粒重量，"尺"处施加二十四粒重量的压力。
为何要逐渐增加按压力度？因为脉的形状如同管道，逐渐深入肉中，这些手指下方肉层的深浅不同所致，肉层越深，需要相应增加按压力度。
第五，检查方法：医生手指应保持适当的自然温度而不过冷，并且不因经常触火或劳作等原因使手指皮肤变厚变硬，应保持柔软灵活，这样才能清晰感知脉搏。应首先检查男性左侧脉搏和女性右侧脉搏。
如果疑问为何男性病人首先检查左侧等原因，根据汤门仁波切翻译的中国脉经："日出之时至门处，游离的命脉聚集，为清晰观察的缘起之门，此时检查尤为重要。"如前所述，在天空初现阳光的黎明时分，身体的命元相互汇集于心脉处，此时检查脉搏能清晰判断生死等状况。此外，男性左手有心脉，女性右手有心脉，这一要点使然。检查时需要在这样的时机检查这些位置，这才是如此说明的原因。
若仅以心脉所在方位作为理由，则毫无意义，因为虽然心脉位置确实如此，但无论何时检查，心脉不会有变化，检查对象无差别，也未说明有其他如趋近缘起等需要，因此找不到首先检查男左女右的理由。如果是在黎明时分，这样检查是为了在命元聚集于该处尚未散开时进行检查，通过口传教授可知这一目的。
首先用医生右手检查病人左手时，食指下（称为"寸"）的上角有心脉，下角有肠脉；中指下（称为"关"）的上角有脾脉，下角有胃脉；无名指下（称为"尺"）的上角有左肾脉，下角有膀胱脉。同样，用医生左手检查病人右手时，"寸"下上下分别为肺脉和大肠脉，"关"下为肝脉和胆脉，"尺"下为右肾脉和膀胱脉。
;


 །འདི་ནི་ནད་པ་ཕོ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། མོ་ལ་ནི་ཚོན་འོག་གི་རྩ་གཉིས་པོ་གཡས་གཡོན་གོང་ལས་གོ་ལྡོག་སྟེ། སྙིང་དང་རྒྱུ་མའི་རྩ་ལག་པ་གཡས་སུ་དང་། གློ་
10-9-8b
ལོང་གི་རྩ་ལག་གཡོན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕོ་དང་མོ་ལ་གློ་སྙིང་ལ་གཡས་གཡོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་ཚུལ་ཁྱད་མེད་ཀྱང་། སྙིང་གི་རྩ་ཡི་མཇུག་མའི་རྩེ་མོ་དེ་ལྟར་ཕོ་ལ་གཡོན་དང་མོ་ལ་གཡས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་སྣོད་དེ་དག་གི་རླུང་ཁྲག་དེ་ལྟར་ལག་པ་གཡས་གཡོན་དུ་འབབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོན་འོག་གི་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་ལྟར་བསྣོལ་བ་མ་གཏོགས་གཞན་དོན་སྣོད་རྣམས་ནི་གནས་ཀྱི་སྐལ་བ་སྟེ་སོ་སོའི་ཡོད་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་གིས་འཕར་རྩའི་རླུང་ཁྲག་ཀྱང་ཕོ་དེ་ཡི་སྐབས་སུ་གོང་ན་བཤད་པ་ལྟར་ངེས་ཏེ་ཁྱད་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དྲུག་པ་ནད་མེད་ཐ་མལ་དུ་གནས་པ་ལུས་རྟེན་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩ་རྒྱུད་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདི་ལྟར་ཕོ་ཡི་རྩ་ཞེས་པ་རྩ་རྒྱུད་སྦོམ་ལ་འཕར་ཚུལ་རགས་པར་འཕར་བས་རླུང་གི་རྩ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལྟར་འོང་ལ། མོ་ཡི་རྩ་ནི་རྩ་རྒྱུད་ཕྲ་ལ་འཕར་བ་མྱུར་བས་མཁྲིས་པའི་རྩ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ཕོ་མོ་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བས་མ་ནིང་གི་རྩའམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྩ་ཞེས་པ་ནི། འཕར་བ་དལ་བུས་བྱེད་པའི་རྒྱུད་རིང་ཞིང་དར་དཀར་སྣལ་མ་ལྟར་འཇམ་ཤོད་དེ་བ་དང་ཧ་ཅང་གྲིམས་ཆ་མེད་པར་མཉེན་ཏེ་བད་ཀན་གྱི་རྩ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནད་མེད་ཐ་མལ་པའི་རྟེན་གྱི་རྩ་ལའང་སྦོམ་ལ་ཤེད་ཆེ་བ་ཕྲ་ལ་མྱུར་བ། འཇམ་ལ་དལ་བའི་རྩ་རྒྱུད་གསུམ་ཡོད་པས་དེ་གང་རུང་ཞིག་མིན་པ་མེད་ཅིང་། ནད་མེད་པའི་ཚེ་དེ་གསུམ་གང་ཡིན་ཀྱང་འཕར་གྲངས་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དབུགས་ལ་ལྔ་འཕར་བ་ལ་ནི་འདྲ་ཞིང་ཁྱད་མེད་དོ། །
10-9-9a
དེ་ལ་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ཕོ་ཡིན་པ་ལ་ལག་རྩ་ཕྲ་ལ་མྱུར་བའི་མོ་རྩ་ཆགས་པ་སྟེ་བྱུང་ན་མི་དེ་ཚེ་རིང་ཞིང་། མོ་ལ་འཕར་རྩ་སྦོམ་པའི་ཕོ་རྩ་བྱུང་ན་བུད་མེད་དེ་ལ་བུ་མང་པོ་འབྱུང་བས་བུ་ཡི་དཔལ་ཆེའོ། །ཕོ་འམ་མོ་གཉིས་ཀ་གང་ལའང་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་རྩ་བྱུང་ན། ཕོའམ་མོ་དེ་ཚེ་རིང་ནད་དཀོན། རང་ལས་མཐོ་བ་ཡས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་ཤིང་། རང་ལས་དམའ་བ་མས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྡང་བ་དང་། རང་གི་དྲུང་ན་གནས་པ་གསུམ་སྟེ་ཁུ་ཞང་ཚ་གསུམ་ལྟ་བུ་དགྲར་སྡང་ལ་མཐའ་ཕུག་མི་རབས་ཀྱང་ཆད་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཕོ་རྩ་ནང་འཕྲད་དེ་ཕོ་ལ་ཕོ་རྩ་བྱུང་ན་མི་དེ་ལ་ཕལ་ཆེར་བུ་མང་པོ་འབྱུང་ལ། མོ་རྩ་ནང་འཕྲད་ཞེས་བུད་མེད་ཞིག་ལ་མོ་རྩ་ཆགས་ན་བུད་མེད་དེ་ལ་བུ་ཚ་བྱུང་བ་ན་བུ་མོ་ཕལ་ཆེར་མང་ངོ་། །ཕལ་ཆེར་གྱི་སྒྲས་གྲོགས་ཀྱི་དབང་གིས་གཞན་དག་ཀྱང་འབྱུང་སྲིད་པར་སྟོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་རྩ་ཕོའམ་མོ་གང་ཕྲད་པ་ཞེས་པ་ནི་བཟའ་མི་གཉིས་ལས་ཕོའམ་མོ་གང་དང་འཕྲད་པ་ན་རྩ་དེའི་དབང་གིས་ཅིག་ཤོས་ཕོ་རྩའམ་མོ་རྩ་ཡིན་པ་དེའི་སྐལ་བར་རྩ་དང་མཐུན་པར་བུའམ་བུ་མོ་གཅིག་འབྱུང་ལ། དེ་ཕན་ཆད་ནས་བུ་ཚ་གང་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྩར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཀ་ཕོ་རྩ་ཡིན་ན་བུ་ཁོ་ན་མང་བ་དང་། མོ་རྩ་ཡིན་ན་བུ་མོ་ཁོ་ན་མང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་རྩ་ཡིན་ན་བུ་ཚ་གཅིག་ཀྱང་མི་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བདུན་པ་དུས་བཞི་ཁམས་ལྔའི་འབྱུང་བ་
10-9-9b
བརྩི་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དང་པོ་ཕྱི་ནམ་ཟླའི་དུས་བཞི་དང་། ནང་དོན་ལྔའི་ཁམས་དང་། བར་དོན་ལྔའི་རྩ་སྟེ་དེ་གསུམ་འབྱུང་བ་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་སྦྱར་ལ་མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་བཞིའི་སྐོར་འགོ་བརྩི་བ་ཡིན་ནོ།

男女脉象差异详解
这是针对男性病人的说明，对于女性，"寸"下的两脉在左右手上相反：心脉和肠脉在右手，肺脉和大肠脉在左手。为什么会这样？虽然男女的心肺等脏器在左右两侧的位置无差别，但心脉的尾端在男性指向左侧，女性指向右侧，因此这些脏腑的气血会相应流向左右手。除了"寸"下的两脉交错外，其他脏腑的脉搏因各自位置的关系，在男性情况下如上所述固定不变，应当了解这一点。
第六，无病正常状态下身体自身的脉象有三种：男性脉搏粗大，跳动方式粗糙，与风脉相似；女性脉搏纤细，跳动迅速，与胆脉相似；不偏向男女两方的中性脉或菩提心脉，跳动缓慢，脉道长而如白丝线般柔顺，既不松弛也不紧张，柔软灵活，与痰脉相似。
如此，即使在无病正常人的脉象中也有粗而有力、细而迅速、柔和而缓慢三种脉象，每个人必属其中之一。无论属于哪种，在无病时，脉搏次数都相同，每五次呼吸跳动一次，无差别。
若男性出现细而迅速的女性脉，此人长寿；若女性出现粗壮的男性脉，此女性会生育众多儿子，有儿子之福。无论男女，若出现菩提心脉，则长寿少病，被上位者喜爱，被下位者憎恨，与平辈如叔舅侄三者敌对憎恶，最终家族断绝。
男脉相合，即男性有男脉，此人大多会有众多儿子；女脉相合，即女性有女脉，此女性生育子女时大多为女儿。"大多"一词表示因伴侣影响也可能生出其他性别的子女。
"菩提心脉与男性或女性相遇"是指夫妻二人中一方有菩提心脉时，因脉象影响，另一方若是男脉或女脉者，按照脉象对应会生一个儿子或女儿，此后再无子嗣，因为一方变为菩提心脉的缘故。
由此可知，夫妻二人若都是男脉，则只生众多儿子；若都是女脉，则只生众多女儿；若都是菩提心脉，则一个子女都不会生。
第七，如何计算四季五行：首先结合外在的四季时间、内在的五脏元素和中间的五脏脉象，将这三者配合五行特性，然后计算母子敌友四种关系循环。
;


 །དེ་ལ་དུས་ནི་འདི་ལྟར་དཔྱིད་དང་དབྱར་དང་སྟོན་དང་དགུན་བཞི་དང་དེ་དག་སོ་སོའི་དུས་མཚམས་བཞི་བསྡོམས་པ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་དུས་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་དཔྱིད་ཀྱི་ཟླ་བ་གསུམ་ནི་ས་མི་འགྱུར་བའི་རྟགས་སུ་ཤིང་རྩི་ཁ་འབུས་ལ། གནམ་མི་འགྱུར་བའི་རྟགས་སུ་སྐར་མ་རྟ་པ་དང་དབོ་དང་ནག་པས་ནམ་ཚོད་འཛིན་པ་སྟེ། ཟླ་བ་འདི་དག་གི་ཉ་སྐར་སྐར་མ་འདི་དག་གིས་བྱས་ནས་སྐར་མ་དེ་དང་དེ་ཤར་བ་ན་མཚན་གྱི་ཐོག་མ་ཟུག་ལ་ནུབ་པ་དང་ནམ་ལངས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དཔྱིད་ར་ཧོར་ཟླ་དང་པོར་རྟ་ཆེན་གྱིས་ནམ་ཚོད་འཛིན་པ་སོགས་རིམ་པར་རོ། །བར་མི་འགྱུར་བའི་རྟགས་སུ་བྱིའུ་ཅོ་ག་རྣམས་མཁའ་ལ་འཕུར་རྩལ་སྦྱོང་ཞིང་རང་སྐད་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་དུས་ཡིན་ལ་དེ་ལྟར་དཔྱིད་ཀྱི་ཟླ་བ་གསུམ་ལ་ཞག་དགུ་བཅུ་ཡོད་པ་ལས་རགས་རྩིས་སུ་དཔྱིད་ར་ཧོར་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཞག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཤིང་ཁམས་མཆིན་པའི་རྩ་རྒྱུ་བའི་དུས་ཏེ། ཤིང་ཁམས་ཀྱི་རྩ་འདི་དར་བའི་རང་དུས་ཡིན་ནོ། །འདིའི་འཕར་ལུགས་ཇི་འདྲ་བ་འོང་སྙམ་ན་ཤིང་གི་རྩའི་འཕར་ཚུལ་ནི་དཔེར་ན་སྲོག་ཆགས་ཅོ་གའི་སྐད་ལྟར་རྩ་རྒྱུད་ཕྲ་ལ་གྲིམ་པར་འཕར་བ་ཞིག་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞག་དོན་གཉིས་པོ་དེའི་ལྷག་མ་ཞག་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ལ་ནི་ས་ཁམས་མཚེར་བའི་རྩ་རྒྱུ་བའི་
10-9-10a
དུས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དབྱར་ཟླ་གསུམ་ནི་ས་ལ་མེ་ཏོག་སོགས་ཀྱི་འདབ་མ་རྒྱས་ཤིང་ཆར་འབབ་པ་དང་། གནམ་ལ་སྐར་མ་ས་ག་དང་། སྣྲོན་དང་། ཆུ་སྟོད་ཀྱིས་ནམ་ཚོད་འཛིན་པ་དང་། བར་དུ་བྱ་ཡི་རྒྱལ་པོ་ཁུ་བྱུག་གིས་རང་སྐད་འབྱིན་པའི་དུས་སུ་ཞག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་མེ་ཁམས་སྙིང་གི་རྩ་རྒྱུ་བ་སྟེ་ཕྱི་ནང་མཚུངས་པར་གྱུར་པ་མེའི་ཁམས་དར་བའི་དུས་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་ན་སྙིང་རྩ་དེ་བྱ་ཁུ་བྱུག་གི་སྐད་བསྒྲགས་པ་ལྟར་རྩ་རྒྱུད་སྦོམ་ལ་རིང་བར་འཕར་བ་ཞིག་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཞག་ལྷག་མ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ནི་ས་ཁམས་མཚེར་རྩ་དར་ཞིང་རྒྱུ་བའི་དུས་ཡིན་ནོ། །སྟོན་ཟླ་གསུམ་ནི་ས་ལ་རྩི་ཐོག་སྨིན་པའི་དུས་ཡིན་ལ། སྐར་མ་གྲོ་ཞུན་དང་ཁྲུམས་སྟོད་དང་དབྱུག་པས་རིམ་པར་ཟླ་བར་འབྲིང་ཐ་མ་ལ་ནམ་ཚོད་འཛིན་ནོ། །བར་དུ་བྱིའུ་འུར་བ་སྟེ་རྒྱ་ནག་སོགས་སུ་བྱིའུ་མཇུག་སྒྲོ་ཟླུམ་པ་ཞིག་གིས་གཤོག་སྒྲ་འབྱིན་པ་དེ་ཡིན་ཞེས་སྔ་འགྲེལ་རྣམས་སུ་བཤད། འོན་ཀྱང་ཆག་པ་ལ་སྟོན་དུས་གཤོག་པ་སྐྱེས་ནས་ནམ་མཁར་ཚར་ཚར་གྱི་སྒྲ་འབྱིན་པ་ལ་འུར་བ་ཞེས་སྒྲ་འབྱིན་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ་གང་ལྟར་ཀྱང་དུས་མི་འགྱུར་བའི་གཟེར་དུ་རུང་བས་འདྲའོ། །དེར་ཞག་དོན་གཉིས་སུ་ལྕགས་ཁམས་གློ་བའི་རྩ་རྒྱུ་བ་ནི། དཔེར་ན་བྱིད་པོ་སྟེ་ཆག་པའི་སྐད་ལྟར་འཕར་སྣ་ཐུང་ལ་རྩ་རྒྱུད་རྩུབ་པོ་ལྟར་འཕར་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ལྷག་མ་ཞག་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ནི་ས་ཁམས་མཚེར་པའི་རྩ་རྒྱུའོ། །དགུན་ཟླ་གསུམ་ནི་ས་
10-9-10b
མི་འགྱུར་བའི་རྟགས་སུ་ས་ཆུ་འཁྱགས་པའི་སྒྲང་ལ་བབས་པ་དང་། གནམ་ལ་དགུན་ཟླ་ར་བ་སོགས་རིམ་པར་སྨིན་དྲུག་མགོ་རྒྱལ་གསུམ་གྱིས་ནམ་ཚོད་འཛིན་ལ་བར་གྱི་རྟགས་སྲོག་ཆགས་ཤ་བ་ནག་པོས་ངུ་སྐད་འདོན་པའི་དུས་སུ་ཞག་དོན་གཉིས་ལ་ཆུ་ཁམས་མཁལ་མའི་རྩ་རྒྱུ་སྟེ། དེར་ཡང་དཔེར་ན་ཆུ་བྱ་མཐིང་རིལ་གྱི་སྐད་ནི་འཇམ་ལ་དལ་བ་ལྟར་རྩ་རྒྱུད་འཇམ་ལ་འཕར་ཚུལ་དལ་བར་འཕར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཞག་ལྷག་མ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ས་ཁམས་མཚེར་རྩ་རྒྱུའོ། །དེ་ཡང་དཔྱིད་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་མིང་འདོགས་ལུགས་དང་། ལོ་མགོ་འཛིན་ཚུལ་ལ་མདོ་རྒྱུད་དང་ནག་རྩིས་སོགས་ཀྱི་ལུགས་མི་འདྲ་བ་མང་ཡང་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་ལུགས་འདིར་ནི་ཉི་མ་གང་ལྡོག་པའི་ཟླ་བ་དེ་དབྱར་འབྲིང་དང་དགུན་འབྲིང་པོར་བརྩི་བ་ལ། འཆུགས་པ་མེད་པར་བྱས་པས་ན་མཆུ་ཟླ་དཔྱིད་ར་ཧོར་ཟླ་དང་པོ་ནས་ལོ་མགོ་འཛིན་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ།

四季与五行相关计算
关于时节，春、夏、秋、冬四季及其四个交接时期合起来形成五个时段。其中，春季三个月以木液萌发为地相不变的标志，以驮马星、瓜子星、黑星为天相不变的标志掌管时节，这些月份的满月星由这些星辰构成，当这些特定星辰升起时，夜晚开始，它们落下时黎明到来。例如，春季第一个藏历月由大马星掌管时节，依此类推。中相不变的标志是雀鸟在空中练习飞翔技能并发出自己的鸣叫声。
春季三个月共九十天，按大略计算，从藏历正月初一开始的七十二天是木行肝脉运行的时期，这是木行脉象繁盛的自然时期。这种脉的跳动方式如何呢？木脉的跳动形式好比雀鸟的叫声，脉络细而紧张地跳动。余下的十八天为土行脾脉运行的时期。
夏季三个月是地上花朵等植物叶片繁盛并降雨的时期，天空中以萨嘎星、塞尊星和水牛星依次掌管时节，中间以鸟王杜鹃发出鸣叫的时期。在七十二天期间，火行心脉运行，这是内外相应的火行繁盛时期，此时心脉如杜鹃鸟鸣叫般，脉络粗而长地跳动。余下十八天是土行脾脉繁盛运行的时期。
秋季三个月是地上植物果实成熟的时期，由箕宿星、南斗星和勺星依次掌管早中晚三个月的时节。中间特征是乌尔巴鸟，据早期注释解释，在中国等地区有一种尾羽圆形的小鸟会发出翅膀声音。然而，在扎巴译本中解释秋天这种生物长出翅膀后在天空发出"查查"声，称为"乌尔巴"，意为发声。无论如何解释，它都可作为时节不变的固定标志。
七十二天中金行肺脉运行，例如，如乍巴鸟（即秋季鸟）的叫声一样，脉搏短促且脉络粗糙地跳动。余下十八天是土行脾脉运行。
冬季三个月，地相不变的标志是地上冰结冻实，天相则由冬季早中晚三个月依次由昴宿星、大角星、王星三者掌管时节，中相的标志是黑鹿发出啼叫声的时期。在七十二天里水行肾脉运行，例如如青色水鸟的叫声柔和缓慢一样，脉络柔和而跳动方式缓慢。余下十八天是土行脾脉运行。
虽然对春季等时节的命名方法和年初确定方式在经续和黑算等传统中有诸多不同，但在这一医疗传统中，以阳历夏至和冬至月份分别作为仲夏和仲冬计算，因此从大口月（藏历正月）作为年初的这一方法是不会出错的。
;


 །དེ་ལྟར་དཔྱིད་ལ་སོགས་པའི་ཞག་དོན་གཉིས་པོའི་ལྷག་མ་དུས་མཚམས་བཅོ་བརྒྱད་པ་ཕྲག་བཞི་བསྡོམས་པས་ཞག་དོན་གཉིས་པོ་ལ་ས་ཁམས་མཚེར་རྩ་དར་ཞིང་རྒྱུ་དུས་དེར། ས་ཁམས་མཚེར་པའི་རྩ་རང་གི་འབྱུང་བའི་ཁམས་ཀྱི་འཕར་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་སྙམས་ན་དཔེར་ན་བྱིའུ་ནས་ཟན་ཏེ་མཆིལ་པའི་སྐད་ལྟར་འཕར་ཚུལ་ཐུང་ལ་རྩ་རྒྱུད་འཇམ་པར་འཕར་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའང་ཉིན་ཞག་དང་ཚེས་ཞག་ཁྱིམ་ཞག་གསུམ་རིང་ཐུང་མི་མཉམ་པའི་དབང་གིས་ཚེས་ཀྱི་ཆད་ལྷག་དང་ཟླ་བཤོལ་འབྱུང་བས་ན་ཞིབ་པར་ནི་གསེར་
10-9-11a
རྩིས་ཀྱི་རི་མོ་ལས་ཤར་བ་དེ་ལྟར། དཔྱིད་ལ་སོགས་པའི་དུས་བཞིའི་དང་པོའི་དབུགས་ཐོབ་ཤར་བའི་ཉིན་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་མཆིན་རྩ་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་རྒྱུ་དུས་དང་། དཔྱིད་ལ་སོགས་པའི་ས་རྒྱལ་འཆར་བའི་དུས་དེར་ས་ཁམས་མཚེར་རྩ་རྒྱུ་བའི་དུས་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་པ་ནི་ཞིབ་རྩིས་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་སོ། །དེ་ལྟར་དུས་བཞི་ལ་འབྱུང་བའི་ཁམས་ལྔར་ཕྱེས་ནས་ནི་ད་ནི་འབྱུང་བ་དེ་དག་གི་དར་གུད་ཤེས་པའི་སླད་དུ་མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་སྐོར་མགོ་བརྩི་བར་བྱ་སྟེ། ཤིང་མེ་ས་ལྕགས་ཆུ་ལྔ་ནི་ཡར་དེད་མ་ལ་མར་དེད་བུ་སྟེ། ཆུ་མ་ལྕགས་དང་། ཤིང་བུ་མེ་ལ་སོགས་པ་རིམ་བཞིན་དུ་བསྐོར་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་། མེ་ཆུ་ས་ཤིང་ལྕགས་ལྔ་ནི་ཡར་དེད་གྲོགས་ཏེ། ལྕགས་གྲོགས་ཤིང་ནས་མེ་གྲོགས་ལྕགས་ཀྱི་བར་དུ་བསྐོར་བས་ཤེས་ཤིང་། མར་དེད་དགྲ་སྟེ་མེ་དགྲ་ཆུ་ནས་ལྕགས་དགྲ་མེ་ཡི་བར་དུ་བསྐོར་ཏེ་དེ་ལྟར་མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་འབྱུང་བ་གང་དང་གང་འཕྲད་ཚུལ་བརྟགས་ལ་སྐྱོན་ཡོན་ཅི་འབྱུང་བརྩི་བར་བྱའོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ལོ་གཅིག་གི་དུས་ཚོད་ལྔ་པོ་གང་ཡིན་པའི་དུས་དེའི་རང་རྩ་དང་། དེའི་མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་རྣམས་སུ་ཡོད་པ་ལས། དུས་ནམ་ཡིན་ཀྱང་མ་རྩ་དང་རང་རྩ་ནི་དར་ན་རབ་ཏུ་བཟང་སྟེ་དེ་དག་རང་ས་ཡིན་པར་བརྩི་དགོས་སོ། །གྲོགས་རྩ་དར་ན་ནི་གྲོགས་འབྱུང་བས་བཟང་ལ་བུ་རྩ་དར་ན་ནི་དབང་ཐང་ཆེའོ། །དགྲ་རྩ་དར་ན་ནི་མི་བཟང་སྟེ་རང་ལ་དགྲ་འོང་བའམ། ཡང་ན་གསོ་དཀའ་བའི་ནད་
10-9-11b
འབྱུང་བའམ། ཡང་ན་འཆི་བའི་ཉེན་ཡོད་དོ་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་དར་བ་དང་གུད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ་ཡིན་སྙམ་ན། མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་སྐབས་འདིར་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རྩ་འཕར་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་དར་གུད་ཤེས་དགོས་ཀྱི་དྲག་ཞན་ཙམ་མིན་ནོ། །དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྤྱིར་བཏང་རྩ་ཐམས་ཅད་འཕར་ལུགས་ལྔ་ལས་མི་འདའ་སྟེ། ཅོ་གའི་སྐད་ལྟར་ཕྲ་ལ་གྲིམས་པར་འཕར་བ་སོགས་གོང་བཤད་ལྔ་པོ་དེའོ། །དེ་ལ་རྩ་གང་ཡིན་ཀྱང་ཕྲ་ལ་གྲིམས་པར་འཕར་ན་ཤིང་ཁམས་ཀྱི་འཕར་ཚུལ་ཡིན་པ་སོགས་འབྱུང་ལྔའི་འཕར་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱས་ནས། དུས་གང་ཡིན་གྱི་རྩ་དེ་རང་རྩར་བཟུང་ནས་དེའི་མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་ལྔར་བསྡུས་ཏེ། མཛུབ་མོ་རེ་རེའི་འོག་གི་རྩ་རེ་རེའི་འཕར་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་བྱེད་དཔྱད་དགོས་ཀྱི་དོན་སྣོད་སོགས་སོ་སོར་དཔྱད་མི་དགོས་སོ། །དེ་ལ་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་སུ་མཆིན་རྩ་དེ་ཅོ་གའི་སྐད་ལྟར་ཕྲ་གྲིམས་སུ་འཕར་བ་དང་། དེར་མ་ཟད་རྩ་རྒྱུད་སྤྱིའང་ཕྲ་གྲིམས་ཀྱི་ཞད་ཅིག་ཡོད་པར་འཕར་བ་ནི་རང་བཞིན་ཕྱི་ནང་གི་འབྱུང་བ་མཚུངས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་དེ་ལྟར་འོང་བ་ནི་དུས་ཀྱི་རྩའོ། །དེས་ན་ཐ་མལ་གྱི་རྩ་རྒྱུད་གསུམ་གང་ཡིན་ཀྱང་རང་རང་གི་འཕར་ཚུལ་གཞིར་བཞག་པའི་སྟེང་དུ་དུས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འཕར་ཚུལ་གྱི་འགྱུར་བ་ཕྲ་མོ་ཡོད་པ་དེ་རྟོགས་དགོས་ཤིང་། དེ་ཡང་ངོ་མཚར་རྩ་བདུན་ནད་མེད་མི་ལ་བལྟ་ཞེས་གསུངས་པས། ནད་མེད་པའི་རྩ་ལ་དུས་རྩའི་འཕར་ཚུལ་ལས་བླང་དོར་དཔྱད་དུ་ཡོད་ཀྱི་ནད་ཡོད་ན་ནད་ཀྱི་ཁམས་
10-9-12a
ལས་འཕར་ཚུལ་བསྒྱུར་ནས་འོང་བས་ངེས་པ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

四季与五行关系的详细分析
这样，春季等七十二天之外余下的四个交接时期各十八天，总计七十二天是土行脾脉繁盛运行的时期。若问土行脾脉自身元素的脉象跳动方式如何，应知如小鸟吃米后的啁啾声一样，脉象短促而脉络平和地跳动。
由于日、月、宫三种不同长度的昼夜，导致月份有缺少或多余，以及闰月的出现，因此详细应如黄金算法所示：从春季等四季初始呼吸起点的那天开始，肝脉等各自运行的时期，以及春季等土王升起的时期，即是土行脾脉运行的时期，这样精确计算非常好。
如此将四季分为五行元素后，为了了解这些元素的兴衰，需计算母子敌友关系循环：木火土金水五行，向上推为母，向下推为子。水为金的母，木为火的子，依此类推循环；火水土木金五行，向上推为友，从金友木到火友金循环；向下推为敌，从火敌水到金敌火循环。以此方式研究各元素相遇关系，计算其优劣结果。
这是什么意思呢？一年中五个时期各有自身脉象及其母子敌友脉象，无论何时，母脉和自身脉象繁盛则极为吉祥，应视为正常状态。友脉繁盛则会有助力而吉祥，子脉繁盛则权势大。敌脉繁盛则不吉祥，会有敌人来犯，或难以治愈的疾病产生，或有死亡危险，这是一般性说明。
那么，繁盛和衰败的特征是什么？在母子敌友脉象中，应通过脉搏跳动方式的差异而非仅仅强弱来判断繁衰。怎样判断呢？一般来说，所有脉象的跳动不外乎五种：如雀鸟声般细而紧张地跳动等前述五种。
无论哪种脉象，若细而紧张地跳动则属木行跳动方式等，应了解五行的跳动特点。确定当前时期的脉象为自身脉象后，归纳其母子敌友五种脉象，需观察每个手指下各脉的跳动方式，而不必分别考察各个脏腑等。
例如，春季时肝脉如雀鸟声般细紧地跳动，且整个脉络也带有细紧的特质，这是自然内外元素相应的缘起，是时令脉象。因此，无论是哪种常态脉象，都需在其本有跳动方式基础上识别时令元素带来的微妙变化。
正如所说"观察七种奇特脉象于无病之人"，只有在无病状态下，时令脉象的跳动方式才可用于判断取舍，若有疾病，则脉象会因病情元素而改变，应知道没有确定性。
;


 །དེ་ལ་རྩ་གང་ཡིན་ཀྱང་འཕར་ལུགས་ལྔ་རེ་ཡོད་པའི་རང་གི་འཕར་ཚུལ་ལྟར་འཕར་ན་དར་བ་ཆུང་ངུ་། གྲོགས་ལྟར་འཕར་ན་དར་བ་འབྲིང་། མ་ལྟར་འཕར་ན་དར་བ་ཆེན་པོ་སྟེ་དེ་གསུམ་གང་ཡང་བཟང་སྟེ། དཔེར་ན་མཆིན་རྩ་དེ་ཅོ་གའི་སྐད་ལྟར་ཕྲ་ལ་གྲིམས་པར་འཕར་ན་རང་གི་འཕར་ལུགས་དང་། ས་ཁམས་ཀྱི་འཕར་ལུགས་ནས་ཟན་གྱི་སྐད་ལྟར་ཐུང་ལ་འཇམ་པར་འཕར་ན་གྲོགས་ལྟར་འཕར་བ་དང་། མ་རྩ་ཆུ་ཁམས་མཁལ་རྩའི་འཕར་ལུགས་མཐིང་རིལ་སྐད་ལྟར་འཇམ་ལ་དལ་བར་འཕར་བ་སྟེ་དེ་གསུམ་གང་ལྟར་འཕར་ཀྱང་ཤིང་ཁམས་མཆིན་རྩ་དེ་དར་བ་ཡིན་ལ། བུ་ཁམས་མེ་རྩའི་འཕར་ལུགས་ཁུ་བྱུག་སྐད་ལྟར་སྦོམ་ལ་རིང་བར་འཕར་ན་གུད་པ་དང་། དགྲ་ཁམས་ལྕགས་རྩའི་འཕར་ལུགས་བྱིད་པོའི་སྐད་ལྟར་ཐུང་ལ་རྩུབ་པར་འཕར་ན་ཤིན་ཏུ་གུད་པ་སྟེ། མདོར་ན་མ་གྲོགས་རང་གསུམ་གྱི་འཕར་ཚུལ་ནི་དར། བུ་དགྲ་ནི་གུད་པའོ། །འོན་ཀྱང་གྲོགས་རྩའི་སྐབས་སུ་གྲོགས་རྩ་ནི་རབ་དང་། མ་འབྲིང་དུ་བྱེད་པ་དང་། བུ་རྩའི་སྐབས་སུ་བུ་རྩའང་ལེགས་པ་ལྟ་བུ་དམིགས་བསལ་ལོ། །དེས་ན་དོན་ལྔའི་རྩ་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལའང་འཕར་ཚུལ་ལྔ་རེ་ཡོད་པས་མུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་ཕྱེས་ནས་དུས་གང་ཡིན་པ་དེའི་རང་མ་བུ་གྲོགས་དགྲའི་རྩ་དར་གུད་ཤེས་པར་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ན་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་བརྟག་ཚུལ་ཡིན་པས་འོག་གི་སྐབས་རྣམས་སུ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བྱའོ། །
10-9-12b
བརྒྱད་པ་ངོ་མཚར་བའི་རྩ་བདུན་ནི། ཁྱིམ་ཕྱྭ་ནས་བུ་རྩ་བརྟག་པའི་བར་བདུན་པོ་དེའོ། །དེ་རྣམས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། དང་པོ་ཁྱིམ་ཕྱྭ་བལྟ་ན། རྩ་གང་ཡིན་ཀྱང་ཤ་ཡི་གཏིང་དུ་མར་བྱིང་ཞིང་འདི་ཞེས་ངེས་པ་མི་སྐྱེ་བས་མི་གསལ་བ་འཐིབ་པོ་ཞིག་ཏུ་བྱུང་ན་གྲིབ་དང་མི་གཙང་བའི་རྩ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱིང་བ་མིན་ནའང་རང་བཞིན་གྱི་མི་གསལ་བ་ནི་རྨུགས་ཤིང་འཐིབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་མྱ་ངན་འོང་བའི་རྩ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ད་ལྟ་ཕ་མ་ཤི་བ་སོགས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལ་གནས་བཞིན་པ་ལ་རྩ་བལྟ་ན་རྨུགས་འཐིབ་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་འོང་ལ། དེ་སྔ་མྱ་ངན་མེད་ཅིང་ནད་མེད་པ་ལ་དེ་ལྟར་བྱུང་ན་གདོད་མྱ་ངན་འོང་ཞེས་ཁ་དམར་གདགས་པར་བྱའོ། །འདི་བཞིན་རྩ་ངན་དྲུག་པོ་ཀུན་ལ་འགྲེ་པར་བྱའོ། །ཆུ་ལྟར་འབྲུ་བཅིང་རེས་བརྒྱལ་བ་ལྟར་སྡོད་ན་བྲེད་སྔངས་འོང་བའི་རྩ་སྟེ་མི་གློ་བུར་སྐྲག་དངངས་དྲག་པོ་བྱུང་བ་ལ་དེ་འཕྲལ་རྩ་བལྟས་ཚེ་རྩ་ལྷོག་ལྷོག་ཚུབ་ཚུབ་བྱས་ནས་རྒྱུ་བ་ཇེ་ཞན་འཕར་རྒྱུ་མེད་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་འོང་ངོ་། །རྩ་སྐྱེར་ཚེར་འདྲ་བ་སོར་མོའི་ཞབས་ནས་ཡར་རྣོ་ཀ་རེ་བ་བྱུང་ན་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བ་མེད་པའི་རྩའོ། །ཆུ་ཚན་ཁོལ་བ་ལ་མཐའ་དབུས་ངེས་མེད་འབར་འབུར་བྱེད་ཅིང་མྱུར་དུ་གཡོ་བ་ལྟར་རྩ་རྒྱུད་འབར་འབུར་ངེས་མེད་དང་། འདར་སིལ་སིལ་ཁོལ་བ་ལྟར་བྱེད་པ་ནི་མི་ཁ་དྲག་པོ་འོང་བའི་རྩའོ། །མེ་ལྕེ་ཆད་པ་རེས་ཆེ་རེས་ཆུང་ལྷབ་ལྷབ་བྱེད་པ་ལྟར་རྩ་ངེས་མེད་ལྷབ་ལྷབ་བྱེད་ཅིང་ཆེ་ཆུང་ངེས་མེད་འཕར་ན་ནོར་ལ་གོད་ཁ་འོང་བའི་རྩ་དེ་ལྟར་
10-9-13a
མི་འདོད་པ་འབྱུང་བའི་རྩ་ངན་དྲུག་པོ་དེ་དག་གང་ཡང་དུས་གང་ཡིན་གྱི་རང་རྩ་དར་བའི་དུས་སུ། རང་གི་རྩ་ལ་གང་བྱུང་ན་རྩ་བལྟ་ཡུལ་དེ་ཁོ་རང་ལ་འོང་སྟེ། དཔེར་ན་དཔྱིད་ཤིང་གི་ཞག་དོན་གཉིས་པོའི་རང་ལ་མཆིན་རྩའི་ནང་དུ་བྱིང་འཐིབ་བྱུང་ན་ཁོ་རང་ལ་མི་གཙང་བའི་ངོ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་འགྲེའོ། །དེ་བཞིན་དཔྱིད་དུས་མ་རྩ་ཆུ་ཁམས་མཁལ་རྩའི་ནང་དུ་བྱུང་ན་མ་དང་ཞང་པོ་ལ་མི་གཙང་བ་སོགས་ཀྱི་རྩ་གང་བྱུང་བ་དེའི་སྐྱོན་འབྱུང་ལ། བུ་རྩ་ལ་བྱུང་ན་བུ་དང་ཚ་བོ་ལ་འབྱུང་། གྲོགས་རྩ་ལ་བྱུང་ན་ནོར་ལ་འབྱུང་སྟེ། གཡང་ལྷ་མི་གཙང་བས་མནོལ་བ་སོགས་དང་། ནོར་ཉམས་པས་སྐྲག་སྔངས་དང་། དགྲ་དང་གཅན་གཟན་འབྱུང་བ་སོགས་གང་འོས་སུ་ལུང་སྟོན་པར་བྱའོ།

 །དེ་ལ་རྩ་གང་ཡིན་ཀྱང་འཕར་ལུགས་ལྔ་རེ་ཡོད་པའི་རང་གི་འཕར་ཚུལ་ལྟར་འཕར་ན་དར་བ་ཆུང་ངུ་། གྲོགས་ལྟར་འཕར་ན་དར་བ་འབྲིང་། མ་ལྟར་འཕར་ན་དར་བ་ཆེན་པོ་སྟེ་དེ་གསུམ་གང་ཡང་བཟང་སྟེ། དཔེར་ན་མཆིན་རྩ་དེ་ཅོ་གའི་སྐད་ལྟར་ཕྲ་ལ་གྲིམས་པར་འཕར་ན་རང་གི་འཕར་ལུགས་དང་། ས་ཁམས་ཀྱི་འཕར་ལུགས་ནས་ཟན་གྱི་སྐད་ལྟར་ཐུང་ལ་འཇམ་པར་འཕར་ན་གྲོགས་ལྟར་འཕར་བ་དང་། མ་རྩ་ཆུ་ཁམས་མཁལ་རྩའི་འཕར་ལུགས་མཐིང་རིལ་སྐད་ལྟར་འཇམ་ལ་དལ་བར་འཕར་བ་སྟེ་དེ་གསུམ་གང་ལྟར་འཕར་ཀྱང་ཤིང་ཁམས་མཆིན་རྩ་དེ་དར་བ་ཡིན་ལ། བུ་ཁམས་མེ་རྩའི་འཕར་ལུགས་ཁུ་བྱུག་སྐད་ལྟར་སྦོམ་ལ་རིང་བར་འཕར་ན་གུད་པ་དང་། དགྲ་ཁམས་ལྕགས་རྩའི་འཕར་ལུགས་བྱིད་པོའི་སྐད་ལྟར་ཐུང་ལ་རྩུབ་པར་འཕར་ན་ཤིན་ཏུ་གུད་པ་སྟེ། མདོར་ན་མ་གྲོགས་རང་གསུམ་གྱི་འཕར་ཚུལ་ནི་དར། བུ་དགྲ་ནི་གུད་པའོ། །འོན་ཀྱང་གྲོགས་རྩའི་སྐབས་སུ་གྲོགས་རྩ་ནི་རབ་དང་། མ་འབྲིང་དུ་བྱེད་པ་དང་། བུ་རྩའི་སྐབས་སུ་བུ་རྩའང་ལེགས་པ་ལྟ་བུ་དམིགས་བསལ་ལོ། །དེས་ན་དོན་ལྔའི་རྩ་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལའང་འཕར་ཚུལ་ལྔ་རེ་ཡོད་པས་མུ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་ཕྱེས་ནས་དུས་གང་ཡིན་པ་དེའི་རང་མ་བུ་གྲོགས་དགྲའི་རྩ་དར་གུད་ཤེས་པར་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ན་དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་བརྟག་ཚུལ་ཡིན་པས་འོག་གི་སྐབས་རྣམས་སུ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བྱའོ། །
10-9-12b
བརྒྱད་པ་ངོ་མཚར་བའི་རྩ་བདུན་ནི། ཁྱིམ་ཕྱྭ་ནས་བུ་རྩ་བརྟག་པའི་བར་བདུན་པོ་དེའོ། །དེ་རྣམས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། དང་པོ་ཁྱིམ་ཕྱྭ་བལྟ་ན། རྩ་གང་ཡིན་ཀྱང་ཤ་ཡི་གཏིང་དུ་མར་བྱིང་ཞིང་འདི་ཞེས་ངེས་པ་མི་སྐྱེ་བས་མི་གསལ་བ་འཐིབ་པོ་ཞིག་ཏུ་བྱུང་ན་གྲིབ་དང་མི་གཙང་བའི་རྩ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱིང་བ་མིན་ནའང་རང་བཞིན་གྱི་མི་གསལ་བ་ནི་རྨུགས་ཤིང་འཐིབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་མྱ་ངན་འོང་བའི་རྩ་ཡིན་ནོ། །དེའང་ད་ལྟ་ཕ་མ་ཤི་བ་སོགས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལ་གནས་བཞིན་པ་ལ་རྩ་བལྟ་ན་རྨུགས་འཐིབ་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་འོང་ལ། དེ་སྔ་མྱ་ངན་མེད་ཅིང་ནད་མེད་པ་ལ་དེ་ལྟར་བྱུང་ན་གདོད་མྱ་ངན་འོང་ཞེས་ཁ་དམར་གདགས་པར་བྱའོ། །འདི་བཞིན་རྩ་ངན་དྲུག་པོ་ཀུན་ལ་འགྲེ་པར་བྱའོ། །ཆུ་ལྟར་འབྲུ་བཅིང་རེས་བརྒྱལ་བ་ལྟར་སྡོད་ན་བྲེད་སྔངས་འོང་བའི་རྩ་སྟེ་མི་གློ་བུར་སྐྲག་དངངས་དྲག་པོ་བྱུང་བ་ལ་དེ་འཕྲལ་རྩ་བལྟས་ཚེ་རྩ་ལྷོག་ལྷོག་ཚུབ་ཚུབ་བྱས་ནས་རྒྱུ་བ་ཇེ་ཞན་འཕར་རྒྱུ་མེད་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བ་འོང་ངོ་། །རྩ་སྐྱེར་ཚེར་འདྲ་བ་སོར་མོའི་ཞབས་ནས་ཡར་རྣོ་ཀ་རེ་བ་བྱུང་ན་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བ་མེད་པའི་རྩའོ། །ཆུ་ཚན་ཁོལ་བ་ལ་མཐའ་དབུས་ངེས་མེད་འབར་འབུར་བྱེད་ཅིང་མྱུར་དུ་གཡོ་བ་ལྟར་རྩ་རྒྱུད་འབར་འབུར་ངེས་མེད་དང་། འདར་སིལ་སིལ་ཁོལ་བ་ལྟར་བྱེད་པ་ནི་མི་ཁ་དྲག་པོ་འོང་བའི་རྩའོ། །མེ་ལྕེ་ཆད་པ་རེས་ཆེ་རེས་ཆུང་ལྷབ་ལྷབ་བྱེད་པ་ལྟར་རྩ་ངེས་མེད་ལྷབ་ལྷབ་བྱེད་ཅིང་ཆེ་ཆུང་ངེས་མེད་འཕར་ན་ནོར་ལ་གོད་ཁ་འོང་བའི་རྩ་དེ་ལྟར་
10-9-13a
མི་འདོད་པ་འབྱུང་བའི་རྩ་ངན་དྲུག་པོ་དེ་དག་གང་ཡང་དུས་གང་ཡིན་གྱི་རང་རྩ་དར་བའི་དུས་སུ། རང་གི་རྩ་ལ་གང་བྱུང་ན་རྩ་བལྟ་ཡུལ་དེ་ཁོ་རང་ལ་འོང་སྟེ། དཔེར་ན་དཔྱིད་ཤིང་གི་ཞག་དོན་གཉིས་པོའི་རང་ལ་མཆིན་རྩའི་ནང་དུ་བྱིང་འཐིབ་བྱུང་ན་ཁོ་རང་ལ་མི་གཙང་བའི་ངོ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་འགྲེའོ། །དེ་བཞིན་དཔྱིད་དུས་མ་རྩ་ཆུ་ཁམས་མཁལ་རྩའི་ནང་དུ་བྱུང་ན་མ་དང་ཞང་པོ་ལ་མི་གཙང་བ་སོགས་ཀྱི་རྩ་གང་བྱུང་བ་དེའི་སྐྱོན་འབྱུང་ལ། བུ་རྩ་ལ་བྱུང་ན་བུ་དང་ཚ་བོ་ལ་འབྱུང་། གྲོགས་རྩ་ལ་བྱུང་ན་ནོར་ལ་འབྱུང་སྟེ། གཡང་ལྷ་མི་གཙང་བས་མནོལ་བ་སོགས་དང་། ནོར་ཉམས་པས་སྐྲག་སྔངས་དང་། དགྲ་དང་གཅན་གཟན་འབྱུང་བ་སོགས་གང་འོས་སུ་ལུང་སྟོན་པར་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是简体中文的直译：
对于任何脉，都有五种跳动方式。若按照自己的跳动方式跳动，则为小旺；若按照友脉方式跳动，则为中旺；若按照母脉方式跳动，则为大旺。这三种都是好的。例如，肝脉若像老鹰的声音那样细而有力地跳动，则是按照自己的跳动方式和土元素的跳动方式；若像粥的声音那样短而柔和地跳动，则是按照友脉跳动；若像母脉水元素肾脉的跳动方式，即像青蛙声音那样柔和缓慢地跳动，这三种跳动方式中的任何一种都表明木元素肝脉是旺的。而按照子元素火脉的跳动方式，即像杜鹃鸟声音那样粗而长地跳动，则是衰败的；按照敌元素金脉的跳动方式，即像麻雀声音那样短而粗糙地跳动，则是极度衰败的。总之，母脉、友脉、自脉三种跳动方式表示旺，子脉、敌脉则表示衰败。然而，在友脉的情况下，友脉为最佳，母脉为中等，这是例外；在子脉的情况下，子脉也是好的，这也是例外。因此，五脏的五脉各有五种跳动方式，分为二十五种，应当了解在特定时间内，脉的自、母、子、友、敌的旺衰情况，这正是判断敌友脉的方法，在后面的部分中应当确定这一点。
第八，七种奇特的脉是：从家庇护到子脉检查这七种。详细解释如下：首先，观察家庇护时，无论是什么脉，如果深陷肉中，无法确定是什么，模糊不清，这是污秽和不净的脉。即使不是那样下沉，但本来就不清晰，称为昏暗混浊，如果出现这种情况，是悲伤将至的脉。若现在正因父母去世等事而处于悲伤中，检查脉搏时会出现这种昏暗混浊的脉；若以前没有悲伤且没有疾病，却出现这种脉象，则预示将有悲伤，应当明确指出。这同样适用于其他六种不良脉。如果脉像水一样起泡，时而像昏厥一样停止，这是恐慌将至的脉。当一个人突然遭受强烈的恐惧和惊吓时，立即检查脉搏，会发现脉搏混乱不安，跳动逐渐减弱，似乎没有脉动。如果脉像荆棘一样，从指尖向上刺刺地跳动，这是无法摆脱痛苦的脉。如果脉像沸腾的温泉，边缘和中心不规则地起伏，快速移动，脉路不规则地凸起，颤抖嘶嘶作响像沸腾一样，这是将有激烈争执的脉。如果脉像断断续续的火焰，时大时小地闪烁，脉不规则地跳动，大小不一，这是财物将有损失的脉。
这六种预示不幸的不良脉，无论哪一种，在任何时间，在自脉旺盛的时候，如果出现在自己的脉中，那么被诊脉者本人将遭遇不幸。例如，在春季木的二十二日中，如果在肝脉中出现沉陷混浊，那么他本人将有不净之事。同样，在春季，如果在母脉水元素肾脉中出现，那么母亲和舅舅将有不净等问题；如果在子脉中出现，那么儿子和孙子将有问题；如果在友脉中出现，那么财物将有问题，如财神被污秽所玷污等，或因财物损失而恐惧，或有敌人和野兽出现等，应根据情况做出预测。


 །དུས་ཀྱི་དགྲ་རྩའི་ནང་དུ་རྩ་ངན་དེ་གང་བྱུང་བ་བཞིན་དེ་དུས་ཉེས་པ་དེ་དག་དགྲ་ལ་འབྱུང་བས་བཟང་སྟེ། དམག་དཔོན་དང་མཐུ་མཁན་གྱི་རྩ་ལ་དེ་ལྟར་བྱུང་ན་དེ་དུས་དགྲ་ཐུལ་བ་སོགས་སོ། །གཉིས་པ་མགྲོན་ཕྱྭ་ནི། བྱེས་སུ་སོང་བ་དེའི་གང་བརྩེ་ཞིང་ཡིད་ལ་གཅག་པའི་གཞི་པ་ཞིག་ལ་བརྟག་གོ། དེ་ལ་ལ་ཉེའི་རྩ་དང་། དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་གཉིས་ལས། དང་པོ་མཆིན་རྩ་དང་། གློ་རྩ་དང་། སྙིང་རྩ་དང་། མཚེར་རྩ་དང་། མཁལ་རྩ་ལྔ་པོ་འདི་ལ་ནང་གསེས་གང་མཐོ་ཞིང་གང་ཤེད་ཆེ་བ་ཡིན་དཔྱད་པ་ནི། དེ་ལྔའི་ནང་ན་མཆིན་རྩ་དྲག་ན་ད་ལྟ་གོང་དུ་སོང་བའི་གཞི་དེར་ཡོད་པ་དང་། གློ་རྩ་དྲག་ན་ཚུར་ལམ་དུ་ཞུགས་ཚར་བ་སོགས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །
10-9-13b
ལ་ཉེ་བརྟག་པ་འདི་ལ་ནི་རྩ་དེ་དག་གི་དྲག་ཞན་ཙམ་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འཕར་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་དཔྱད་མི་དགོས་སོ། །ཡང་ན་དགྲ་གྲོགས་བརྩི་བར་བྱ་སྟེ། དུས་དེའི་མ་དང་རང་རྩ་དར་ན་གཞི་ལ་གནས་པ་དང་། བུ་རྩ་དར་ན་ཚུར་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་དང་དགྲ་རྩ་དར་ན་ད་ལྟ་སླེབ་པ་ཡིན་ནོ། །མགྲོན་པོ་དེས་དོན་གཉེར་བ་འགྲུབ་བམ་མི་འགྲུབ་བརྟག་པ་ལ། ལ་ཉེ་ནི་སྙིང་མཆིན་མཁལ་རྩ་གསུམ་གང་དྲག་པར་འཕར་བ་ལ་དཔགས་ཏེ་དགྲ་འོང་བ་སོགས་རིམ་པས་སྦྱར་རོ། །དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་ལས་དགྲ་རྩ་དར་བ་དང་། རང་རྩ་སོགས་ལ་སོ་སོའི་དགྲ་རྩ་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་དགྲ་རྩ་བྱུང་ན་དོན་མི་འགྲུབ་ལ། གྲོགས་རྩ་དར་བ་དང་། རང་མ་བུ་རྩ་ལ་སོ་སོའི་གྲོགས་རྩ་བྱུང་བ་སྟེ་དེ་དག་རང་གི་གྲོགས་རྩ་ལྟར་འཕར་ན་དེའི་ཚོད་ཀྱིས་དོན་འགྲུབ་པ་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་དཔྱད་ན་གྲོགས་ཆེ་ཆུང་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་མའང་མཐོང་ངོ་། །གསུམ་པ་དགྲ་ཕྱྭ་ནི། དགྲ་དང་རྩོད་པ་པོ་དེ་དང་། དམག་ཆེན་སོགས་ལ་དམག་དཔོན་ལྟ་བུར་བརྟག་པས་དེ་དག་གི་གློ་རྩ་རང་ས་དང་། མཚེར་རྩ་དགྲ་སར་བྱས་ཏེ་དེ་གཉིས་གང་དྲག་ལས་ཁ་དམར་གདགས་པ་ནི་ལ་ཉེའི་རྩའོ། །དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་དབང་དུ་ན། དཔྱིད་དུས་ལ་མཚོན་ན། དུས་དེའི་དགྲ་རྩ་གློ་པའི་རྩ་དེ་ཁུ་བྱུག་གི་སྐད་ལྟར་སྦོམ་ལ་རིང་བར་འཕར་ན་དགྲའི་རྩ་ལ་དགྲ་རྩ་བྱུང་བས་དགྲ་ཐུབ་བོ། །རང་རྩ་མཆིན་པའི་རྩ་ལྕགས་ཁམས་བྱིད་པོའི་སྐད་ལྟར་ཐུང་རྩུབ་ཏུ་འཕར་ན་རང་ལ་དགྲ་རྩ་བྱུང་བས་ཕར་རྒོལ་ན་དགྲ་ཐུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རང་ལ་དགྲ་རྩ་བྱུང་བ་
10-9-14a
དེ་དང་འདྲ་ན་ཚུར་རྒོལ་བའི་ཚེ་རང་ལ་དགྲ་ཡིས་ཚུགས་ལ་དུས་ཀྱི་མ་རྩ་དང་རང་རྩ་དར་ན་ཚུར་རྒོལ་བྱུང་ཡང་རང་ལ་དགྲས་ཚུགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བཞི་པ་གྲོགས་ཕྱྭ་ལ། ནོར་གྱི་བདག་པོ་དེའི་རྩ་ལ་བལྟས་པ་ཡིས་མཆིན་རྩ་ནོར་གྱི་བང་མཛོད་དུ་དཔྱད་ནས་དེ་དྲག་ན་ནོར་འཕེལ་གོད་མི་འོང་། ཞེས་བྱ་སྟེ་འདི་ནི་དུས་ལ་མི་ལྟོས་པར་དུས་རྒྱུན་ལ་ཉེའི་རྩའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྩ་མཚེར་རྩ་ཡང་དྲག་ན་ནོར་ལ་བཟང་སྟེ། ཞན་ན་གོད་ཁ་འོང་བས། དུས་རྒྱུན་མཆིན་རྩ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དྲག་ན་དེ་དུས་ནོར་ཕྱྭ་ལ་བཟང་ངོ་། །དགྲ་གྲོགས་ལྟར་ན་དུས་དེའི་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་བལྟས་ཚེ་འཕར་ཚུལ་ལྔའི་ནང་གི་གྲོགས་རྩ་བྱུང་ན་གྲོགས་རབ་ཅིག་འབྱུང་བ་སོགས་ལྔ་ཀ་ཚང་བ་འདིར་བསྟན་པ་བཞིན། སྐབས་གཞན་དུ་ཅི་རིགས་གསུངས་པ་ལའང་མུ་ལྔ་པོ་དཔྱད་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་གདོན་ཕྱྭ་ལ། ཤིང་རྩ་མཆིན་པ་མེ་རྩ་སྙིང་ལ་སོགས་པ་དོན་ལྔའི་རྩ་དེ་དག་ཏུ། རྩ་རྒྱུད་གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་ལྷག་པར་བྲེལ་བའམ་དལ་བ་སྡོད་འཐེན་སོགས་མི་སྙོམས་པ་ཞིག་བྱུང་ན། གཉན་དང་རྒྱལ་པོའམ། རྒྱལ་པོ་དང་དཀོར་བདག །ཀླུ་དཀྱུས་མ་དང་། ཀླུ་མ་རུངས་བ་ཀླུ་སྲིན་སོགས་ཀྱི་གདོན་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་པ་ནི་དུས་ལ་མི་ལྟོས་པའི་དོན་ལྔའི་རྩའོ།

以下是简体中文的直译：
若在时节的敌脉中出现这些不良脉象，则相应的灾祸将降临敌人，这是好事。例如，若将军和法术师的脉中出现这种情况，那时将征服敌人等。第二，宾客占验，是对远行者所牵挂和心系之人的检验。这包括山口脉和敌友脉两部分。首先，肝脉、肺脉、心脉、脾脉和肾脉这五种脉，应观察其中哪个高而有力。在这五脉中，若肝脉强，表示现在远行者正在目的地；若肺脉强，表示已经踏上回程，以此类推。
这种山口检验只是观察这些脉的强弱，不需要考虑其他跳动方式的特点。或者，可以计算敌友脉：若当时的母脉和自脉旺盛，表示远行者在目的地；若子脉旺盛，表示已踏上回程；若敌脉旺盛，表示正在抵达。要检验远行者所追求的事情能否成功，山口占验是看心脉、肝脉、肾脉三者中哪个跳得强，据此可按顺序判断敌人是否会来等情况。从敌友脉来看，若敌脉旺盛，或者自脉等有各自的敌脉出现，这种敌脉出现时，事情不会成功；若友脉旺盛，或者自脉、母脉、子脉有各自的友脉出现，即它们按照自己的友脉方式跳动，则在相应程度上事情会成功。如果详细分析，还可以看到友脉强弱等多种差别。
第三，敌人占验，是对敌人、争执者，或者大战中的将军等的检验。将肺脉视为己方，脾脉视为敌方，根据这两者哪个强来预测结果，这是山口脉。从敌友脉的角度看，以春季为例，若那时的敌脉即肺脉像杜鹃声那样粗而长地跳动，表示敌人的脉有敌脉出现，因此能战胜敌人。若自脉即肝脉像金元素麻雀声那样短而粗糙地跳动，表示自己有敌脉出现，因此主动进攻时不能战胜敌人。
若自己出现与前述相似的敌脉，在被动防御时，敌人能攻到自己；若时节的母脉和自脉旺盛，即使受到攻击，敌人也无法攻到自己。第四，友伴占验，是通过观察财物主人的脉，将肝脉视为财宝库，若肝脉强，则财物增长不会有损失。这是不受时间限制的常规山口脉。同样，若心脉和脾脉也强，则对财物有利；若弱，则会有损失。因此，若肝脉等三脉始终强盛，则当时对财运有利。按照敌友脉，若观察当时的友脉，出现五种跳动方式中的友脉跳法，表示会有极好的朋友出现等，完整的五种情况如此处所示，在其他场合也需要按情况分析这五种可能。
第五，魔鬼占验，在木脉肝脏、火脉心脏等五脏的脉中，若出现与其他脉路不同的特别急促或缓慢、停顿拉伸等不均匀的情况，则识别为严神和国王，或国王和财物神，或普通龙和恶龙、龙妖等魔鬼所致，这是不受时间限制的五脏脉。


 །གཞན་ཡང་ཤིང་ཁམས་ཀྱི་རྩའི་འཕར་ལུགས་ཕྲ་གྲིམ་དེ་རྩ་རྒྱུད་ཀུན་ལ་ཤས་ཆེ་ན་ཤིང་གི་རྩ་ལ་གཉན་དང་རྒྱལ་པོའི་གནོད་པ་སོགས་སུ་ཡང་དོན་གྱིས་གོ་རུང་ངོ་། །
10-9-14b
ཡང་དགྲ་གྲོགས་ལྟར་ན། མ་རྩའི་ནང་དུ་མི་སྙོམས་པ་བྱུང་ན་ཕ་མའི་རིང་ནས་ཆགས་པའམ། ཕ་མ་ཤི་ཟིན་ན་དེ་དག་གི་ཡིད་ཆགས་ཞེན་ཡོད་པར་ཡང་བཤད་འདུག བུ་རྩ་ལ་བྱུང་ན་བུ་རྩའི་ཞང་པོའི་རྒྱུད་ནས་བྱུང་བའི་འདྲེ་ནས་གྲོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ནས་འགོས་པའི་འདྲེ་ཡི་བར་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་དུས་ཀྱི་མ་ཁམས་ཀྱི་རྩའི་མཚན་ཉིད་རྩ་རྒྱུད་ཀུན་ལ་ཤས་ཆེར་བྱུང་བ་ལའང་ཁ་དམར་འདི་སྦྱོར་རུང་པར་མངོན་ནམ་སྙམ་པ་རང་གི་རྣམ་རྟོག་གོ། དྲུག་པ་མེ་ཆུ་གོ་ལྡོག་གི་རྩ་ཞེས་པ་དཔེས་མཚོན་ནས་མིང་དུ་བཏགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྣོད་ཀྱི་ནང་གི་ཆུ་དེ་དྲག་ཏུ་ཁོལ་བར་མཐོང་ཚེ་དེའི་འོག་ན་མེ་འབར་བ་དངོས་སུ་མ་མཐོང་ཡང་དེའི་ཚ་བ་ལ་དཔགས་ནས་དེའི་འོག་ན་མེ་ཡོད་པར་ཤེས་པ་དང་། སྣོད་ནང་གི་ཆུ་ཁོལ་བ་མ་མཐོང་ཡང་། འོག་ན་མེ་དྲག་ཏུ་འབར་བ་དངོས་སུ་མཐོང་ན་ཆུ་དེ་ལའང་དྲོད་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ། ཕ་ན་ན་བུ་ལ་རྩ་བལྟ་བ་སོགས་ནི་མེ་ཆུ་ལ་གོ་ལྡོག་བལྟས་པས་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ཚུལ་ཤེས་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བུ་ཡི་མཆིན་རྩ་ཕ་ཡི་ས་དང་། དུས་ཀྱི་མ་རྩ་དེ་ཕ་ཡི་ས་ཡིན་ལ། ཕའི་སྙིང་རྩ་དང་བུ་རྩ་གཉིས་བུ་ཡི་ས་དང་། མ་དང་བུ་མོའང་ཕ་བུ་བཞིན་ནོ། །ཁྱོ་སྟེ་སྐྱེས་པའི་མཁལ་རྩ་ཆུང་མའི་ས་དང་། དུས་ཀྱི་དགྲ་རྩ་འང་ཆུང་མའི་སར་བརྩི། ཆུང་མའི་མཆིན་རྩ་དང་དུས་ཀྱི་གྲོགས་རྩ་སྐྱེས་པའི་ས་ཡིན་པས་ལ་ཉེའི་རྩ་དེ་དག་ཚང་ཞིང་སྐྱོན་མེད་པ་དང་། དགྲ་གྲོགས་ཀྱི་རྩ་ལྟར་ན་སོ་སོའི་ས་མལ་གྱི་རྩ་དེ་འཕར་ཚུལ་ལྔ་ལྟར་གྱིས་དར་ན་མི་འཆི་
10-9-15a
ལ་གཞན་མ་ཚང་ཞིང་རྒུད་ན་འཆི་ཞེས་སོ། །བདུན་པ་མངལ་དུ་བུ་ཆགས་སྦྲུམ་མའི་རྩ་ནི་འབུར་ལ་འདྲིལ་བར་འཕར་བ་ཞིག་ཏུ་འོང་ངོ་། །དེའང་བུད་མེད་དེའི་མཁལ་རྩ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ལས་གཡས་པ་དྲག་ན་མངལ་གནས་དེ་བུ་ཕོ་ཡིན་ལ། གཡོན་པ་དྲག་ན་བུ་མོར་སྐྱེའོ། །བུད་མེད་དེའི་དུས་ཀྱི་རྩ་གང་ཡིན་པའི་བུ་ཡི་རྩ་ལ་འཕར་ཚུལ་ལྔའི་ནང་གི་མ་རྩ་བུ་རྩའི་འཕར་ཚུལ་བྱུང་ན་མངལ་གནས་དེ་ལ་ལེགས་དེ་མ་རྩ་བྱུང་ན་བཙས་སླ། བུ་རྩ་བྱུང་ན་བུ་ཚ་གསོ་སླ། དགྲ་རྩ་བྱུང་ན་གསོ་དཀའ། རང་གྲོགས་ནི་འབྲིང་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ངོ་མཚར་རྩ་བདུན་སོང་ནས། ད་ནི་ས་བཅད་དགུ་པ་ནད་དང་ནད་མེད་འཕར་བའི་གྲངས་ཀྱིས་ཤེས་པ་བསྟན་ལ།ནད་མེད་ཐ་མལ་དུས་རྒྱུན་གྱི་རྩ་ནི། སྨན་པ་དར་མ་ཁམས་སྙོམས་པ་ཡི། དབུགས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འབྱིན་པ་ལ་གཉིས་དང་། ནང་དུ་རྔུབ་པའི་ཚེ་གཉིས་དང་། དེའི་བར་དུ་གཅིག་སྟེ་མདོར་ན་སྐྱེས་བུ་ནད་མེད་པའི་དབུགས་འབྱིན་རྔུབ་ཟུང་གཅིག་གི་ཡུན་ལ་ལན་ལྔ་ལས་མི་མང་མི་ཉུང་བར་འཕར་པ་ན་ནད་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་འཕར་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དབུགས་ནི་རིང་ཐུང་ཇི་ལྟར་འདྲེན་ཀྱང་ཆོག་མོད། རང་བབ་ཏུ་བཞག་པའི་དབུགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། རྩ་ལ་གོམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རེག་པ་ཙམ་གྱིས་དུས་རྒྱུན་ལས་འཕར་ཚུལ་འཕེལ་འགྲིབ་སོགས་ཤེས་ནུས་སོ། །ཕྱི་ནང་གི་དབུགས་ལ་ལན་ལྔར་འཕར་བ་དེ་ཡང་ལན་རེ་ཟུང་ཙམ་འོལ་སྤྱིར་བརྟག་པ་ལ་ལྟར་
10-9-15b
སྣང་འབྱུང་སྲིད་བས་འཕར་བ་དེ་ལན་གྲངས་བརྒྱ་ཡི་བར་དུ་གཅིག་པ་ལྟར་བྱུང་ཞིང་། རེས་ཆེ་རེས་ཆུང་རྩ་སྟོད་སྨད་ལ་དྲག་དལ་དང་བྱིང་རྒྱས་དང་སྡོད་འཐེན་དང་ཐང་བ་སྟེ་གྲིམ་པ་དང་ལྷོད་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་པར་འཕར་ན་ནད་མེད་པའི་རྩ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།

以下是简体中文的直译：
此外，若木元素脉的细而有力的跳动方式在所有脉路中占主导，则实际上也可理解为木脉受到了严神和国王的危害等。
再者，按照敌友脉，若在母脉中出现不均匀，则表示父母长期形成的执着，或者若父母已故，也说明他们有眷恋执着。若在子脉中出现，则从子脉舅舅一系出现的鬼到因朋友而感染的鬼，都可以对应。再者，若时节的母元素脉的特征在所有脉路中占主导，也显然可以应用这种预测，这是我个人的想法。
第六，火水相反的脉，是通过比喻而命名的。例如，当看到容器内的水剧烈沸腾时，虽然没有直接看到下面燃烧的火，但可以从水的热度推断下面有火；同样，虽然没有看到容器内的水沸腾，但如果直接看到下面火剧烈燃烧，也会知道水中有热量。同样，看父亲生病时观察儿子的脉等，就像观察火水相反，从一方的情况了解另一方的情况，因为它们相似。
儿子的肝脉是父亲的位置，时节的母脉也是父亲的位置；父亲的心脉和子脉是儿子的位置，母亲和女儿也与父子相似。丈夫的肾脉是妻子的位置，时节的敌脉也算作妻子的位置；妻子的肝脉和时节的友脉是丈夫的位置。因此，若这些山口脉完整无缺，按敌友脉，若各自位置的脉按五种跳动方式旺盛，则不会死亡；若不完整且衰退，则会死亡。
第七，怀孕妇女的胎儿脉跳动隆起而圆滑。此外，观察该妇女肾脉的左右两侧，若右侧强，则胎儿是男孩；若左侧强，则为女孩。观察该妇女当时的脉中子脉，若出现五种跳动方式中的母脉或子脉的跳动方式，则对胎儿有利：若出现母脉，则易于分娩；若出现子脉，则孩子易于养育；若出现敌脉，则难以养育；自脉和友脉则为中等。
至此，七种奇特的脉已讲完。现在讲述第九部分，通过脉搏次数了解疾病与健康。
健康正常时的常规脉是：对于医者成年人气息平衡者，在呼气时两次，吸气时两次，中间一次，总之，健康人在一个呼吸周期内脉搏跳动不多不少正好五次，这是健康时的脉搏跳动方式。虽然呼吸无论长短如何进行都可以，但这里是指自然状态下的呼吸，熟悉脉象的人只需触摸就能了解脉搏跳动相比平常的增减等情况。
在一个呼吸周期内跳动五次，若只是简单地粗略检查一两次，可能会出现表面现象，而若脉搏持续到百次都保持一致，且没有忽大忽小、上下强弱、沉浮、停滞拉伸、紧绷即紧张和松弛等差别地跳动，则认为是健康的脉。


 །དེ་ལས་ལྡོག་པ་ནད་ཅན་གྱི་རྩ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞེ་ན། ཕྱི་ནང་གི་དབུགས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་གཅིག་གི་ཡུན་ལ་དྲུག་འཕར་ན་ཚ་བ་ཙམ་པོ་པ་དང་། བདུན་འཕར་ན་ཚ་བ་འབྲིང་པོ་དང་། བརྒྱད་འཕར་ན་ཚ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། དགུ་འཕར་ན་ཚ་བ་མི་བཟད་པ། བཅུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚ་བ་ལ་འདས་པ་ལྟ་བུ་རིམ་པས་ཚ་བ་ཇེ་ཆེར་འཕར་གྲངས་ཀྱིས་ཤེས་པ་དང་། ཡང་ལྔ་ལས་ཉུང་བར་འཕར་ཏེ་བཞི་ལས་འཕར་མ་ནུས་ན་གྲང་བ་ཙམ་དང་།གསུམ་འཕར་ན་གྲང་བ་འབྲིང་དང་། གཉིས་འཕར་ན་གྲང་བ་ཆེན་པོ། གཅིག་ལས་འཕར་མ་ནུས་ན་དམུ་ཆུའི་འཆི་རྩ་ལྟ་བུ་སོགས་གྲང་བ་གཏིང་འཁར་ཏེ་འཆི་བའི་རྩ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནད་མེད་པའི་རྩ་སྐྱོན་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་སྤྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ནད་མེད་པའི་མི་འགའ་ཞིག་གི་རྩ་རྒྱུད་ཀྱང་། མུ་ཏིག་ཐ་ན་སོགས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་བཞིན་དུ་སྟོད་སྨད་དུ་ཆེ་ཆུང་སོགས་མི་སྙོམས་པ་ཅན་དང་། ཚོན་ལ་སོགས་པའི་ཐད་གང་རུང་ནས་ལམ་བཞིན་མི་གནས་པར་ལག་པའི་རྒྱབ་ཕྱོགས་སུ་གོང་བརྒལ་བ་དང་། དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩ་གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཚང་བ་དང་། འཕར་མཚམས་བཅད་དེ་མི་འཕར་བར་སྡོད་པ་དང་། སྡོད་ལ་ཁད་དུ་འཐེན་པ་དང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་རྩ་གཉིས་སུ་གྱེས་
10-9-16a
པ་ལྕམ་དྲལ་དང་གཞན་ཡང་དྲག་དལ་མི་སྙོམས་པ་སོགས་སྣ་ཚོགས་ངེས་མེད་དུ་ཡོད་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ནད་དུ་གྱུར་པ་ལ་རྩ་བལྟ་བའི་གང་དུ་ནད་མེད་ཐ་མལ་གྱི་དུས་ནའང་རྒྱུན་རྩ་ཅི་འདྲ་ཡིན་པ་གཏན་ལ་དབབ་དགོས་ཏེ་གཞི་རྩའམ་རྒྱུན་རྩ་མ་རྟོགས་ན་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་དུས་རྩ་བལྟས་ནས་འཚོ་འཆི་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དམར་གདགས་པ་དོན་ཐོག་ཏུ་མི་ཁེལ་བའི་ལོག་བར་འགྲོ་བ་སྲིད་དེ། དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཕོ་རྩ་སྦོམ་ལ་རགས་པ་དང་། མོ་རྩ་ཕྲ་ལ་མྱུར་བ་དང་། བུ་རྩ་དེ་སྦྲུམ་མའི་རྩ་འབུར་ལ་འདྲིལ་བས་དེ་རེག་པ་ཙམ་གྱིས་སྨན་པ་ལས་དང་པོ་པ་དག་གིས་ཚ་བར་འཁྲུལ་པ་ཡོད་ལ། མི་ནོར་བའི་ཐབས་ནི་སྦོམ་པ་དང་། མྱུར་བ་དང་། འདྲིལ་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཕྱི་ནང་གི་དབུགས་ལ་ལན་ལྔ་འཕར་ན་ཚ་བ་མིན་ལ། དེ་ལས་མང་དུ་འཕར་ན་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྩ་རྒྱུད་འཇམ་ལ་སྣ་རིང་བས་གྲང་བར་འཁྲུལ་པ་ཡོད་མོད། དེ་ཡང་ལེགས་པར་བརྟགས་ན་འཕར་གྲངས་ཀྱིས་མི་ནོར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩ་གང་རུང་མ་ཚང་བ་དང་། འཕར་འཕྲོ་གཅོད་ཅིང་སྡོད་པ་རྣམས་འཆི་རྩར་འཁྲུལ་པ་ཡོད་ཀྱང་། ལེགས་པར་བརྟགས་ནས་གཞི་རྩ་ཡིན་པའམ་ནད་སྡོད་སོགས་དང་ཤན་ཕྱེས་ལ་འཆི་བའི་རྟགས་དང་མ་འདོམས་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་འཆི་བར་མི་ངེས་པའི་ཤན་ཕྱེད་དགོས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔར་ནད་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་རྩ་རྒྱུས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཐོག་མ་སྟེ་ཁ་དམར་མ་གདགས་གོང་དུ་ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུན་རྩ་ལ་འདི་འདྲའི་སྐྱོན་སྔར་ཡོད་དམ་མེད་ལྷ་རྗེ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་ཟེར་ཚུལ་
10-9-16b
སོགས་དྲི་བར་གཅེས་སོ།

以下是简体中文的直译：
与此相反的是病人的脉，是什么呢？在一个呼吸周期内跳动六次，是轻微的热病；跳动七次，是中等热病；跳动八次，是重度热病；跳动九次，是难忍的热病；跳动十次以上，则如同超过热病的界限，热病程度随着脉搏次数的增加而加重。再者，若跳动少于五次，不能超过四次，则是轻微寒病；跳动三次，是中等寒病；跳动两次，是重度寒病；不能超过一次，则如同水肿的死亡脉等，寒深入内脏，是死亡的脉。
这样阐述健康无病的脉无缺陷，一般是如此。然而，有些健康人的脉路，也可能像珠宝项链那样上下不均匀大小不一，或者在某些部位不按常规路径行进而穿越手背，或者任何一种脏腑脉不完整，或者间歇性停止跳动，或者几乎停止而牵拉，或者如"等等"所包含的那样脉分成两支，或者还有快慢不均等各种不确定的情况可能存在。
因此，对于已病之人看脉，必须先确定其健康正常时的常规脉是什么样子。若不了解基础脉或常规脉，在疾病发作时看脉后对生死等做出的预测可能不准确而出现误判。这是怎样的情况呢？男性的脉粗而厚，女性的脉细而快，孕妇的脉凸起而圆滑，仅凭触摸，初学医者可能误认为是热病。避免错误的方法是，无论粗、快还是圆滑，若在一个呼吸周期内跳动五次，则不是热病；若跳动超过这个次数，则是热病。
同样，菩提心脉路柔和且长，容易误认为是寒病，但如果仔细检查，通过脉搏次数就不会出错。同样，任何脏腑脉不完整或间断停止的情况，可能被误认为是死亡脉，但经过仔细检查，确定是基础脉或疾病停止等，并与死亡征兆区分开，则不能仅凭这些就断定会死亡，必须加以区分。
因此，对于那些之前不知道健康时脉象的人，在做出预测之前，重要的是要询问："你的常规脉以前有过这样的问题吗？医师们是怎么说的？"等等。


 །བཅུ་པ་ནད་ངོས་བཟུང་བ་ལ། སྤྱི་བྱེ་བྲག་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་སྤྱི་རྩ་དྲུག་གིས་ཚ་གྲང་གི་ནད་ཀྱི་ཤན་དབྱེ་བ་ནི། དྲག་ཅེས་འཕར་ཤེད་ཆེ་བ། རྒྱས་ཞེས་པ་ཤ་ཁར་ཡར་དོན་པ། འདྲིལ་ཞེས་པ་ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཤ་ནང་ནས་རྩ་ཀྲིལ་ཀྲིལ་མངོན་པ། མགྱོགས་ཞེས་འཕར་བའི་བྱ་བ་མྱུར་དུ་བྱེད་པ། གྲིམས་ཞེས་གཞུ་རྒྱུད་ལྟར་ཐེང་ངེ་ཐེང་ངེར་གནས་པ། མཁྲང་ཞེས་མར་མནན་ན་སྟོང་སོབ་མི་བྱེད་པར་སྲ་ཐིང་ངེ་བ་སྟེ་དྲུག་པོ་འདི་ནི་གང་ཡིན་ཀྱང་ཚ་བའི་རྩ་ཡིན་ལ། དེའང་རྩ་དྲག་རྒྱས་བྱུང་ན་དཔངས་ཀྱི་ཚ་བ་དང་། འདྲིལ་མགྱོགས་བྱུང་ན་གྲངས་ཀྱི་ཚ་བ་དང་། གྲིམས་མཁྲང་བྱུང་ན་སྙུགས་ཀྱི་ཚ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྩའི་ཚུལ་ལས་བརྡའ་དེ་སྐད་བྱས་ཀྱི་དོན་ལ་དཔངས་ཞེས་ཁ་ཡི་ཚ་བ་དང་། གྲངས་ཞེས་བར་གྱི་ཚ་བ་དང་། སྙུགས་ཞེས་གཏིང་གི་ཚ་བའི་བརྡ་ཡིན་པར་བཤད། དེ་ལྟར་བརྡའ་བཏགས་ཀྱང་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ནི་དཔངས་དང་གྲངས་ཀྱི་ཚ་བ་ནི་འཁྲུགས་དང་རིམས་ཀྱི་ཚ་བ་གསར་པ་དང་། སྙུགས་ཀྱི་ཚ་བ་ནི་རྙིང་པའི་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། །གྲང་བའི་རྩ་ནི་གོང་གི་དྲུག་པོ་དང་རིམ་པར་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། དྲག་པའི་ཟློག་ཕྱོགས་འཕར་ཤེད་ཞན་པ་དང་། རྒྱས་པའི་ཟློག་ཕྱོགས་ཤ་གཏིང་དུ་མར་བྱིང་བ་དང་། འདྲིལ་བའི་ཟློག་ཕྱོགས་གུད་པ་སྟེ་ཤ་ནང་ནས་ཁྱུག་གེ་མི་མངོན་པར་ཉམས་དམའ་བ་དང་། མགྱོགས་པའི་ཟློག་ཕྱོགས་འཕར་བའི་བྱ་བ་བུལ་བ་དང་། གྲིམས་པའི་ལྡོག་ཕྱོགས་རྒྱུད་ལྷད་དེ་བར་གྱུར་པ་
10-9-17a
དང་། མཁྲང་བའི་ལྡོག་ཕྱོགས་མནན་ན་སྟོང་སོབ་བེ་བ་དང་དྲུག་གོ། དེ་དྲུག་ལ་དཔངས་ཀྱི་གྲང་བ་སོགས་བརྡ་སྦྱར་ཚུལ་གོང་དང་འདྲ་ལ། འོན་ཀྱང་འདིར་སྙུགས་ཀྱི་གྲང་བ་ནི་གསར་ལ་གྲངས་དང་དཔངས་ཀྱི་གྲང་བ་ནི་རྙིང་པར་འདོད་དེ། ཚ་བ་ནི་ཕྱི་ཤ་ལྤགས་སམ་ཁ་ཡི་ཚ་བ་དང་བར་རུས་རྐང་གི་ཚ་བ་གཉིས་གསར་པ་དང་། ནང་དོན་སྣོད་ལ་ཞུགས་ནས་རྙིང་པ་ཡིན་ཞིང་། གྲང་བ་ནི་ནང་དོན་སྣོད་ལ་དང་པོར་ཞུགས་ནས། རྙིང་པའི་ཚེ་ཕྱི་ཤ་པགས་ལ་འཇུག་པའི་དབང་གིས་ཡིན་ལ་དེ་དག་གི་རྩ་ཡང་འདིར་བརྡ་སྦྱར་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ནད་ཡིན་ནོ་ཅོག་ཀུན་ངོ་བོ་ཚ་བའམ་གྲང་བ་གང་རུང་ལས་འོས་མེད་པས་དེ་དག་གིས་སྤྱི་རྩ་བཤད་ལ། གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ནད་སོ་སོའི་རྩ་བརྟག་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྩ་རྒྱུད་སོ་སོས་ནད་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ངོས་བཟུང་བ་དང་། ཚོན་ཀན་ཆག་གསུམ་གྱི་འོག་གི་རྒྱུ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་དོན་སྣོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གར་བབ་བརྟག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བརྟག་པ་དང་། ནད་དེ་གང་དུ་བབ་པའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བརྟག་པ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་རྩ་རྒྱུད་སོ་སོར་བརྟག་པ་ནི། རླུང་གི་རྩ་ནི་རྐྱལ་ཞེས་པ་དཔེར་ན་ལྦུ་བ་སོགས་ཆུ་ཡི་ཁ་ན་འཕྱོ་བ་ལྟར་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་རྩ་དེ་ཤ་ཡི་ཁར་འཕྱོ་ཞིང་མནན་ན་མར་ནུབ་པ་ལྟར་བྱེད་པའོ། །སྟོང་ཞེས་མནན་ན་རྩ་ནང་སྟོང་པར་གྱུར་པ་དང་། སྐབས་སྐབས་སུ་མི་འཕར་བར་སྡོད་པར་བྱེད་པའོ། །མཁྲིས་པའི་རྩ་ནི་རྩ་རྒྱུད་
10-9-17b
མི་སྦོམ་པར་ཕྲ་ལ་གྲིམས་པ་སྟེ་གཞུ་རྒྱུད་ལྟར་བྲེང་ངེར་འཕར་བའོ། །བད་ཀན་སྐྱ་བོ་སྟེ་བད་ཀན་རྐྱང་པ་ནད་གཞན་མ་འདྲེས་པ། གྲང་བ་ཅན་དེ་ཡི་རྩ་ནི་གཏིང་དུ་བྱིང་ལ་རྒུད་པ་སྟེ་ཉམས་དམའ་བ་གོང་བཤད་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བྱིང་བ་དང་དྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་འཕར་ཚུལ་རྣམས་གོང་འོག་གང་དུ་བྱུང་ཡང་དོ ན་གཅིག་ཏུ་འཆད་དགོས་ཀྱི་སྐབས་སོ་སོའི་ཐད་དུ་གོ་བ་རེ་ལེན་རྒྱུ་མེད་པས་འཕར་རྩའི་མཚན་ཉིད་བཤད་ཟིན་རྣམས་ལས་སླར་མ་བཤད་པ་ཀུན་ཀྱང་གོང་ལྟར་ཤེས་དགོས་སོ། །ངེས་པ་མེད་པར་སྣ་ཚོགས་སུ་འཆད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བདེའོ། །རླུང་ཚད་གཉིས་ལྡན་པའི་རྩ་ནི་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྟོང་ལ་ཚད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྒྱུག་པ་སྟེ་མགྱོགས་པར་གཡོ་བའོ།

以下是简体中文的直译：
第十，确认疾病。分为总体和具体两部分。首先，通过六种总体脉象区分热病和寒病：
"强"指脉搏力量大；
"胀"指脉向皮肤表面突起；
"圆滑"指像铁钩等一样在肉中清晰卷曲地显现；
"快"指脉搏跳动迅速；
"紧"指像弓弦一样紧绷绷地保持；
"硬"指按压时不空虚而坚实。
这六种无论哪一种都是热病脉。其中，若出现强胀脉，是高度热病；若出现圆滑快脉，是数量热病；若出现紧硬脉，是深度热病。这些从脉象特征得名，实际上"高度"指表面热病，"数量"指中层热病，"深度"指深层热病。虽然这样命名，但实质上高度和数量热病是新发的混乱和疫病热病，而深度热病是陈旧的热病。
寒病的脉与上述六种相反：与强相反的是脉搏力量弱；与胀相反的是沉入肉中；与圆滑相反的是衰败，即在肉内不清晰显现而低下；与快相反的是脉搏跳动缓慢；与紧相反的是松弛间隔；与硬相反的是按压时空虚柔软，共六种。
这六种的高度寒病等命名方式与前面相似，但这里深度寒病被认为是新发的，而数量和高度寒病被认为是陈旧的。因为热病先在外部皮肤或表层热病和中间骨骼的热病是新发的，而进入内部脏腑后是陈旧的；而寒病则先进入内部脏腑，陈旧时才进入外部皮肤，因此脉象也如这里所描述的那样。这些涵盖了所有疾病，其本质不是热病就是寒病，这就是总体脉象的解释。
第二，具体疾病各自的脉象检查分为两部分：通过不同脉路确认疾病类型，和通过腕、中、尺下的十二脉动检查疾病落在身体上下内外脏腑的哪个部位。因此，分为检查疾病的具体类型和检查疾病落在哪个位置这两部分。
首先，检查各个脉路：风脉称为"浮动"，例如像泡沫等在水面上漂浮那样，由于风的力量，脉在肉表面漂浮，按压时下陷。"空"指按压时脉内变空，有时不跳动而停止。胆汁脉是脉路不粗而细紧，像弓弦一样绷紧地跳动。白痰，即单纯痰，没有混合其他疾病，有寒的痰的脉是沉入深处而衰弱，低下，如前所述。
这样，无论沉、强等脉象特征出现在哪里，都应当理解为同一个意思，不应该在不同场合各取一义，所以已经解释过的脉象特征不再重复，都应按照上述理解。杂乱无章地解释是非常不妥的。风热二者兼有的脉，由于风的力量而空虚，由于热的力量而奔跑即快速移动。
;
USER: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །རླུང་བད་ཀན་གཉིས་ལྡན་ལ་སྟོང་ལ་བུལ་ཞིང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་གཉིས་ལྡན་ལ་གྲིམས་ལ་ལྕི། རླུང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་གསུམ་འདྲེས་ལ། ཀྱང་གོང་བཞིན་ཡོད་ལ་འདི་དག་ལ་འབྲས་ནད་ཀྱི་རྩ་སྟེ་རྩ་ངེས་མེད་སྣ་ཚོགས་དཀྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་སོ་སོའི་རྩ་ལས་རྒྱལ་རྩ་ནི་མྱུར་ཞིང་རྒྱས་ལ་རང་བཞིན་གྱི་ལྡང་དུབ་ཆེ་བ་ཡིན། ཆུ་སེར་གྱི་རྩ་ནི་ཕྲ་ལ་གྲིམས་པ་འབུར་འགྲོ་ཅན། དབྱེར་མེད་ཕུང་འགྲོ་སྟེ་ལྦུ་བའི་བར་མེད་པ་ཡི་རྩ་རྒྱུད་ཕུང་སེང་ངེ་བའོ། །ཆུ་སྐྲངས་ཀྱི་རྩ་ནི་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྟོང་ལ་བད་ཀན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱིང་ཞིང་འཐེན་པ་འདྲའོ། །དུག་གི་རྩ་ནི་འདར་ལྷང་བ་དང་འགྲོས་མི་ཐིག་སྟེ་ངེས་མེད་དུ་འཕར་བའོ། །བཤལ་རྩ་ནི་འཕར་བའི་སྟོབས་ཀྱི་ཚད་སྙོམས་པར་མི་ནུས་པར་ཐོག་མའི་མགྱོགས་དྲག་གམ་མཐར་གྱི་བུལ་ཞན་ནས་རིམ་གྱིས་ཕར་མར་འགྱུར་རོ། །ལྡོག་རྩ་ནི་རྩ་རྒྱུད་ཟག་ཟིག་གམ་སྐྱོན་གང་རུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲངས་ཀྱི་རྩ་མ་ཚངས་ཤིང་ལྷག་པ་དང་། སྟོད་སྨད་གོ་ལོག་ཏུ་ཕ་སྟོད་ནད་ཡོད་བཞིན་དུ་ཚེ་ཁྲི་མ་གཡས་ཀྱི་སྟོད་ཀྱི་རྩ་བྱིང་ཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་གྲིམས་དྲག་ཏུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཆད་པ་ནི་རྩ་རྒྱུད་བཅད་དེ་མི་མཐུད་པ་ལྟ་བུར་སྟོད་ཕྱོགས་ནས་
10-9-18a
གྱེན་དུ་རྒྱུག་ན་གཤིས་ཀྱི་སྨད་ནས་འཕར་ཡོང་བར་མི་སྣང་བར་སྟོད་ནས་འབབ་ཀྱིན་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །སྙོམས་ཞེས་པ་མི་སྙོམས་པ་སྟེ་ཆེ་ཆུང་དང་ལྷག་ཆད་སོགས་སྐྱོན་གང་ཡང་རུང་བས་མི་སྙོམས་པར་འགྱུར་བའི་རྩ་རྒྱུད་མི་སྙོམས་པ་སྣ་ཚོགས་དེ་ལ་སྙོམས་རྩ་ཞེས་མིང་བཏགས་པའོ། །སྒྱེས་རྩ་ནི་སྒོར་མོའི་ལྟེ་བ་ལྟར་ལྟེ་བ་ནས་འཁོར་བཞིན་སོར་དུ་སྦྱར་ཚེ་ཀུན་ཀྱང་ལྟེ་བར་སྦྲེལ་ནས་འཁོར་བའི་ཚུལ་དུ་ཀྲིལ་ནས་འགྲོ་བའོ། །ལྕག་རྩ་ནི་རྐོ་ལྕག་གི་རྗེས་བཞིན་ཟ་འཕྲུག་རྩ་ལ་ཡོང་ཚུལ་ལྟར་རྩ་ཧྲེང་ངེ་འགྲོའོ། །མེ་རླུང་གི་རྩ་ནི། མཆོང་སྟེ་སྦལ་པ་བཞིན་དུ་ཡར་ལྡོག་མར་ལྡོག་ཏུ་མགྱོགས་པར་འཕར་བའོ། །རིག་པ་གཡོས་པའི་རྩ་ནི་རྒྱས་ལ་རྩེད་དེ་ནས་འབོས་པ་ལྟར་མགྱོགས་པའོ། །ཤེས་པ་འཐིབ་པའི་རྩ་ནི་གུད་དེ་འཐིབ་ལ་བྱིང་བའོ། །ཚ་གྲང་བབ་ཅོལ་ལྡོག་པའི་རྩ་ནི། སོ་སོའི་ནད་ཚ་གྲང་གང་ཡིན་ཀྱང་རྩ་དེའི་རྣམ་པ་མི་ཐོན་པར། གྲང་བ་ལ་ཚ་བའི་རྩ་དང་། ཚ་བ་ལ་གྲང་བའི་རྩ་ཐོན་པར་འགྱུར་རོ། །སྟོབས་བདེ་ཉམས་པའི་རྩ་ནི། སྟོབས་ལྡན་གྱི་ལུས་ངག་གི་སྤྱོད་ལམ་ལ་སྐབས་སྐབས་སུ་སྐྱོ་ཞིང་བརྒྱལ་སྣང་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པར་རྩ་རྒྱུད་ཀྱང་དེ་མཚུངས་སུ་སྐབས་སྐབས་སུ་ཉམས་པར་སྟོན་པའོ།


 །བད་མཁྲིས་གཉིས་ལྡན་གྱི་རྩ་ནི་བད་ཀན་གྱི་ནུས་པས་རེག་མ་ཐག་ཏུ་མི་མངོན་པར་ཁ་ན་བྱིང་ཞད་ཅིག་ཡོད་ཀྱང་། མཁྲིས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མར་མནན་ན་གཏིང་ན་གྲིམས་ཞད་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །བད་རླུང་ལྡན་པའི་རྩ་ནི་རླུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྟོང་ལ་བདེ་ཀན་གྱིས་འཕར་བ་དལ་བུར་བྱེད་དོ། །རླུང་མཁྲིས་བད་ཀན་ཁྲག་དང་བཅས་པ་འདུས་པ་ལ་མིང་དུ་བད་ཀན་སྨུག་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་རྩ་ནི་རྩ་རྒྱུད་སྦོམ་ལ་ནང་གང་བ་ལྟར་ཁེངས་ཤིང་སྨུག་པོ་ཁྲག་མཁྲིས་ལ་གནས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མཆིན་རྩ་གཙོར་གྱུར་ཀན་འོག་གི་རྩ་གཉིས་པོ་དམའ་བ་ལ་ཞར་ཞེས་བྱ་སྟེ། མིག་ཉམས་པ་ལ་ཞར་ཞེས་གྲགས་པ་ལྟར་རྩ་རྒྱུད་ཀུན་ལས་གཅིག་ལྷག་པར་དོང་དུ་ལྷུང་བ་ལྟར་དམའ་བ་ལ་ཞར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཆུ་སེར་ནད་ཅན་གྱི་རྩ་ནི་འདར་འདར་དུ་བྱེད་
10-9-18a
ཅིང་རྒྱུ་བ་དཀའ་བ་སྟེ་འཕར་དཀའ་དཀའ་ལྟར་གྱུར་པའོ། །སྲིན་གྱི་རྩ་ནི་འཁྱིག་ཅེས་པ་ཚུར་སོར་མོའི་ངོས་སུ་དཀྲི་བའམ་འཁྱུད་པ་ལྟར་བྱེད་པ་སྟེ། སོར་མོའི་ངོས་ཁུད་དུ་ལེན་པ་ལྟར་སྡོམ་སྡོམ་བྱེད་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་འཕར་བ་དང་། ཞེང་དུ་ལེབ་ལེབ་མོ་ལྟ་བུར་འཕར་བར་བྱེད་པའོ། །མཛེ་ཡི་རྩ་ནི་ནད་དོན་སྣོད་གང་དུ་ཞུགས་པའི་རྩ་དེ་ཞན་ཅིང་། ཆུ་སེར་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རྩ་རྒྱུད་ཀུན་འདར་ལ། གདོན་ཤས་ཆེ་བས་ན་གློ་བུར་དུ་ལྷོག་ལྷོག་འཕར་བའམ་འཕྲིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཟས་སྤྱོད་ཀྱིས་འཁྲུགས་ནས་ཚད་པ་འཕེལ་བ་འཁྲུགས་ཚད་ཀྱི་རྩ་ནི་སྦོམ་རྒྱས་འབུར་འདྲིལ་བཞི་ལྡན་དུ་འོང་སྟེ་ཁྲག་ལ་བརྟེན་པའི་ཚད་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་བརྡབ་འགྲམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཚད་པ་བྱུང་བའི་རྩ་ནི་ཕྲ་མཁྲང་གྲིམས་པར་འཕར་བའོ། །རིམས་ཚད་རྩ་ནི་ཕྲ་ལ་མགྱོགས་པར་འཕར་བའི། །གཉེན་གྱི་རྩ་ནི་འཁྱིག་ཅེས་པ་སྲིན་ལ་བཤད་པ་བཞིན་དང་། ལྕམ་དྲལ་ནི་རྩ་གཉིས་གཤིབ་ཏུ་འཕར་བ་སྟེ་གཉེན་གང་ལ་ཞུགས་པའི་དོན་སྣོད་ཀྱི་རྩ་དེར་འབྱུང་ངོ་། །གཟེར་ཐུང་ནི་ཚད་པ་གཟེར་ཐུང་ལྟ་བུ་ནད་ཟུག་ཆེན་པོ་བློ་བུར་འཕར་བའི་རྩ་ནི་ཐུང་ཐུང་སྦུད་སྦུད། དར་ལྕེ་རླུང་བསྐྱོད་བཞིན་དུ་འཕར་བའོ། །སྦྱར་དུག་གི་རྩ་ནི་རྩ་རྒྱུད་འབར་འབུར་མང་བས་རེ་བ་ལྟར་རྩུབ་པ་དང་། སྦུན་པ་ནི་ཐུང་ཐུང་དུ་འཕར་བའི་དོན་ཏེ། འཁྲུགས་ཚད་ཀྱི་ལེའུ་ལས་སྦུན་པ་རིང་དུ་སོང་ཞེས་རིང་བའི་ཟློག་ཕྱོགས་སུ་གསལ་བ་བཞིན། རྩ་སྦུན་པ་ཞེས་གང་བྱུང་ལ་དེ་ལྟར་གོ་དགོས་
10-9-18b
ཀྱི་གནད་མ་གོ་བར་རང་བཟོ་སྣ་ཚོགས་བཤད་པ་མཐོང་སྟེ་སྙིང་པོ་ཅིའང་མེད་དོ། །འཆོལ་བ་ཞེས་རེས་དྲག་རེས་ཞན་ལྟ་བུ་སོགས་ངེས་མེད་འཆོལ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་འོང་བ་དང་། མཐའ་གཅིག་ཏུ་ནད་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྩ་ལས་མངོན་མི་བཏུབ་པའོ། །ཤ་དུག་རྩ་ནི་ཕྲ་མགྱོགས་བྱིང་བ་གསུམ་ལྡན་དང་། ཁྱད་པར་དུག་དེ་ཞུགས་པའི་ཕོ་བའི་རྩ་ལྟ་བུ་ཞར་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཚ་བ་ཤུགས་མ་རྫོགས་པར་མ་སྨིན་པའི་ཚ་བ་ནི་ཕྲལ་མགྱོགས་པ་རླུང་ལྟར་གཡོ་བའོ། །སྨིན་ནས་རྒྱས་ཚད་ཀྱི་རྩ་ནི་དྲག་ལ་གྲིམས་པར་འཕར་བའོ། །ཚད་གཞུག་རླུང་གིས་གཡོས་པ་སྟོང་ཚད་རྩ་ནི་སྟོང་ལ་རྒྱུག་པའོ། །གྲང་བའི་འོག་ཏུ་ཚ་བ་གབ་པའི་རྩ་ནི་རྩ་དཔངས་དམའ་ལ་གཏིང་ནས་གྲིམས་ཞད་བྱུང་བའོ། །ཚད་པ་ཡུན་རིང་ལོན་པའི་རྙིང་པ་ཕྲ་ལ་གྲིམས་པར་འཕར་བའོ། །ཆུ་སེར་དང་བཅས་ཏེ་ལུས་ལ་རྙོགས་པའི་ཚད་པའི་རྩ་ནི་ཕྲ་ཞིང་ཤ་ཡི་གཏིང་ནས་མྱུར་དུ་འཕར་བ་སྟེ་རྒྱུག་པའོ། །རྨ་ལ་ཚད་པ་ཞུགས་པའི་རྩ་ནི་སྦོམ་མཁྲང་མགྱོགས་པར་འཕར་བའོ། །ཁོང་པའི་ནང་དུ་མདེའུ་སོགས་ལུས་པ་ཟུག་རྔུའི་རྩ་ནི། དོན་སྣོད་སོགས་གང་གི་ཕྱོགས་སུ་མདེའུ་སོགས་ཟུག་རྔུ་ལུས་པ་དེའི་རྩ་ཞར་ཞིང་ལྕམ་དྲལ་དུ་བྱེད་དོ།

以下是简体中文的直译：
痰胆二者兼有的脉，由于痰的能力，刚一触摸时不明显，表面有少许沉降，但由于胆汁的力量，向下按压时在深处产生些许紧绷。痰风兼有的脉，由于风的力量而空虚，由于痰而使脉搏缓慢跳动。风、胆、痰、血四者聚合称为黑痰，其脉是脉路粗而内部充满，由于黑痰居于血胆的力量，以肝脉为主的两条腕下脉低下，称为"斜"，如同眼睛受损被称为"斜视"一样，在所有脉路中有一个特别下陷低下的，称为"斜脉"。黄水病患者的脉颤抖且流动困难，即似乎难以跳动。
虫病的脉"缠绕"，即向手指方向缠绕或抱住一样，像是环绕手指边缘收紧收紧那样的方式跳动，或者横向扁平地跳动。麻风病的脉，病入何种脏腑，那处的脉就会衰弱，因依赖于黄水，所有脉路都颤抖，因魔鬼力量大，会突然出现波动跳动或颤抖。
因饮食行为紊乱而增长热病的紊乱热病脉，具有粗、胀、凸、圆滑四种特征，这是因为依赖于血的热病极度扩张。因身体碰撞摩擦而产生的热病脉，细、硬、紧地跳动。疫热脉细而快速跳动。坏疽的脉"缠绕"，如同虫病所述，且"并行"，即两脉并列跳动，这出现在坏疽侵入的那个脏腑的脉中。短痛，即类似热病短痛的疾病疼痛剧烈突然发作的脉，短促鼓胀，像绸缎被风吹动那样跳动。
调配毒药的脉，脉路多有凹凸像锉子一样粗糙，"短促"意味着短短地跳动，紊乱热病章节中说"短促延长"，明确表示这与"长"相反，脉"短促"无论出现在哪里都应这样理解，而不是不懂要点就随意解释各种各样的说法，那是毫无意义的。"杂乱"指有时强有时弱等各种无规律杂乱多样的表现，无法从脉象中明确断定是什么样的疾病。
肉毒脉具有细、快、沉三种特征，特别是毒素进入的胃脉等会出现斜歪。热病力量未完全发挥的未成熟热病脉，细而快速，像风一样动摇。成熟后的扩展热病脉，强而紧地跳动。热病后被风扰动的空热脉，空虚而奔跑。寒病下面潜藏热病的脉，脉高度低而从深处产生些许紧绷。热病持续长久的陈旧热病脉，细而紧地跳动。伴随黄水在身体混浊的热病脉，细而从肉深处快速跳动，即奔跑。
伤口进入热病的脉，粗硬快速跳动。身体内部遗留箭头等异物的刺伤脉，异物留在哪个脏腑或部位，那处的脉就会斜歪并行。


 །མགོ་ཆག་པ་ལ་བཏག་ན་ཤ་རུས་ཀླད་པ་གསུམ་གང་ལ་སྐྱོན་ཡོད་ན་ཚོན་ཀན་ཆག་གི་རྩ་རིམ་བཞིན་དྲག་ཅིང་སོགས་གསུངས་ཏེ། ཤ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་ན་ཚོན་རྩ་དྲག་པ་འོང་། རུས་ལ་སྐྱོན་ཡོད་ན་ཀན་འོག་གི་རྩ་གྲིམས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཀླད་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་ན་ཆག་འོག་གི་རྩ་
10-9-19a
མགྱོགས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྣག་གི་རྩ་ནི་འདར་བ་འབྱུང་སྟེ་རྣག་སྤྱིའི་རྩ་ཆུ་སེར་དང་མཚུངས་པར་འདར་བའོ། །རམ་ཞེས་འདམ་ག་ཅན་གྱི་ཚིག་ཕྲད་སྦྱར་ནས། ཡང་ན་ཚ་བ་ལ་ཞེས་རྣག་ཚད་ཡིན་ན་སྦུན་པ་སྟེ་འཕར་ཐག་ཐུང་བ་འབྱུང་ཞེས་སོ། །འདི་ལ་རེག་བྱ་ཚ་བ་སོགས་སུ་འཆད་པ་ནི་གནད་ཅུང་ཟད་མ་གོ་བའོ། །གྲང་བའི་རྩ་ལ་མ་ཞུ་གསར་པ་ཡི་རྩ་ནི་སྦོམ་ལ་མཁྲང་བ་འབྱུང་ངོ་། །མ་ཞུ་རྙིང་པའི་རྩ་ནི་ཤེད་ཆུང་ལ་རྩ་རྒྱུད་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དམུ་ཆུ་དང་འོར་དང་སྐྱ་རྦབ་གསུམ་གྱི་རྩ་ནི། ཕྲ་ཞིང་བྱིང་ལ་གཏིང་ན་དམ་པ་སྟེ་ཤེད་ཡོད་པའོ། །སྐྱུག་པ་མང་དུ་བྱས་ན་རྩ་སྟོད་ཞན་ལ་འཁྲུ་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་རྩ་སྨད་ཞན་པ་འབྱུང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་རྩ་ལ་ཕན་ཚུན་ནོར་སོ་འབྱུང་བའི་འཕྲང་དྲུག་ཡོད་དེ། གང་ཞེ་ན་ཁྲག་གི་རྩ་དང་རླུང་གི་རྩ་ནི། རྐྱལ་པར་བྱེད་པས་ནོར་ར་རེ་ཞེས་གསུངས་པས། ཁྲག་གསར་པའི་རྩ་དང་མུན་རྩ་གང་ཡིན་ཀྱང་སྟེང་དུ་རྐྱལ་བ་ཞིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མི་ནོར་བའི་གནད་ནི། གཏིང་མཁྲང་ན་ཁྲག་ཡིན་ལ་སྟོང་ན་རླུང་ཡིན་པས་ཤན་ཕྱེད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་ཚད་དང་སྟོང་ཚད་ཀྱི་རྩ་ཡང་རྒྱུག་པར་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་འདྲ་བས་ནོར་བ་འབྱུང་ལ། དེ་ཡང་གཏིང་ན་ཤེད་ཆེ་ཆུང་གིས་མི་ནོར་པར་བྱ་དགོས་སོ། །བད་ཀན་དང་ཁྲག་གི་ནད་རྒས་པ་གཉིས་ཀྱང་རྩ་གཏིང་དུ་བྱིང་པའི་སྒོ་ནས་འདྲ་བས་ནོར་ཉེན་ཆེ་ཡང་། གཏིང་ན་གྲིམས་ལྷོད་མི་འདྲ་བས་ཤན་ཕྱེད་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་ནད་དེ་དག་ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་
10-9-19b
དོན་སྣོད་གར་བབ་པའི་གནས་བྱེ་བྲག་ངོས་བཟུང་བ་ནི། ཚོན་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་སྤྱིར་ལུས་ཀྱི་སྟོད་དང་དོན་སྣོད་ལས་གློ་སྙིང་ལ་ནད་ཡོད་མེད་བརྟག །དེ་བཞིན་ཀན་ལ་སོགས་པས་བརྟགས་ཏེ་གཞུང་བཞིན་གོ་སླའོ། །གདགས་ཡར་ཟུར་དང་། སྲིབ་མར་ཟུར་གྱི་རྩ་ཡིས་དོན་ལྔ་དང་སྣོད་དྲུག་སོ་སོར་གོང་བཞིན་བརྟག་གོ། །དེ་ཡང་རྩ་འདི་དག་ལ་གདགས་དང་སྲིབས་ཀྱི་རྩ་ཞེས་གདགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། སོར་མོའི་ཡར་ཟུར་ན་གནས་པ་དོན་ལྔ་དང་། དབུགས་ཕྱིར་རྒྱུ་བའི་ཚེ་འཕར་བའི་རྩ་ལ་གདགས་ཀྱི་རྩ་ཞེས་བྱ་ལ། མར་ཟུར་ན་གནས་པ་སྣོད་དྲུག་གི་རྩ་དང་དབུགས་ནང་དུ་རྔུབ་པའི་ཚེ་འཕར་བའི་རྩ་ནི་སྲིབས་ཀྱི་རྩ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དོན་རྣམས་ཁྲག་རྒྱུ་བ་ཤས་ཆེ་བས་དེའི་རྩ་ཡང་ཐབས་ཀྱི་རྩ་སྟེ་སྣོད་ཀྱི་རྩ་ལས་ཅུང་དྲག་པས་ཚ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ལ། སྣོད་ནི་རླུང་རྒྱུ་བ་ཤས་ཆེ་བས་དེའི་རྩ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩ་སྟེ་དོན་གྱི་རྩ་རྣམས་ལས་ཅུང་ཞན་ལ་སྟོང་བས་གྲང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་དོན་སྣོད་ནང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གདགས་སྲིབ་ཏུ་བཞག་ལ། དབུགས་ཕྱིར་འབྱིན་པའི་ཚེ་རྩ་རྒྱུ་བ་གཉིས་པོ་དེ་ནང་དུ་རྔུབ་པ་ལས་དྲག་པས་འབྱིན་རྔུབ་ཀྱི་དུས་ཀྱི་འཕར་རྩ་ལ་ནང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་དྲག་ཞན་ཅུང་ཟད་རེ་འབྱུང་བས་གདགས་སྲིབ་ཏུ་བརྗོད་དེ་ཞིབ་མོའི་བློས་བརྟགས་ན་དེ་ལྟར་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རླུང་ཁྲག་གི་རྒྱུ་བ་འཕར་རྩ་ཡོད་པ་ལས་ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཚུལ་ལ་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ལུས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆ་ཅི་རིགས་པ་མངོན་
10-9-20a
དུ་གྱུར་པ་འདི་ལས་གཞན་རྗེས་སུ་དཔག་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

以下是简体中文的直译：
对头部骨折进行检查时，无论是肉、骨、脑三者中的哪一个有损伤，腕、中、尺下的脉会依次变强等，这意味着：若肉有损伤，腕脉会变强；若骨有损伤，中脉会变紧；若脑有损伤，尺下脉会变快。
脓的脉会颤抖，脓的一般脉与黄水相似，表现为颤抖。"或"是连接选择性词组的词，"或者热病"意味着如果是热性脓，会出现短促，即脉搏跳动短促。对此解释为触感热等是稍微没有理解要点。
寒病的脉中，新消化不良的脉粗而硬；陈旧消化不良的脉力小而脉路细。水肿、痰积和白胀三种病的脉细而沉，在深处有力。如果多次呕吐，则脉上部虚弱；腹泻后，脉下部会虚弱。
然而，脉象存在六种易相互混淆的情形：血脉和风脉，因为都表现为浮动而容易混淆，这是因为新血脉和黑暗脉无论哪一种都会在表面浮动。避免混淆的关键是：深处坚硬是血脉，空虚是风脉，应该这样区分。同样，胀热和空热的脉也因都表现为奔跑而相似容易混淆，也应通过深处力量的大小来避免混淆。痰和陈血两种病脉也因都沉入深处而容易混淆，但通过深处的紧松不同可以区分。
第二，确定这些疾病落在身体上下、脏腑何处的具体位置：通过两个腕脉来检查身体上部和脏腑中的肺、心是否有病；同样，通过中脉等检查，按照经文容易理解。通过上偏侧和下偏侧的脉来分别检查五脏和六腑，如前所述。
这些脉之所以被称为"上"和"下"脉的原因是什么呢？位于手指上侧的是五脏脉，在呼气时跳动的脉称为"上脉"；位于下侧的是六腑脉，在吸气时跳动的脉称为"下脉"。其原理是：脏腑中血液运行较多，其脉也是阳性脉，比腑脉稍强，与热相符；而腑中风气运行较多，其脉也是阴性脉，比脏脉稍弱而空虚，与寒相符，因此脏腑相互比较而设立上下脉。在呼气时，这两种脉动比吸气时强，因此呼吸时的脉搏相互比较略有强弱差异，所以称为上下脉。细致观察就会发现是这样的。
基于此，从风和血的运行以及脉搏中了解疾病特征的方法就会确定，因为通过身体的这些显现的缘起关系可以推断其他情况。
;


 །དོན་སྣོད་ཕལ་ཆེར་ལ་རོལ་ཏེ་གཅིག་ལ་ཚ་བ་དང་གཅིག་ལ་གྲང་བ་ལྟ་བུ་དུས་གཅིག་མི་འབྱུང་ཞིང་ཞེས་སྙིང་དང་རྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སོགས་འབྱུང་བའི་ཁམས་གཅིག་ཅིང་ཟུང་དུ་བཞག་པ་དེ་ལ་ཚ་གྲང་གི་ནད་མི་མཐུན་པ་དུས་གཅིག་འབྱུང་དཀའ་ལ། ཕལ་ཆེར་གྱི་སྒྲས་འབྱུང་མི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བྱུང་ན་ཡང་དོན་སྙིང་ལ་ཚ་བ་ཡོད་ཚེ་སྣོད་རྒྱུ་མ་ལ་གྲང་བ་ཡོད་པ་རེས་འགའ་འབྱུང་སྲིད་ཀྱི། སྣོད་རྒྱུ་མར་ཚ་བ་ཡོད་བཞིན་དུ་དོན་སྙིང་ལ་གྲང་བ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་ལ། ལུས་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ཚ་གྲང་འབྱུང་ཚུལ་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྟོད་ཚ་སྨད་གྲང་འབྱུང་སྲིད་ལ་སྨད་ཚ་སྟོད་གྲང་དུས་གཅིག་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ནད་དང་དེ་གང་དུ་གནས་པ་ཡི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་པ་དག་གི་མཐར་ཐུག་པར་མ་འདྲེས་པར་སོ་སོར་ཕྱེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་དགོས་སོ། །བཅུ་གཅིག་པ་འཆི་རྩ་ནི། རྩ་རྒྱུད་འགྱུར་བ་དང་། མ་ཚང་པ་དང་། སྡོད་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་རྩ་རྒྱུད་སྔར་ལས་འགྱུར་བ་ནི། དར་ལྕེ་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་དང་འདྲ་བར་ལྷབ་ལྷབ་འཕར་ཞིང་རེས་དལ་རེས་བྲེལ་ངེས་མེད་བྱེད་ཅིང་སྡོད་པ་རླུང་གི་འཆི་རྩ་དང་། འདབ་ཆགས་ཁྲ་ནི། ཕན་ཚུན་མི་འགྲོ་བར་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དུ་སྡོད་པའི་མཇུག་རྩེ་ཕྲིག་ཕྲིག་གཡོ་བ་ལྟར་མགྱོགས་པར་གྲངས་རྩིས་མ་ཟིན་པ་ལྟ་བུར་འཕར་བ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱི་འཆི་རྩ་དང་། ཁང་རྒན་ཐིགས་པ་ཟག་པ་ལྟར་ཤེད་ཆུང་བ་རེ་རེ་འཕར་ནས་སྡོད་
10-9-20b
པས་གཅིག་རྗེས་གཅིག་གིས་མི་སླེབ་པ་བད་ཀན་གྱི་འཆི་རྩ་དང་། འབབ་ཆུའི་ནང་དུ་དངོས་པོ་རྩྭ་ཤིང་སོགས་གཞུག་པ་མི་སྡོད་པར་འགུལ་ཞིང་བཟུང་ན་འཕར་མི་ནུས་པ་ལྟར་རྩ་གཡོ་ཞིང་འཕར་བ་མནན་ན་འགུལ་མི་ནུས་པ་ནི་རླུང་མཁྲིས་ཀྱི་འཆི་རྩའོ། །འདི་ལ་ཆུ་བྱའི་མཇུག་མ་ལ་དཔེ་བྱེད་པ་སོགས་འཆད་ལུགས་སྣ་ཚོགས་མཐོང་ངོ་། །ཆུ་ཁར་ཤ་སོགས་བསྐྱུར་བའི་ཚེ་ཉ་རྣམས་གཟན་དེ་ལ་རྔམས་ནས་ཆུ་གཏིང་ནས་ཡར་བྱུང་སྟེ་ཟས་དེ་ལྷོག་གིས་བཟུང་ནས་ཡང་ཆུ་གཏིང་དུ་མར་འགྲོ་བ་ལྟར། རྩ་ཤེད་ཆེ་བ་ལྷོག་གེ་བ་རེ་འཕར་ནས་ཡང་སྡོད་པ་བད་རླུང་གི་འཆི་རྩ་དང་། བྱེའུ་མཆིལ་པ་རྒུམ་བུ་ཐུ་བའི་ཆ་ལན་གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་གསུམ་སོགས་མ་ངེས་པའི་གྲངས་ཀྱི་རྒུམ་བུ་ཐུས་ནས་བར་བར་སྡོད་པ་ལྟར། ཤེད་ཆུང་བའི་འཕར་གྲངས་གསལ་པོ་རེ་ཟུང་བསྟུང་ནས་སྡོད་པ་ཅན་ཏེ་འདི་ནི་བད་མཁྲིས་ལྡན་པའི་འཆི་རྩའོ། །སྦལ་པ་ནི་ལན་རེ་དལ་བུས་མཆོངས་ནས་ཡང་སྡོད་པ་ལྟར། རྩ་སྦོམ་ལ་ཤེད་ཆེ་ཞིང་འཕར་ཐག་རིང་པོ་རེ་རེ་འཕར་ནས་སྡོད་པ་ནི་འདུས་པ་སྟེ་བད་ཀན་སྨུག་པོའི་འཆི་རྩ་དང་། གླང་རྒན་གྱི་ཁ་ཆུ་ནི་མཚམས་མི་ཆད་པར་ཏ་ལ་ལ་བྱེད་པ་ལྟར་རྩ་ཡང་འཕར་མཚམས་མི་འབྱེད་པར་གཏིང་ནས་འགུལ་བ་མངོན་ཙམ་ན་ར་ར་བྱེད་པ་ནི་དམུ་ཆུའི་འཆི་རྩ་ཡིན་ལ། ནད་ཁམས་སོ་སོར་མ་ངེས་པ་ཡང་འཆི་རྩ་ལ་འདི་འདྲ་གང་རུང་འོང་བས་འཆི་རྩ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ནད་སྟོབས་ཆེན་པོ་གློ་བུར་བྱུང་མ་ཐག་ནས་ཡུན་རིང་ཟུངས་ཟད་ཀྱི་ནད་
10-9-21a
པ་ལྟར་རྩ་སྟོབས་ཕྲ་ཞིང་རྩ་ཤེད་ཤོར་བ་དང་། ཡུན་རིང་ཟུངས་ཟད་ཀྱི་ནད་ཡིན་ཀྱང་རྩ་ཤེད་ཆེ་ལ་རྒྱས་ཤིང་འཁྲུགས་པ་དང་། ནད་གྲང་བ་ལ་རྩ་ཚ་བ་ལྟར་མངོན་པ་དང་། ནད་ཚ་བ་ལ་རྩ་གྲང་བའི་ཚུལ་ལྟར་བྱུང་པ་དང་། གློ་ཚད་དང་། ཤ་དུག་དང་། བད་མཁྲིས་ལྡན་པ་དང་སྐྲན་ཕོ་ཁར་འདྲིལ་བ་སྟེ་ནད་འདི་བཞི་ཤུགས་ཆེ་བར་བྱུང་ཡང་རྩ་ནད་མེད་ཐ་མལ་ལྟར་གྱུར་ན་འཆི་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་རྩ་རྒྱུད་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ནད་དང་མི་མཚུངས་པའི་རྩ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ནའོ།

以下是简体中文的直译：
大部分脏腑之间，一处有热病另一处有寒病等情况通常不会同时出现，例如心脏和肠等属于相同元素成分而成对的部位，不同性质的热寒病很难同时产生。"大部分"一词意味着并非绝对不可能发生。如果确实发生，当脏器如心脏有热病时，腑器如肠道有寒病的情况有时可能出现；但腑器如肠道有热病的同时，脏器如心脏有寒病的情况则不可能同时发生。身体上下部位的热寒病发生方式也应这样理解：上热下寒可能发生，但下热上寒不会同时出现。因此，应该彻底、细致地分辨疾病及其所在位置的各种细微差别，不要混淆。
第十一，死亡脉有三种：脉路变化、不完整和停止。首先，脉路与先前相比发生变化：像丝绸被风吹动那样，飘飘地跳动，时慢时快不确定且间断，这是风的死亡脉；猛禽鹰不移动而停在空中，尾巴尖颤动一样，快速跳动到无法计数，这是胆汁病的死亡脉；像旧房漏水一样，力量小，一下一下跳动后停止，一个接一个地不连续，这是痰病的死亡脉；如同流水中放入草木等物体不能停住而动摇，抓住时无法跳动，脉也是动摇跳动，但按压时不能动弹，这是风胆的死亡脉。关于这一点，有人以水鸟尾巴为例等各种不同的解释。
如同在水面投肉等食物时，鱼为抢食而从水底浮上，一口抓住食物后再沉入水底，脉也是力量大，猛烈地跳动一下后又停止，这是痰风的死亡脉；如同小鸟燕子一次或两次或三次等不确定次数地啄食谷粒后间隔停止，脉也是力量小，清晰地连续跳动几次后停止，这是痰胆兼有的死亡脉；如同青蛙缓慢地跳跃一次后又停止，脉也是粗大有力，长间隔地跳动一次后停止，这是综合症即黑痰的死亡脉；老象的口水不间断地流淌，脉也是不分跳动间隔，仅在深处隐约活动发出轻微声音，这是水肿的死亡脉。各种不确定的病症也会出现这些死亡脉中的任何一种，因此应知道这是死亡脉。
此外，重病刚突然发生就像长期体虚的病人一样脉变细而无力；或者虽然是长期体虚的病人却脉力强大膨胀紊乱；或者寒病却表现出热病的脉象；或者热病却表现出寒病的脉象；或者肺热病、肉毒、痰胆兼有和胃脘肿瘤缠绕这四种病虽然严重，脉却如同无病正常，也是死亡征兆。这些都称为"脉路变化"，因为出现了与疾病不相符的脉。
;
USER: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །གཉིས་པ་རྩ་མ་ཚང་པ་ནི། དོན་སྣོད་སོ་སོའི་རྩ་དེ་དག་ལས་གཅིག་གམ་གཉིས་མ་ཚང་པར་མེད་པ་ལྟ་བུ་ནམ་ཡང་འཕར་རྒྱུ་མ་བྱུང་ན་དེ་འཆི་ལྟས་ཡིན་ལ། འདི་མ་ཚང་བའི་དོན་དེ་ནད་དང་ཆས་ཏེ་ཤི་བའི་རྟགས་ལ་ཟེར་གྱི། སྐྱེ་དུས་ནས་མ་ཚང་བའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་མ་ཚང་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་སོ། །གསུམ་པ་སྡོད་པའི་རྩ་ནི། གང་ཞིག་ནད་ཚབས་ཆེན་གྱི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ནད་ཀྱི་ཆས་སུ་བྱུང་ནས་ནད་དེ་ལས་མི་འཐོན་པར་རྟོགས་ནས་གློ་བུར་དུ་རྩ་དེ་ཞོག་པ་སྟེ་མི་འཕར་བར་སྡོད་ན་ཡང་འཆི་ལྟས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་འཆི་ལྟས་དེ་དག་ཏུ་ནད་ཡོད་བཞིན་དུ་གཞི་རྩའི་ཚུལ་ལྟར་ངོ་མི་ཤེས་པར་འཆི་རྩར་དོགས་པ་སོགས་སྲིད་པས་དེ་རྣམས་ཤན་མ་ཕྱེད་པར་འཆི་རྩའི་ཁ་དམར་གདགས་མི་རུང་བ་ཡང་ཤེས་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་བྱད་རློམ་མམ་སྐྱ་འདར་རམ་བཤང་རླུང་གི་ནད་དམ་གློ་བའི་ནད་ལ། དབུགས་ཐུང་བ་དང་། ཤ་ལྤགས་སྐམ་པ་དང་། ལུས་ངག་གི་ཆས་ཀྱང་མི་བསྟུན་ལ། གདོན་ཁྲོས་ལྟར་ཁྲོས་པ་དང་། གདོན་སྨྱོས་ལྟར་སྨྱོ་བ་དང་། དབང་པོའི་སྒོར་མི་གཙང་བ་འཛག་ལ། གཉིད་མི་ཡོང་བ་སོགས་བྱུང་ན། འདི་ལ་རྩ་བལྟས་ཚེ་བྱད་རློམ་ལ་རྐྱལ་པར་འཕར་ཞིང་ཁང་རྒན་ཐིགས་པ་དང་འདྲ་བར་ཕྲ་ཞིང་སྐབས་སྐབས་སྡོད་པ་དང་།
10-9-21b
རྒྱལ་པོའི་ནད་ལ་བྱེའུ་མཆིལ་པ་དང་འདྲ་བར་ཤེད་ཆུང་ཞིང་མྱུར་ལ་བར་བར་སྡོད་པ་དང་། བཤང་རླུང་ལ་ནི་རྩ་རྒྱུད་སྟོང་ཞིང་འཁྱིག་ལྡན་དལ་ཞིང་ཡང་ཡང་སྡོད་པ་དང་། གློ་ནད་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་འདྲ་བར་སྡོད་པའི་རྩ་འབྱུང་སྲིད་པས་འདི་དག་ལ་གཞི་རྩའམ་ནད་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་རྩ་ཡིན་ནམ་སོགས་ཤན་ཕྱེད་ནས་བཤད་པར་བྱ་ཡི་འཆི་རྩ་ཡིན་ཅེས་འཕྲལ་དུ་སྒྲོག་ན་དོན་ལ་གནས་པར་ངེས་པ་མེད་དོ། །ནད་སྣའང་འདི་ལྟ་བུ་སྲིད་ཚད་བརྟག་དགོས་ཀྱི་རྩ་ལ་ཆགས་ནས་གཅིག་ཤོས་ཀྱི་བར་མི་ཆོད་པར་ངེས་གཟུང་མི་ཐུབ་པའི་སྐྱོན་འོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་འཆི་རྩ་ནི་འདི་ལྟར་ཡོད་ཀྱི་འདི་ལས་གཞན་མེད་ཅེས་གྲངས་ཀྱི་ངེས་པ་དང་། འཆི་རྩའི་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཡིན་ལ་འདི་ལས་གཞན་མེད་ཅེས་ངེས་གཟུང་བྱེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་སྟེ། སྤྱིར་ནད་ལ་བྱུང་ཚད་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་འདི་སྙེད་ཅེས་ངེས་གཟུང་བྱེད་ཐབས་མེད་པ་བཞིན། རྩ་ལ་ཡང་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཀུན་ཀྱང་འཆི་རྩར་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་གོང་གི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་མི་འདྲ་བར་ཉ་ཡི་གཟུགས་དང་འདྲ་བ་ལ་ཉ་ལོག་གི་རྩ་དང་། དཔེ་རྒྱ་མ་ཡོད་པར་རྩ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་སྟེ་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྲེག་ལྟ་བུར་འཕར་བ་ཆམ་པའི་འཆི་རྩ་ལྟ་བུ། ལུས་སྟོད་སྨད་ཀྱི་རྩ་ཚད་མི་སྙོམ་ཞིང་ལུས་འོག་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩ་གཡོན་གྱི་བར་དུ་གྲང་བས་བཅད་པ་ལྟར་མི་རྒྱུ་བ་མིག་སེར་གྱི་འཆི་རྩ་ལྟ་བུ་སོགས་སྣ་ཚོགས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་གླིང་འདིར་འབྱུང་སྲིད་
10-9-22a
པའི་ནད་རིགས་ཀུན་ཀྱང་འཆི་བ་ལ་མཐར་ཐུག་པས་དེ་དག་ལ་འཆི་ཁར་འབྱུང་བའི་རྩ་ཡང་རེ་རེ་ལས་མེད་ན་ཅི་སྨོས་འཆི་རྩ་སོགས་ཁ་དམར་གདགས་ཚུལ་ཡང་གཏན་ལ་ཕེབས་པར་དཀའ་སྟེ། བོད་ཀྱི་མཁས་རློམ་ཕལ་ཆེ་བ་ནད་པ་ཉིན་འགའ་ཟུག་གཟེར་ཆེ་བ་ཞིག་ཐོགས་པ་དང་དུས་འགར་གློ་བུར་ཚབས་ཆེན་དུ་སོང་བ་ཀུན་ལ་འཆི་རྩ་འདུག་ཅེས་ཚིག་ཙམ་ལས་འོངས་པས། མཁའ་ལ་གནམ་འཆི་ཞེས་པ་ལྟར་རྟགས་ཀྱི་ཚུལ་ཙམ་ལས་དོན་ལ་མི་གནས་པར་མངོན་པ་དག་ཀྱང་སྣང་སྟེ། རང་ངོས་ནས་སྒྲུབ་མི་ནུས་པས་ཁ་ཚོན་མ་བཅད་དོ། །འདིས་རྩ་མཐོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ནད་བརྟག་པའི་སྐབས་བསྡུས་ཏེ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལེའུ་སོ་བཞི་པའི་སེམས་དོན་ནི། རྩ་མཐོང་བ་ལས་དོན་བྱེ་བྲག་རྣམས་ལེགས་པར་ཤེས་ནས་དེས་ནད་ལ་ནུས་པ་ཐོན་པ་ལ་ཕན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།
;


 །གཉིས་པ་སྙིང་ལ་སོགས་པའི་རྩ་གང་རུང་རེ་མ་ཚང་བ་སྟེ་གནས་དེར་འཕར་རྒྱུ་རྩ་བ་ནས་མེད་སོང་ཚེ་དེ་དག་དོན་སྣོད་དེའི་རླུང་ཁྲག་ཉམས་ནས་འཆི་བ་དངོས་ཀྱི་ལྟས་ཡིན་ཏེ་ལྗོན་པའི་རྩ་བ་ཉམས་པས་ལོ་འབྲས་ཀྱང་རྒུད་པ་ལྟར་དོན་རང་རང་གི་འབྱོར་པ་ལའང་རྟགས་འོང་བས་ན། ནང་གི་དོན་རང་རང་དང་འབྲེལ་བའི་འབྱོར་པ་ལྔ་པོ་མིག་ལམ་དུ་མངོན་པ་ཕྱི་ཡི་རྟགས་ལའང་དཔག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་མཚུངས་ན་ནི་འཆི་རྩ་དངོས་ཡིན་ལ། གཞན་དུས་རྒྱུན་རྩ་མི་ཚང་པའང་སྲིད་པར་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དཔགས་ཞེ་ན། སྙིང་རྩ་མ་ཚང་ན་སྙིང་དང་འབྲེལ་བའི་འབྱོར་བ་ནི་ལྕེ་ཡིན་པས། ནང་དུ་སྙིང་གི་རླུང་ཁྲག་ཉམས་པའི་གནད་ཀྱིས་དེའི་འཕར་རྩའང་མི་ཚང་བ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཕྱི་ན་མངོན་པའི་ལྕེ་ཡི་མདོག་ནག་པོར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་ཡང་མིག་འབུར་ཚུགས་སུ་ལྟ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་ནད་པ་དེ་ཞག་གཅིག་ན་འཆིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གློ་རྩ་མ་
10-9-21b
ཚང་ན་གློ་བའི་འབྱོར་པ་སྣ་ཡིན་པས་སྣ་ཞོམ་པ་སྟེ་ཚུགས་མི་ཐུབ་པར་སྙེལ་ལ་སྣ་ཡི་ནང་གི་སྤུ་གྱེན་དུ་ལོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནི་ཞག་གཉིས་ན་འཆིའོ། །མཆིན་རྩ་མ་ཚང་ན་མཆིན་པའི་འབྱོར་པ་མིག་གྱེན་དུ་ལྡོག་པ་དང་། གཞན་སྨིན་མའི་སྤུ་འཚོམ་པ་སྟེ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དུ་གཟེར་ན་ཞག་གསུམ་ན་འཆིའོ། །མཚེར་རྩ་མེད་པ་དང་། དེའི་འབྱོར་པ་མ་མཆུ་ཐུར་དུ་འཕྱང་བ་དང་གཞན་ཡང་ལྷེན་སྣེའི་རུས་པ་ནང་དུ་ལྡིབ་ན་ཞག་ལྔ་ན་འཆིའོ། །མཁལ་རྩ་མ་ཚང་བ་དང་། མཁལ་མའི་འབྱོར་པ་རྣ་བ་ཡིན་པས་དེ་ཚུགས་མ་ཐུབ་པར་མགོ་ལ་འབྱར་ཞིང་མདོག་ཉམས་པ་དང་། རྣ་སྦུབས་མཛུབ་མོས་འདན་ཚེ་འུར་འུར་གྲགས་པ་རྣ་བའི་སྒྲ་དེ་ཆད་པ་སྟེ་མེད་པར་སོང་ན་དེ་ལྟར་ཐོག་མར་བྱུང་བ་ནས་བརྩིས་པའི་ཞག་བརྒྱད་ན་འཆིའོ། །གསུམ་པ་སྡོད་པ་ལ་ནི་གསུམ་སྟེ། དོན་སྣོད་བྱེ་བྲག་པའམ་རྩ་སྤྱི་ལའང་ནད་ཀྱི་དབང་གིས་སྡོད་པ་ནི། ཆེར་ན་དུས་སྡོད་པ་དང་། གང་ན་བའི་གནས་དེའི་རྩ་ལ་སྡོད་བྱུང་བའོ། །འདྲེ་སྡོད་ནི་གནས་དང་གྲངས་ལ་ངེས་པ་མེད་པར་སྡོད་པ་དང་རྩ་འཕར་ཚུལ་སོགས་ལའང་དྲག་དལ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནད་དང་གདོན་གྱིས་སྡོད་པ་མིན་པར། རྩ་ཡི་འཕར་གྲངས་དུ་ལ་སྡོད་པའི་གྲངས་དེ་ཡི་དུས་ཀྱི་སྟེང་ནས་ངེས་པར་སྡོད་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་གསུམ་མམ། བཅུ་ལ་སོགས་པ་ངེས་ཅན་དུ་སྡོད་པ་ན། དེ་དུས་སམ་སླར་ཡང་རུང་སྟེ་འཆི་སྡོད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདྲེ་སྡོད་ཡིན་ཀྱང་འདྲེ་ལ་ཡས་བྱིན་པ་སོགས་ཀྱིས་
10-9-22a
གདོན་བཅོས་དང་། ནད་ལ་སྨན་གྱིས་བཅོས་བྱས་པས་སྡོད་དེའང་མེད་སོང་ན་དེར་ཟད་ལ། དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་རྩ་སྡོད་ལ་ནི་སྔར་ལྟར་སྐྱེད་ཅིའང་མེད་ན་ཅིས་ཀྱང་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །ནད་ཀྱི་རྐྱེན་ཁ་ཅིག་ལས་རྩ་གཏིང་དུ་བྱིངས་ནས་མེད་སོང་བ་དང་། སྐྲག་དངངས་སོགས་གློ་བུར་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྩ་གབ་སྟེ་མི་མངོན་པ་དང་། གདོན་དྲག་པོའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སྦས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྩ་བལྟ་རྒྱུ་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་འཆི་བའི་ངེས་པ་མེད་དེ་ཕལ་ཆེར་འཚོ་བའང་ཡོད་པས་ལེགས་པར་བརྟག་དགོས་སོ།

以下是简体中文的直译：
第二，心脏等任何一种脉缺失，即在该处完全没有脉搏跳动时，这表明该脏腑的气血衰竭，是真正死亡的征兆。就像树根受损，果实也会凋落一样，每个脏器的繁荣也会出现征象。因此，应观察与内部各脏器相关的五种外在繁荣在外部征象上的表现，如果两者相符，那就是真正的死亡脉。此外，如前所述，也有可能是平常就缺少常规脉的情况。
如何推断呢？若心脉缺失，与心相关的繁荣是舌头，如果因心脏气血衰弱而导致其脉搏也缺失，那么外在可见的舌头会变黑，眼球还会凸出直视。这种情况下，患者将在一天内死亡。同样，若肺脉缺失，肺的繁荣是鼻子，鼻子会变软无力下垂，鼻内毛发向上翻转。这种情况下将在两以下是简体中文的直译：
第二，心脏等任何一条脉缺失，即该处完全没有脉搏跳动时，这表明该脏腑的气血已衰竭，是死亡的直接征兆，就像树根受损，果实也会衰败一样，各脏器的富足也会出现征象。因此，与内部各脏器相关的五种富足在视野中的外部征象也应加以推断。若这两者相符，则确实是死亡脉；否则，如前所述，也可能是平时常规脉本就不完整。
如何推断呢？如果心脉缺失，与心脏相关的富足是舌头，当内部心脏的气血衰竭，其脉搏也不完整时，外部可见的舌头会变黑，此外还会出现眼睛突出直视的情况。这种情况下，病人将在一天内死亡。
同样，若肺脉缺失，肺的富足是鼻子，鼻子会塌陷即无法保持挺直而松软，鼻内毛发会向上翻转。这种情况将在两天内死亡。肝脉缺失时，肝脏的富足——眼睛会向上翻，此外眉毛会散乱即分散向不同方向，将在三天内死亡。脾脉消失，其富足——下嘴唇下垂，此外肋骨末端向内凹陷，将在五天内死亡。肾脉缺失，肾脏的富足是耳朵，会无法支撑而贴附在头上，色泽改变，用手指触碰耳道时耳朵的"呜呜"声音消失，从最初出现这种情况算起，八天内将死亡。
第三，停止有三种：由疾病影响导致特定脏腑或整体脉搏停止，多为时段性停止或病灶处的脉搏停止。鬼停是位置和次数无规律地停止，脉搏方式也有各种快慢变化。非因疾病和鬼魔导致的停止，而是脉搏在特定跳动次数后必然停止，即总是在三次或十次等固定次数后停止，无论何时都是死亡停止。
即使是鬼停，通过给鬼献祭等方式治疗鬼魔，或用药物治疗疾病，若停止消失则问题解决；但如果这样做了，脉搏停止仍如前所述毫无改变，则必定会死亡。因某些疾病因素使脉沉入深处而消失，或因惊恐等突发因素使脉隐藏而不显现，或因强大鬼魔的幻术力量隐藏而无法看到脉搏，这些情况虽然发生，但并不一定会死亡，大多数情况下还是能活下来，所以需要仔细检查。


 །བཅུ་གཉིས་པ་གདོན་གྱི་རྩ་ནི་རྩ་རྒྱུད་སྟོད་སྨད་སོགས་དྲག་དལ་ལ་སོགས་པ་མི་སྙོམས་པ་དང་། རེས་དལ་རེས་བྲེལ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་འགྱུར་ལྡོག་མང་བ་དང་། གནས་དང་གྲངས་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་སྡོད་པའམ་འཐེན་པའམ་ལྕམ་དྲལ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྐྱོན་གྱི་ཆ་ཅི་རིགས་པ་དེ་དག་སྙིང་གི་རྩ་ལ་འབྱུང་བ་མང་ན་རང་གིས་བརྟེན་པའི་ལྷ་སྲུང་མ་མཉེས་པའམ་རྒྱལ་པོ་དག་གིས་གནོད་པར་བརྟག གློ་བའི་རྩ་ལ་བྱུང་ན་ཀླུ་བདུད་དང་ཀླུ་བཙན་གྱིས་གནོད་པ་དང་། མཆིན་པར་ས་བདག་དང་དམ་སྲི་དང་གྲེ་མོ་སྟེ་ཤི་འདྲེ་མོ་ཡིས་གནོད་པ་དང་། མཚེར་བར་ཤི་འདྲེ་ཕོ་དང་གཉན་དང་ས་བདག་གིས་གནོད་པ་དང་། མཁལ་མ་གཡས་ལ་ཀླུ་དང་གཉན། གཡོན་ལ་མཚོ་ལ་གནས་པའི་སྨན་མོ་དང་ཀླུ་བསེན་མོས་གནོད་པར་བརྟག །རྩ་རྒྱུད་ཤེད་ཆེ་ཞིང་འཕར་ཐག་རིང་ལ་མི་གྲུང་པ་སྟེ་མི་གསལ་བའམ་མ་ངེས་པ་ཅན་ལག་གཡས་ཀྱི་རྩ་ལ་
10-9-22b
བྱུང་ན་ཕོ་གདོན་གྱིས་གནོད་པ་དང་། ཆུང་ཐུང་མི་གྲུང་བ་གཡོན་ལ་བྱུང་ན་མོ་གདོན་གྱིས་གནོད་པར་བཟུང་བར་བྱའོ། །ནད་སོ་སོའི་བདག་པོ་ཡི་གདོན་ནི། རླུང་ཡིན་ཚད་ལ་རྒྱལ་པོས་གནོད་པ་སོགས་གཞུང་ལྟར་གོ་སླ་ལ། གང་གིས་གནོད་པ་ངོས་ཟིན་ནས་བོན་ལུགས་ཀྱི་གཏོ་དང་མདོས་ཀྱིས་བརྔན་པ་དང་། དྲག་པོའི་སྒོ་ནས་བསྐྲད་པ་དང་། སྲུང་བའི་འཁོར་ལོ་སོགས་བསྒོམས་ཏེ་ལྷའི་བྱིན་རླབས་བྱ་བ་དང་། རྒྱལ་བའི་བཀའ་བསྒྲག་པ་དང་། མཆོད་སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བ་སོགས་བསོད་ནམས་བསགས་པ་དང་སོགས་པའི་སྒྲས། སྦྱིན་སྲེག་དང་གཏོར་མ་ལ་སོགས་པས་ཞི་དྲག་གི་ཐབས་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་སོ་སོའི་ཡུལ་ལུགས་ལ་གྲགས་པ་དང་འཚམས་པར་བཅོས་པར་བྱའོ། །སྤྱི་དོན་བཅུ་གསུམ་པ། ཚེ་རྟགས་བླ་ཡི་རྩ་ལ་བརྟག་པ་ནི། རང་གི་སེམས་ལ་རང་དབང་མ་ཐོབ་པར་འཁྲུལ་བའི་དབང་དུ་སོང་སྟེ་འཁོར་བའི་བདེ་བ་ལ་ཕྱིར་བལྟས་ཤིང་ཆགས་པའི་དབང་གིས། མ་རིག་པ་སོགས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེའི་དབང་གིས་ལས་བསགས་པའི་སྲིད་པའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལུས་ངན་བླངས་བ་ཡིས། འདི་ལྟར་ཚེ་གནས་པ་དང་སྲོག་མི་འགག་པའི་རྟེན་དུ་བླ་རྩ་འཁྱམ་པོའང་བྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་མིག་དབང་བྱུང་བ་བཞིན་དུ། ཚེ་སྲོག་གི་རྟེན་དྭངས་མའི་རླུང་དང་ཐིག་ལེ་རྣམ་ཤེས་དང་འགྲོགས་པ་ལ་བླ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་གང་ནས་རྒྱུ་ཞིང་འཁྱམས་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་ནམ་ལམ་ལྟ་བུ་ལག་པའི་མར་ཟུར་གྱི་འཕར་རྩ་འདི་བྱུང་སྟེ་
10-9-23a
འདི་ཡང་བླ་གནས་པ་དང་མི་གནས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གཡོ་འགྱུར་ཅན་ཡིན་པས་འཁྱམས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་བླ་རྩ་འདི་སྐྱོན་མེད་པར་གནས་ན་རྟེན་བླ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚེ་ཡང་རང་མལ་དུ་གནས་ལ། བླ་རྩ་འདི་འགྱུར་ལྡོག་བྱེད་ན་ཚེ་ཡང་མི་བརྟན་ཏེ་ཚེ་སྲོག་ནི་བླ་ལ་བརྟེན་ཞིང་བླ་ནི་རྩ་འདི་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་རྩ་བྲོས་པ་སྟེ་རང་གི་གནས་ནས་མི་མངོན་པར་སོང་ན་བླ་ཚེ་ཡར་ཏེ་འཆི་བ་ཡིན་ལ། དེར་ཡང་ཚེ་སྒྲུབ་པའི་ཆོ་ག་དང་། འཆི་བསླུ་བྱས་ན་སླར་བླ་རང་གནས་སུ་ཁུག་ཅིང་དེའི་དབང་གིས་བླ་རྩ་ཡང་སྔར་ལྟར་སོར་ཆུད་པ་སྲིད་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཆུ་རྒྱུས་ཀྱི་བར་རང་གནས་ནས་ཡར་མར་དུ་འབྲོས་སྲིད་པས་ཕར་ཚུར་སོང་ཡང་། ཡར་ཟུར་ཆུ་བ་དང་མར་ཟུར་རྒྱུས་པའི་འོག་ཏུ་བཙལ་ཀྱང་མི་རྒྱུ་བར་འཕར་རྒྱུ་མེད་སོང་ན་བན་བོན་ཡིན་ན་རང་གི་སྲུང་མ་བདུད་དུ་བབ་པའམ་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་ཟོར་ཁ་ཕུར་ཁ་ཟུག་པའམ། ཡང་ན་ཀླུ་གཉན་དང་འགྲས་པ་ཡིན་ནོ།

以下是简体中文的直译：
第十二，鬼魔脉是脉路上下等快慢不均匀，有时慢有时急等变化多样，位置和次数没有规律地停止或牵拉或并行等。若这些缺陷多出现在心脉上，应判断为自己依靠的神灵不悦或国王们的伤害；若出现在肺脉上，是龙魔和龙魅的伤害；若在肝脏，是地主和誓鬼和女尸鬼的伤害；若在脾脏，是男尸鬼和岩神和地主的伤害；若在右肾，是龙和岩神；若在左肾，是居住在湖中的药女神和龙妃的伤害。脉路力量大而间隔长且不清晰或不确定，若出现在右手脉上，是男鬼的伤害；若小而短不清晰出现在左手上，应认为是女鬼的伤害。
各种疾病的主宰鬼魔，如所有风病都是国王造成的伤害等，按照经文容易理解。确认是什么造成的伤害后，按照苯教传统的祭祀和供品进行赎罪，或以猛烈方式驱逐，或观想护身轮等以获得神灵加持，或宣读佛语，或进行供养和持戒等积累福德，等等，包括火供和食子等，通过和平或猛烈的方法，按照各地区的传统和适宜的方式进行治疗。
第十三大义，观察寿命征兆的游魂脉：因为对自己的心未获自主而陷入迷乱，追求轮回的快乐并因贪著，而有无明等烦恼，因此积累业力，其轮回果报是获得有漏的恶身，为维持生命和不断气的依靠，有了游魂脉。例如，如同眼识以眼根为依靠那样，生命依靠清澈的风和明点与意识相伴，称为"魂"，它在哪里流动游荡的依靠或如同通道的手下侧的脉搏就出现了。
由于这也随魂的存在与否而变动，所以称为游魂脉。因此，若魂脉无缺陷地存在，依靠的魂和依靠它的寿命也安住原位；若魂脉变化，寿命也不稳定，因为生命依靠魂，而魂依靠这条脉。若魂脉逃离，即从自己位置上消失，则魂和寿命离去，意味着死亡。即使如此，若进行延寿仪式和欺骗死亡的活动，魂有可能重返原位，因此魂脉也可能如前恢复，这只是可能而已。如果在筋脉之间从原位上下逃离而游走，但即使在上侧水脉和下侧筋脉下寻找也不流动，没有脉搏，若是僧侣或苯教徒，则是自己的护法变成魔鬼，若是普通人，则是中了他人的诅咒或咒箭，或者是得罪了龙神和岩神。


 །ཕོ་ལ་བླ་རྩ་གཡས་པ་ལ་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པ་བྱུང་ན་ཕའམ་སྤུན་ཟླ་འཆི། གཡོན་པ་ལ་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པ་བྱུང་ན་རང་གི་བུ་སྨད་འཆི། གཡས་གཡོན་གཉིས་ཀ་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་ན་རང་ཉིད་གྲི་རུ་འཆི་བ་ལྟ་བུ་འབྱུང་ངོ་། །བླ་རྩ་ལ་དུས་རྒྱུན་རྩ་སྐྱོན་ཆེན་པོ་མེད་ཀྱང་། སྐབས་རེའམ་ཐེང་གཅིག་ཙམ་རེ་སྡོད་བྱུང་ན། གོད་ཁའམ་གཞན་མ་ཉེས་ཁ་ཡོག་སོགས་འབྱུང་ངོ་། །བུད་མེད་ཀྱི་བླ་རྩ་གཡས་པ་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་ན་ཁྱོ་ཕོའི་ཕྱོགས་ཏེ་མདུན་སྣ་སའི་ཕྱོགས་
10-9-23b
ཀྱི་མི་འཆི་བ་སོགས་འབྱུང་། གཡོན་པར་འཁྱིག་སྡོད་བྱུང་ན་རྒྱབ་ཕ་མིང་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་ཞིག་འཆི་བ་སོགས་ཕ་མིང་ལ་ངན། གཉིས་ཀ་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་ན་བུད་མེད་དེའི་བུའམ་ཁྱོ་ཕོ་འཆི། བླ་རྩ་ནང་སྟོང་ཞིང་འཕར་བའི་འཕྲོ་ལ་འཕར་བ་ཇེ་ཞན་བརྒྱལ་བ་ལྟར་འཕར་རྒྱུ་མེད་སོང་བ་བྱུང་ན་གོད་ཁ་དང་བློ་སྟོང་འོང་ལ། ཐང་བ་སྟེ་གྲིམས་པ་དང་། འཁྱིག་པ་སྲིན་རྩར་བཤད་པ་ལྟར་འོང་ན་ཁ་རྨས་འོང་ངོ་། །མལ་མི་ཐུབ་པ་ཞེས་བླ་རྩ་རང་གནས་སུ་མི་སྡོད་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འགྲོ་བྱུང་ན་གདོན་གྱི་རྩ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཡང་རྩ་སྦོམ་ལ་འཁྲུག་པ་སྟེ། ཤེད་ཆེ་ཞིང་རྒྱས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཕོ་གདོན་དང་། འཕར་ཐག་ཐུང་ལ་རྩུབ་པ་བྱུང་ན་མོ་གདོན་གྱི་ངོ་ཡིན་ནོ། །བླ་རྩ་ལ་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད་ལ་སྔ་མ་ལྟ་བུར་སྙོམས་པར་ལན་བརྒྱར་འཕར་བ་བྱུང་ན་ནི། མི་དེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་སྟེ་སྐྱོན་མེད་སྙོམས་པར་ལྔ་བཅུ་བར་འཕར་ན་ལོ་ལྔ་བཅུ་བར་ཐུབ་པ་སོགས། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱོན་མེད་པའི་འཕར་རེས་ལོ་རེ་ཐུབ་པར་བཤད་དེ་སྐྱོན་མེད་སྙོམས་པར་ཇི་ཙམ་འཕར་བའི་གྲངས་དེ་ཙམ་གྱི་ལོ་ཡི་བར་དུ་དགེ་ཞིང་འཚོ་ལ། སྐྱོན་བྱུང་བ་དེ་དེའི་མཚམས་ན་ཀེག་འབྱུང་ངོ་། །རྩ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ཡིད་ཀྱིས་རྟོག་ཅིང་རྩ་ལ་རེག་བཞིན་པའི་སྨན་པ་དེ་ནི་འཕྲིན་བསྐུར་བའི་སྒྲ་ལ་ཉན་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་སྒྲ་ལ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིམས་ནས་ཡིད་གཏད་ཅིང་དེའི་དོན་ལ་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཤེས་པ་ཡུལ་གཞན་ལ་མ་ཡེངས་པར་བརྟག་བྱའི་དོན། རྩ་ཡི་འཕར་ཚུལ་སོགས་ལ་གཅིག་
10-9-24a
ཏུ་བསྡུས་ནས་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་རྩ་ལས་རྗེས་སུ་དཔགས་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་སྤྲོ་བའམ་འགྱེད་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །རེག་པ་རྩའི་མདོའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པའོ། །
说辨液明镜疏
དེ་ནས་ཡང་དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ལ་བོས་ཏེ། ཆུ་མདོའི་དོན་བཀའ་སྩལ་པ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་ལ་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་བཞིན་དུ་ཆུ་ལ་ནད་ངོས་བཟུང་བ་ལ། སྔོན་འགྲོ་ནས་བཟུང་སྟེ་གདོན་ཆུའི་བར་གྱི་ས་བཅད་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཆུ་བརྟག་ཚུལ་མདོར་བསྟན་པ་བཞིན། དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། དང་པོ་སྔོན་འགྲོ་ནི་སང་ཆུ་བལྟ་བའི་དོ་དགོང་གི་ནུབ་མོ་ནས། ཇ་དང་དར་བ་དང་ཆང་བསིང་རྫས་ལ་ཆུ་བརྒྱབ་པའི་སིང་པོ་སོགས་སྐོམ་གྱི་རིགས་ཧ་ཅང་མང་དུ་འཐུངས་ན་དེས་ཆུ་མདོག་སྐྱ་གླེག་སོགས་སུ་འགྱུར་བས་སྤང་། ཧ་ཅང་ཁ་སྐོམ་པར་ཡང་སྡོད་པར་མི་བྱ་སྟེ་དེས་ཆུ་ཉུང་ལ་སྐ་ཞིང་སེར་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་སྐོམ་རན་བར་འཐུང་བར་བྱ་ཞིང་བུད་མེད་དང་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་སྟེ་ཉལ་པོ་བྱས་པའི་ཆུ་ནི་ཁུ་བ་དང་འདྲེས་ནས་བ་གླང་གི་ཁ་ཆུ་ལྟར་ནལ་ནལ་པོ་རྙོགས་པ་ཅན་འབྱུང་ངོ་། །གཉིད་ཆག་པ་དང་འགྲོ་འདུག་མང་དུ་བྱས་པ་དང་། སེམས་ལས་སྣ་ཚོགས་བྱས་པས་ཀྱང་རླུང་འཁྲུག་པས་ཆུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆུ་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་སྤང་བར་བྱའོ།

以下是简体中文的直译：
对男性而言，若游魂脉右侧缠绕停止，则父亲或兄弟姐妹将死；若左侧缠绕停止，则自己的子女将死；若左右两侧都缠绕停止，则自己将像被刀刺死一样死去。游魂脉平常没有大的脉缺陷，但如果偶尔或仅有一次停止，将有灾难或无辜背黑锅等事发生。
女性的游魂脉右侧缠绕停止，丈夫一方即前方土地方向的人将死等情况发生；左侧缠绕停止，后方娘家方向的人将死等对娘家不利；两侧都缠绕停止，这位女性的孩子或丈夫将死。游魂脉内空而跳动，跳动中变弱如同昏迷一般没有脉搏，将有灾难和心虚；若紧绷和缠绕如前述虫脉，将有口舌之争。
"不能安住"指游魂脉不在自己位置安住，来回移动，这是鬼魔脉。其中，脉粗乱，即有力膨胀，是男鬼征兆；若脉短促粗糙，是女鬼征兆。如果游魂脉没有任何缺陷，如前所述平稳地跳动一百次，这人能活一百岁；平稳无缺地跳动五十次，能活五十岁，依此类推。解释为每次无缺陷的跳动代表能活一年，无缺陷平稳跳动多少次就能活多少年，健康长寿，若出现缺陷，那时将有灾难发生。
如上所述的脉检查方法，以心观察并触摸脉搏的医生，如同倾听传达的声音一样。就像全神贯注于声音，注意并分析其含义一样，在这里也应心不旁骛，专注于所观察的对象，即脉搏的跳动方式等，将其集中思考"这是这样的"，从脉象推断并展开分析。以上是触摸脉经的解释。
说辨液明镜疏
然后，仙人智慧向仙人意生呼唤，宣说尿经义理，通过观察如同镜中显现影像般在尿中确认疾病。从前行开始直到鬼魔尿，以八个部分概述检查尿液的方法，其详细解释如下：
首先，前行是指观察次日早晨尿液的前一天晚上，不应饮用过量的茶、酸奶、加水稀释的酒精等饮料，因为这会使尿色变灰白等；也不要过于口渴，这会使尿量少而浓黄。因此，应适量饮水，避免与女性性交，因为性交后的尿液会混入精液，像牛的口水一样变得浑浊。
睡眠不足、过度走动和各种心理活动也会扰乱风气，使尿液呈现相应变化，所以应避免这些扰乱尿液的因素。
;
USER: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །དེས་ན་ཁ་ཟས་ཀྱང་སྐྱུར་ཚྭ་ཁ་དྲོ་སྟོབས་ཀྱི་ཟས་སོགས་ཀྱང་སྔར་ལྟར་ཐལ་ཆེར་ཟ་བར་མི་བྱ་སྟེ་བསྙུང་བའི་སྤྱོད་ལམ་བཞིན་དུ་ཕྲ་མ་ཟ་བས་ཚིམ་པར་བྱེད་མི་དགོས་ལ། ཡང་ཁྲམ་སྤོས་ཏེ་ཟས་ཆད་པའི་སྐབས་ལྟར་བཀྲེས་པར་ཡང་འཇོག་བར་མི་བྱ་སྟེ་ཟས་བཀྲེས་པའི་ཚེ་ཆུ་ཡིན་ཀྱང་དམར་མདངས་བཟང་པོ་ཅན་དང་རེས་འགའ་ཚིགས་ཆེ་བ་སོགས་འབྱུང་ལ་ཟོས་རྗེས་ཕྲག་མར་ཡང་ཆུ་མི་
10-9-24a
བལྟ་བར། མནལ་ལེགས་པར་གསོན་ནས་ཞོག་པའི་ཆ་ལ་ཆུ་བྱང་བ་ཞེས་ཕྱེད་ཡོལ་ཙམ་ལ་ནི་ཆུ་སྲིན་ལྟ་བུའི་ཁྲུད་རྫས་སྐྱོན་གྱིས་ཆུ་མདོག་སོགས་ལ་ཁྱད་པར་ཆེ་བས་དོར་ལ། ཐུན་མོང་སྦང་མ་ཞེས་པ་ས་མ་སད་ནས་ཉི་མ་མ་ཤར་བའི་བར་དུ་ཆུ་དེ་ཡང་ཁོང་པར་བསིར་ནས་ཡུན་རིང་དུ་སོང་བས་ཀྱང་མདོག་ལ་སོགས་པ་འགྱུར་བས་སྤང་སྟེ། ནམ་མཁའ་སྔོ་སང་ངེ་བ་ལ་དཀར་གསལ་རྙོགས་མེད་ཉི་མ་སྐྱ་རིང་ལྟ་བུར་འབྱུང་ཞིང་དེའི་འོད་ཤར་ཚེ། ཆུ་རྫ་བཀྲུས་ཤིང་རླུང་གིས་མ་བཀྲུས་ལ། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཀྱང་མ་རེག་པའི་ཡང་གསར་ཟབ་ཟབ་པོ་ནང་དུ་སྐྱ་རྟིང་ཞེས་པ་ཇོ་མོའི་སྟོད་ཐུང་ལྟ་བུའི་ཆུ་སྙོད་ལྟིར་བ་དེ་ལ། ཆུ་ཚག་སྟེ་ཤེལ་ཚག་མེད་ན་ཤིང་ལོའམ་རྩྭའི་སྟེང་ནས་ཚག་སྟེ་ཆུ་གཙང་ཞིང་དྭངས་ལེགས་པར་གང་བ་ལ། མི་ནད་པ་དེས་ལངས་མ་ཐག་པའི་ཆུ་ལ་བརྟག་པ་ཡིན་ལ། ཆུ་ནི་སྲིན་བུ་མི་འབྱུང་བའི་ཆུ་གཙང་ཞིང་དྭངས་པ་ལ་བལྟ་ཞིང་བཙག་པར་བྱ་སྟེ། ངན་པའི་ཆུ་ནི་ནད་པའི་ཆུ་མདོག་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཞན་པའི་མདོག་ཅན་དུ་འགྱུར་བས། ཡུལ་ཆུ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཤེས་དགོས་པས་གཞན་ལ་ལན་དུ་མར་ཕུལ་ཏེ་ཉམས་མྱོང་ལེགས་པར་སྐྱེད་དགོས་སོ། །བརྟག་ཚུལ་ཡང་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་མ་བསྲེག་ཅིང་གྲིབ་མ་ཡང་མིན་པས་ཆུ་རྫ་སྨན་པས་རང་ལག་ཏུ་བླངས་ནས། ནད་པའི་མདུན་ལ་ཉི་ངོགས་ཆུ་དང་བཅས་པ་ལེགས་པར་མཐོང་བའི་གནས་སུ་དལ་བུས་སྐོར་ཞིང་ནར་ནར་བྱེད་བཞིན་པའི་ངང་ནས་ཆུ་ཐང་སྒང་བར་གསུམ་ལ་རྟགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་འདུག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་ཉི་ཤར་ཆེན་པོ་མེད་ན། ཆུའི་རྩ་བར་མེ་བཞག་ནས་ཇེ་དྲོར་སོང་བ་ལ། མདོག་དང་དྲི་ལ་
10-9-24b
སོགས་པ་བརྟག་པ་ལ་བཟང་ཡང་། རླངས་པ་དང་ལྦུ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་བས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པ་མིན་ནོ། །གཉིས་པ་མདོག་བརྟག་ཚུལ་ལ། མདོག་ནི་རབ་གསལ་དཀར་ལ་དྭངས་པ་དང་། འབྲིང་སྐྱ་ལ་ཆུའི་ཁ་དོག་ཁོ་ན་ལྟར་དུ་གནས་པ་དང་། ཐ་མ་སེར་ཚར་དང་དམར་མདངས་འདོན་པ་དང་། ལྦུ་བ་གསེར་མདོག་འོད་འདོན་པ་ཞེས་སྣ་ཚོགས་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་ཆུ་ཡང་ལུས་ཀྱི་ཁམས་ལྔ་ཡི་སྙིགས་མའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ་ལུས་ཀྱི་ནད་ལྟ་བུའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཚུལ་བཞིན་འཆར་བས། མེ་ལོང་ངོས་ལ་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དུ་མཚོན་ནོ། །སྤྱིར་མདོག་ནི། ནད་མེད་གཟུགས་ཆུ་ལྷུང་དང་འདྲ་བར་དྭངས། །སྐྱ་སེར་རྒྱལ་ཁྲག་ཆོལ་དམར་མཁྲིས་པའི་ནད། །དཀར་ལ་རྙོག་རླུང་བད་ཀན་ཅན་གྱི་ནད། །དམར་དཀར་རྒྱལ་མཁྲིས་མཆིན་པའི་ནད་ཅེས་བཤད། །ཅེས་པ་ལྟར་མདོག་གཙོ་བོ་དཀར་སེར་དམར་སྐྱ་བཞི་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་དཀར་སྐྱ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་དཀར་སེར་དམར་གསུམ་དུ་བཞག་ཀྱང་ཆོག་ལ། དེ་ཡང་སྐྱ་བ་དང་དྭངས་པ་ནི་རླུང་གི་ཆུ་དང་། དཀར་བ་ནི་བད་ཀན་གྱི་ཆུ་དང་། སེར་བ་ནི་མཁྲིས་པའི་ཆུ་ཡིན་ནོ། །ཕལ་ཆེར་རླུང་གི་མདོག་སྐྱ་ལ། མཁྲིས་པའི་མདོག་སེར། བད་ཀན་གྱི་མདོག་དཀར་རོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཆུ་དམར་ལ་སེར་མདངས་ཡོད་པ། ལུས་ལ་གཉན་ཚད་ཞུགས་ཟིན་ནས་ཁྲག་ཀྱང་ཚ་བས་སྐྱོན་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་གནད་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། །ཆུ་མདོག་ཅེས་ན་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་ཅེ་ན། གསེར་གྱི་རྩི་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་རླུང་ལས་སྐྱ་ལ་དྭངས་པ། མཁྲིས་པ་ལས་སེར་ལ་ཁྲག་གི་ཆ་ཡོད་པས་ཀུན་ཏུ་དམར་སྐྱ། བད་ཀན་ལས་
10-9-25a
དཀར་ལ་འོ་མའི་ཁུ་བ་ཆུའི་ནང་དུ་བླུགས་པ་ལྟ་བུ་གཙོ་ཆེ་ཞིང་། བླ་ཆུ་ལ་སེར་མདངས་འོང་སྲིད་ཀྱང་ཁྲག་ཆུ་ནི་མདོག་དམར་ལ་འཚེར་འཚེར་བྱེད་པའོ། །དེ་ནས་ནད་ལ་ལྟོས་ནས་ཆུ་མདོག་བསྟན་པ་ནི། དང་པོ་རླུང་ཆུ་སྤྱིར་མདོག་སྐྱ་ལ་དྭངས་ཤིང་། ཁྱད་པར་ཚད་པ་ཞུགས་ན་སྐྱ་ལ་དྭངས་ཞིང་ཚིལ་ཁྱིམ་གསལ་ལོ། །རླུང་ཚད་ཤས་ཆེ་བའི་ཆུ་མདོག་ནི་སྐྱ་ལ་སེར་མདངས་ཡོད་ཅིང་ལྦུ་བ་མང་ངོ་། །སྲོག་རླུང་འཁྲུགས་ན་རླུང་གི་ཆུ་ཡང་དྭངས་པའི་སྐྱ་བ་ཡིན། མཆིན་པའི་ནད་ཡིན་ན་རྒྱལ་མཁྲིས་ཀྱི་ཆུ་སེར་སྐྱ་སྟེ་སེར་བ་ལ་སྐྱ་མདངས་ཅན་ནོ།;


 །དེ་ཡང་སྨན་དང་ཟས་ཀྱིས་ཆུ་མདོག་འགྱུར་སླ་བས་ཟས་སྤྱོད་རྣལ་མ་ལས་ཆུ་འགྱུར་བའི་ཟས་སྤྱོད་
10-9-24b
སྤང་ངོ་། །དེ་ཡང་ནམ་སྟེ་མཚན་མོ་ཕྱེད་ཕན་ཆོད་ཀྱི་ཆུ་ནི་ཟས་ཀྱི་ཆུ་ཡིན་པས་དེ་བཏང་སྟེ་ཕོ་བར་བྱས་ལ། དེ་ཕན་ཆད་ནམ་སྨད་ཀྱི་ཆུ་ནི་ནད་དང་མཐུན་པའི་ཆུ་ཡིན་པས་དེ་བཏང་བ་ན་སྣོད་དུ་བསགས་ཏེ་དེ་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ཆུ་ལ་བལྟ་བའི་དུས་ནི། མདོག་དང་རླངས་པ་དང་ཀུ་ཡ་རྣམས་གསལ་པོར་མཐོང་ནས་བརྟག་པའི་ཕྱིར། ནམ་ཞོགས་པ་ན་སྣོད་ལ་ཉི་མའི་འོད་མདངས་ཕོག་པ་བྱུང་དུས་བརྟག་གོ། གསུམ་པ་ཆུ་བལྟ་བའི་སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཆུ་ཡི་མདོག་གཞན་དུ་སྣོད་ཀྱིས་མི་བསྒྱུར་བའམ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དུ། དཀར་ཡོལ་དང་མཁར་དཀར་གྱི་གཞོང་པ་དང་། ལྕགས་དཀར་གྱི་སྣོད་དུ་བརྟག་གོ། རྫ་མའི་སྣོད་དུ་ནག་པོ་དང་ཟངས་སྣོད་དུ་དམར་པོ་དང་། ར་གན་དུ་སེར་པོ་དང་དམར་ཡོལ་ཏེ་ནང་དམར་བའི་རྡོ་ཡི་ཞལ་བུ་རུ་དམར་པོར་འགྱུར་བ་སོགས་ཆུ་ཡི་མདོག་འགྱུར་བས་སྤང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་རྫ་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཏུ་ཆུ་བལྟ་དགོས་པ་བྱུང་ན་འཇག་མ་སོགས་རྩ་དཀར་པོའམ། སེམས་ཅན་གྱི་སོག་པའི་རུས་པ་དཀར་པོ་ལྟ་བུ་སོགས་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཅན་གྱི་དུམ་བུ་སྣོད་དེའི་ནང་དུ་བཞག་ན། དེའི་ཐད་ནས་ཆུ་མདོག་ཇི་བཞིན་པ་མཐོང་བས་ན་བརྟག་ཏུ་རུང་ངོ་། །བཞི་པ་འགྱུར་ཚུལ་ནི། ཟས་དང་སྐོམ་རྣམས་ཕོ་བར་དྭངས་སྙིགས་ཕྱེ་ནས་འགྲོ་ལ་དེར་སྙིགས་མ་དེ་དག་རྒྱུ་མའི་ནང་དུ་ཚུད་ནས་སླར་ཡང་སྐ་བ་དང་སླ་བ་ཕྱེ་ཞིང་། སླ་བ་དྲི་ཆུར་གྱུར་ནས་རྒྱུ་གྲོག་རྩ་ནས་ལྒང་པར་འདྲིལ་བ་སྟེ་འབབ་བོ། །ཁ་ཟས་ཀྱི་དྭངས་མ་མཆིན་པའི་གནས་སུ་
10-9-25a
བརྒྱུད་དེ་འགྲིམ་པ་ཁྲག་ཏུ་འགྱུར་ལ། ཁྲག་དེ་དག་གི་སྙིགས་མ་སྣོད་ཀྱི་མཁྲིས་པའི་ནང་དུ་གསོག་པར་བྱེད་ཅིང་མཁྲིས་ཁུར་འགྱུར་རོ། །མཁྲིས་པ་ལ་དྭངས་སྙིགས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་དྭངས་མ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཆུ་སེར་དུ་འགྱུར་ལ། མཁྲིས་པའི་སྙིགས་མ་ནི་ཆུ་ཡི་ཀུ་ཡར་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྩ་མིག་རྣམས་འགྲིམ་ནས་ལྒང་པའི་ནང་དུ་དྲི་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག་གསོག་གོ། འགྱུར་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་ཆུ་ཡི་ཁ་དོག་ཟས་ཀྱིས་སྒྱུར་བར་བྱེད་ལ། ཀུ་ཡ་ནི་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་གནས་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཚ་བ་དང་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་ཁམས་འཕེལ་བའི་ཚེ་ཀུ་ཡ་ཡང་མང་ལ། ཟད་པའི་ཚེ་ཉུང་བའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་ཚ་གྲང་གང་ཡོད་ཆུ་ལ་གསལ་ཏེ་དཔེར་ན་ཚོང་པས་ཚོང་དུས་ཀྱི་ཟོང་མང་ཉུང་སོགས་ཀྱི་གཏམ་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །ལྔ་པ་ཐ་མལ་ནད་མེད་པར་གནས་པའི་ཆུ་ཡི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ། ཁ་དོག་འབྲི་མར་བཞུས་པའི་དྭངས་མ་འདྲ་བ་དཀར་ལ་སེར་པའི་ཞད་ཡོད་པ་སྤྲེ་དྲི་སྟེ་གཅིན་གྱི་རང་དྲི་མི་གདུག་པ་ཙམ་མནམ་པ་དང་། རླངས་པ་ཆེ་ཆུང་དང་ཡལ་ཡུན་རྣམས་རན་པ་སྟེ། ཧ་ཅང་མི་ཆེ་མི་ཆུང་བ་སོགས་དང་། མེ་ཏོག་སྟེ་སྦུ་བ་ཧ་ཅང་མི་ཆེ་མི་མང་ལ་ཧ་ཅང་མི་ཆུང་མི་ཉུང་བས་སྙོམས་པ་དང་། ཀུ་ཡ་མི་ཆེ་མི་ཆུང་བར་ཆུའི་ཁྱོན་ཀུན་ཏུ་འདྲ་ཞིང་ཁྱབ་པ་དང་། མ་དཀྲུག་པར་བཞག་ན་གྲང་བའི་ཚ་སྤྲིས་མ་ནི་མི་སྲབ་མི་འཐུང་པ་ཀོ་མོག་གི་ཆུ་སྟེ་ཆུ་འཁྱིལ་ཆུང་ངུའི་སྤྲིས་མ་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། རླངས་པ་ཡལ་བའི་དུས་ན་མཐའ་ནས་
10-9-25b
སྒོར་མོར་མདོག་འགྱུར་བས་ལྡོག་པ་དང་། ཆུ་མདོག་སྔ་མ་ལས་ལོག་ཚར་བའི་རྗེས་སུ་མདོག་དཀར་སེར་དྭངས་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ན་ནད་མེད་ཀྱི་ཆུ་ཡིན་ནོ།

以下是简体中文的直译：
由于药物和食物容易改变尿色，应避免使尿液改变的非正常饮食行为。午夜以后的尿是食物尿，应排出留在胃中；此后后半夜的尿是与疾病相符的尿，排出后应收集在容器中观察。
第二，观察尿液的时间：为了清晰看到颜色、蒸气和沉淀，应在早晨阳光照射到容器上时进行检查。第三，观察尿液的容器特点：为了不让容器改变尿液的颜色，应使用白色瓷碗、白色陶瓷盆或白色金属容器进行检查。陶罐会使尿液变黑，铜器会使尿液变红，锡器会使尿液变黄，红瓷碗即内部发红的石制碗会使尿液变红等，这些都会改变尿色，应避免使用。然而，如果必须在这些陶罐等容器中观察尿液，可以放入竹子等白色草或动物肋骨等白色物体的碎片在容器内，从那里可以看到真实的尿色，因此可以检查。
第四，转变方式：食物和饮料在胃中分离为清澈和渣滓，渣滓进入肠道后再次分离为固体和液体，液体变成尿液，从肠络脉流入膀胱。食物的精华通过肝脏循环变成血液，这些血液的渣滓积聚在胆囊中变成胆汁。胆汁分为清澈和渣滓两部分，清澈部分变成身体的黄水，胆汁的渣滓变成尿液的沉淀，循环通过脉孔积聚在膀胱内与尿液一起储存。
由于转变方式如此，尿液的颜色被食物改变，沉淀来自血液和胆汁所在处，因此热病和血胆元素增长时沉淀也多，消耗时较少，所以身体的冷热在尿中清晰显现，就像商人讲述交易时货物多少的情况一样。
第五，正常无病时尿液的特征：颜色如融化的酥油清液，呈白中带微黄，有微弱的尿液本身气味而不刺鼻，蒸气大小和消散时间适中，即既不太大也不太小等，泡沫既不太大太多也不太小太少而均匀，沉淀大小适中并均匀分布于整个尿液中，不搅动放置时，冷却的油膜既不太薄也不太厚，如同小水坑的油膜，蒸气消散时从边缘呈圆形颜色开始逆转，尿色从先前状态完全逆转后出现白黄透明的颜色，这就是无病的尿液。


 །དྲུག་པ་ནད་ཆུ་ནི། ནད་མེད་ཀྱི་ཆུ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལའང་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཉིས་ལས། སྤྱི་ལ་བརྟག་པའི་དུས་གསུམ་དུ་བརྟག་པའི་ཚུལ་དགུ་ཡོད་དེ། དུས་ནི་ཆུ་བཏང་མ་ཐག་པ་ཚན་མོ་དེའི་དུས་སུ་མདོག་དང་རླངས་པ་དང་དྲི་དང་མེ་ཏོག་སྟེ་བཞི་བརྟག་ལ། ཚ་བའི་ངད་ཡལ་འགྲོ་བའི་དུས་སུ་ཀུ་ཡ་དང་སྤྲིས་མ་བརྟག ཆུ་དེ་གྲང་ལ་ཁད་པའི་དུས་ནས་ལྡོག་དུས་སྔ་ཕྱི་དང་ལྡོག་ཚུལ་དང་གྲང་ཚར་ནས་ལོག་རྗེས་གསུམ་བརྟག་གོ། དེ་དག་གི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་ན། དང་པོ་ཆུ་ཚ་བའི་དུས་ཀྱི་ཁ་དོག་ལ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ནི། ནེའུ་གསིང་གི་དཀྱིལ་དུ་ས་འོག་ནས་ཡར་འབུར་བ་ལུ་མའི་ཆུ་ལྟར་སྔོ་ལ་སླ་བ་ནི་རླུང་ནད་ཀྱི་ཆུའོ། །སེར་ན་མཁྲིས་པ། དཀར་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་དང་། དམར་ན་ཁྲག་གི་ནད་དང་། རྒྱ་ཤལ་ཏེ་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱི་སྣོད་ཆུས་བཤལ་བ་ལྟར། ཁམ་ཞད་བག་ཙམ་ཡོད་པ་ཆུ་སེར་གྱི་ནད་དེ་ལུག་ལྗུད་ཀྱི་ཁོག་པ་ཆུས་བཤལ་བའི་ཆུ་ལ་རྒྱ་ཞད་དོད་པ་ལྟ་བུའོ། །མདོག་སྨུག་ལ་དྲི་དུག་པ་སྟེ། དྲི་གདུག་པ་བད་ཀན་སྨུག་པོར་བརྟག་པར་བྱ་ཞིང་། ཆུ་མདོག་འདྲེས་ན་ལྡན་དང་འདུས་པའི་ནད་དེ། དཀར་སེར་འདྲེས་ན་བད་མཁྲིས་ལྡན་པ་སོགས་གོང་བཤད་ཅི་རིགས་པར་འདྲེས་པ་ལས་སོ། །མར་ནག་སྟེ་ཏིལ་མར་རམ་རྩི་མར་ཡུན་རིང་བསྐོལ་
10-9-26a
ནས་ནག་ཞད་ཅན་གྱི་ཞུན་མར་དང་འདྲ་ན་རིམས་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཤུགས་རྒྱས་པའོ། །མདོག་དམར་སེར་སྐ་ལ་དྲི་མ་ངན་པའམ། དུགས་ན་འགྲམས་སམ་འཁྲུགས་ཀྱི་ཆུ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་མདོག་ནག་པའམ་འཇའ་ཚོན་འདྲ་བ་ནི་དུག་གོ། རླངས་པ་ལ་བརྟགས་པའི་ཚུལ་ནི། ཆུ་བསྐོལ་བ་ལྟར་རླངས་པ་ཆེ་ན་ཚ་བ་རྒྱས་པའི་ཆུ་དང་། རླངས་པ་ཆུང་ལ་ཡུན་རིང་པོར་མི་ཡལ་ན་ཚ་བ་གབ་པའམ་ཡང་ན་ཚ་བ་རྙིང་པའི་ཆུའོ། །རླངས་པ་ཆུང་ལ་ཡུན་ཐུང་ངུས་ཡལ་འགྲོ་བ་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་གི་རང་བཞིན་གྲང་བའི་ཆུའོ། །རླངས་པ་རེས་ཆེ་ཞིང་རེས་ཆུང་བ་ལྟ་བུ་སྤེལ་མར་མངོན་ན་ཚ་གྲང་འདྲེས་པར་བརྟག་པར་བྱའོ། །དྲི་མ་ལ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ནི་དྲི་དུག་ལ་སྣ་ནང་དུ་འཁྲི་བ་ལྟར་དཀུ་ན་ཚ་བ་ཆེའོ། །དྲི་མ་གཏན་ནས་བྲོ་རྒྱུ་མེད་དམ་ཡོད་ཀྱང་དྲི་བྲོ་བ་ཆུང་ན་གྲང་བ་ཡིན་ནོ། །ཤ་དང་ཆང་ལ་སོགས་པ་ཟས་ཀྱི་དྲི་མནམ་ན་ཟས་གང་གི་དྲི་མནམ་པའི་ཟས་དེ་མ་ཞུ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྦུ་བ་ལ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ནི། ལྦུ་བ་མདོག་སྔོ་ལ་ཆེ་བ་ནི་རླུང་གི་ནད་ཡིན་ཏེ། ལྦུ་བ་ཕྲ་མོ་སེར་ཞད་ཅན་སངས་པ་སྟེ་ཡལ་སྐྱེན་པའམ་མགྱོགས་ན་མཁྲིས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྦུ་བ་མཆིལ་མ་དང་འདྲ་བར་དཀར་ཞིབ་མང་པོ་གསོག་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཡིན་ནོ། །ལྦུ་བ་དར་དམར་ངམ་ཡོད་ན་ཁྲག་ནད་དང་། འཇའ་ཚོན་འདྲ་བ་མདོག་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ན་དུག་གི་ནད་དོ། །ཕུག་རོན་གྱི་ཁྱུ་ཁྲ་ཡིས་གཏོར་བ་དང་འདྲ་བར་ཤིང་བུ་ལྟ་བུས་དཀྲུག་པའི་མོད་ལ་ཆགས་པའི་ལྦུ་བ་རྣམས་དཀྱིལ་
10-9-26b
དུ་སྡོད་ལོང་མེད་པར་མཐར་མྱུར་དུ་འཐོར་འགྲོ་ན་ནད་གང་ཡིན་ཀྱང་རླུང་གིས་ལུས་ལ་བྱེར་སོང་བའི་རྟགས་ཡིན་ནོ།

以下是简体中文的直译：
第六，病尿：与无病尿液相反。分为一般和特殊两种。一般观察有三个时间段九种检查方法：尿液刚排出时热乎乎的阶段检查颜色、蒸气、气味和花朵（泡沫）四项；热气消散时检查沉淀和油膜；尿液快要变冷时检查颜色转变的早晚、转变方式和变冷后的状态三项。
详细解释这些内容：首先，在尿液热的阶段观察颜色的方法：如同草地中央从地下涌出的泉水一样，呈蓝色浑浊是风病的尿液。黄色是胆病，白色是痰病，红色是血病，像红树皮容器被水冲洗一样，略带红棕色是黄水病，就像羊肺被水冲洗的水中有红色痕迹一样。深褐色且有恶臭气味的是黑痰；尿色混合则是兼病和综合病，白黄混合是痰胆兼病等，根据前述相应的混合而成。
如同黑芝麻油或松树油长时间煮沸后的带黑色的熔化油脂一样，表明热病和胆病加重。颜色红黄灰并有异味或臭气，是蔓延或紊乱的尿液。黑色或如彩虹般的尿色是毒。
观察蒸气的方法：如同沸水一样蒸气大是热病加重的尿液；蒸气小且长时间不消散是潜伏的热病或陈旧热病的尿液；蒸气小且很快消散是痰病和风病的冷性尿液；蒸气时大时小交替出现是冷热混合。
观察气味的方法：气味刺鼻且附着鼻腔内是高热；完全没有气味或气味很小是寒病；有肉和酒等食物的气味，表明不消化那种散发气味的食物。
观察泡沫的方法：蓝色大泡沫是风病；细小带黄色且快速消散的泡沫是胆病；如同唾液一样白色细小聚集的泡沫是痰病；有红色丝绸光泽的泡沫是血病；如彩虹般多彩的泡沫是毒病。
如同一群花斑鸽子被驱散一样，用木棍搅动时形成的泡沫不在中央停留而是迅速散向边缘，无论是什么病，这是风在身体中散布的征兆。
;


 །འདིར་བླ་མའི་ཞལ་ཤེས་ལ་ཇི་ལྟར་དཀྲུག་ཀྱང་ལྦུ་བ་ཆགས་རྒྱུ་མེད་པའམ་ལྦུ་སོབ་ཕྱུར་བུར་འོང་བ་ནི། རིམ་པ་བཞིན་བྱེར་བའི་ནད་དང་། ཆུ་གསོག་དང་རྒྱབ་ཤ་བཅད་དགོས་ནད་དེ་དག་གིས་དབང་གིས་མིན་ན་གདོན་གྱི་ཆུར་བརྟགས། ལྦུ་བ་ཆེ་ཆུང་འབྲིང་རྣམས་ལ་ལྦུ་ཆུང་དུ་མས་བསྐོར་ཞིང་ཧ་ཅང་མི་མང་མི་ཉུང་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་པོར་མི་འདུག མྱུར་དུ་ཡང་མི་ཡལ་བའི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་རང་ས་སོགས་སུ་གྲོགས་ངོ་སོགས་ཡིན། ལྦུ་བ་ཉ་མིག་ཆུ་ལ་ཕྱེད་ཙམ་ནུབ་པ་སྲན་རྡོག་ཙམ་ནས་ཡུངས་ཀར་དང་བྱེ་མ་ཙམ་གྱི་བར་ཆེ་ཆུང་ངེས་མེད་དེ་འདྲ་ལ་ཉ་མིག་ཀྱང་ཟེར། འགའ་ཞིག་གིས་དེ་འདྲ་ཆུང་ངུ་ལ་ཆུ་རྫིའང་ཟེར་ཏེ་ཡུན་རིང་པོར་འདུག་པ་དེ་ལ་གར་སོང་གི་ཚུལ་ལས་ལྷ་ངོ་དང་གདོན་ངོ་སོགས་བརྟག་རྒྱུ་ཡོད། འབམ་སོགས་ཕབ་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ཕབ་ཐུབ་པའི་ཚེ་ལྦུ་བ་གཡུང་ཞིང་བརྟན་པར་འོང་། རྒོད་ན་ཕབ་དཀའ། ལྦུ་བ་གསོག་ཅིང་བརྟན་ན་རྣག་སོགས་དང་ཆུ་བསགས་པའམ་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་རྟགས་ཡིན། ཀུ་ཡ་ལ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ནི། ཀུ་ཡ་ཞེས་པ་ནད་ཅན་ནད་མེད་སུ་ཡིན་ཀྱང་དྲི་ཆུ་ཚ་གྲང་གང་གི་དུས་སུའང་ཡོད་པ་ལྷག་པར་ཚ་ན་དེའི་དུས་སུ་མང་བ། ཆུ་ཡི་ནང་ན་སྐྱ་ཞིབ་ཞིབ་མངོན་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་མདོག་དང་འདྲེས་ནས་མི་མངོན་པ་དེ་གསལ་པའི་ཕྱིར། ཆུ་ཡི་ནང་དུ་རྡོ་གཡའ་མ་སྔོན་པོ་ལྟ་བུ་དུམ་བུ་ཞིག་འཕང་ན་དེའི་ཐད་ནས་སྐྱ་སིབ་སིབ་མངོན་པ་དེ་ཡིན་ལ། འདི་ལ་བརྟག་པ་གལ་
10-9-27a
ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། ཆུ་མདོག་ལྟར་སྣང་འཁྲུལ་སོ་ཀུ་ཡས་བསལ། ཞེས་གསུངས་ཤིང་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་གཡུ་ཐོག་པའི་ཞལ་གདམས་མན་ངག་ཏུ། རྩ་མ་ངེས་ཇི་ལྟར་འདུག་ཀྱང་རུང་། རྩ་གཏིང་ཤེད་ཆེ་ན་ཚ་བ་ཡིན། །གཏིང་ཤེད་ཆུང་ན་གྲང་བ་ཡིན། །ཆུ་མ་ངེས་ཇི་ལྟར་འདུག་ཀྱང་རུང་། །ཀུ་ཡ་ཆེ་ན་ཚ་བ་ཡིན། །ཀུ་ཡ་ཆུང་ན་གྲང་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་འདི་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྟག་པ་ཀུན་ལས་ཤིན་ཏུ་གཅེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུ་ཡ་དག་གི་དབྱིབས་སྦུ་དང་འདྲ་ན་རླུང་གི་ནད་ཡིན་ལ། བལ་འདབ་ཆུ་ལ་བསྒྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་བྱུང་ན་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་ནད་དང་། ལྦུ་རྩེ་གཏུབ་པ་དང་འདྲ་བ་བད་ཀན་གྲང་བའི་ནད་དང་། སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་གྱུར་ན་གློ་ནད་ཡོད་ལ། རྣག་དང་འདྲ་བ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ལུས་ལ་རྣག་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ། །བྱེ་མ་དང་འདྲ་བ་ཞབས་སུ་རྩིག་རྩིག་བྱུང་ན་མཁལ་ནད་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། ཆུ་ཡི་སྟེང་འོག་བར་གང་དུ་ཀུ་ཡ་གནས་པ་ཤས་ཆེན་ནད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྟེང་ན་གནས་པ་ཤས་ཆེ་བ་སོགས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཀུ་ཡ་ཞོ་ཤི་བ་སྟེ་ཞོ་སྐམ་པ་ལྟ་བུ་སྐྱ་ཡམ་ཡམ་པས་ཆུ་སྟེང་ཁྱབ་པ་བྱུང་ན། རླུང་གི་ལུས་ཟུངས་དང་ནད་ཚ་གྲང་དཀྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུ་ཡ་མཐུག་པ་སྟེ་མང་ན་ཚ་བ་དང་སྲབ་པ་སྟེ་ཉུང་ན་ནད་གྲང་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀུ་ཡའི་ཁ་དོག་ནི་ཆུ་ཡི་མདོག་གང་བྱུང་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཆུ་ནང་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་ཆུ་དེའི་མདོག་ལས་གཞན་དུ་མི་མངོན་ནོ། །སྤྲིས་མ་ལ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ནི་སྲབ་ན་གྲང་བ། མཐུག་ན་ཚ་བའོ། །ཚ་ཆུ་སྤྲིས་མ་མཐུག་ན་ལུས་ཟུངས་ཞུ་བ་ཡིན་ནོ། །
10-9-27b
གྲང་ཆུ་ལ་སྤྲིས་མ་མཐུག་པོ་མི་འབྱུང་ཡང་། དམིགས་བསལ་གྲང་ཆུ་ཡིན་ཀྱང་སྤྲིས་མ་མཐུག་པོ་ཆགས་པ། ཐུར་རྩེ་སོགས་ཀྱིས་ཚུར་བླངས་ཏེ་གཞན་དུ་བཞག་བཏུབ་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་སྤྲིས་མ་དེ་ལྟ་བུའི་མིང་ལ་ཞག་རྒོད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་མེར་བསྲེགས་པས་གསུར་དྲི་བྱུང་ན་མར་མ་ཞུ་བ་ཙམ་ཡིན་པས་བཅོས་མི་དགོས་ཏེ་མ་བཅོས་ཀྱང་འཚོ་བའང་ཡོད་པས་ཤན་ཕྱེད་དགོས་སོ། །སྤྲིས་མ་རང་བཞིན་གྱིས་དུམ་བུར་ཆད་དེ་གས་པ་མང་ན་སྐྲན་ནད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །ཆུ་སྣོད་དུ་བཏང་བའི་ཕྱོགས་ངོས་ཟིན་པར་བྱས་ལ་མི་སྒུལ་བར་བཀབ་ནས་བཞག་ལ་ངད་ཡལ་དུས་སྤྲིས་མའི་གཟུགས་ལས་གདོན་ངོས་འཛིན་འོག་ནས་འཆད་འགྱུར་ལྟར་བྱ་དགོས་སོ།

以下是简体中文的直译：
这里根据上师的口传，无论如何搅动都没有形成泡沫或者泡沫松软膨胀，依次是散布的疾病、水肿和需要割背肉的疾病，如果不是这些原因，则判断为鬼魔尿。大中小各种泡沫被许多小泡沫环绕，既不太多也不太少，既不会停留太长时间也不会很快消失的悦目泡沫，是自己地方等的朋友面等。
如鱼眼般半沉在水中，从豌豆大小到白芥子和沙粒大小不等，这种也称为鱼眼。有些人把这种小的也称为水珠，它长时间停留，从其去向可以判断神面和鬼面等。如果要预测麻风等，当能够往一个方向倾泻时，泡沫会坚固稳定。若飘忽则难以预测。泡沫积聚且稳定是脓液等和积水或痰病成分较多的征象。
观察沉淀的方法：沉淀是指有病无病的任何人，无论在热尿冷尿何时都有，特别是在热时更多，在尿中显现的灰细物质，由于它与尿色混合而不明显，为了使其清晰，如果在尿中投入一块像蓝色石片的小块，从那里可以看到灰蒙蒙的就是它。观察这个非常重要，如说"尿色的迷惑由沉淀消除"，而医王悠托巴的口诀中也说："脉不确定无论如何，脉深且有力是热病，深且无力是寒病；尿不确定无论如何，沉淀大是热病，沉淀小是寒病。"由于这是没有错误的，所以在所有检查中最为珍贵。
沉淀的形状如砂粒是风病，如水中的棉絮片是血胆病，如切断的泡沫尖是寒痰以下是简体中文的直译：
据上师口诀，无论如何搅动都不形成泡沫或只有松散零散泡沫，这分别是散布的疾病和水肿或需要切开背部肌肉的疾病，如果不是因为这些疾病，应判断为鬼魔尿。中等大小的泡沫被许多小泡沫围绕，既不太多也不太少，不会停留太长时间，也不会很快消失，这种赏心悦目的状态表明在自己领地等地方有助力等。
有一种泡沫像鱼眼一样半沉在水中，大小不定，从豌豆大小到芥子或沙粒大小，这也称为"鱼眼"。有些人称这种小泡沫为"水丘"，它长时间停留，通过观察它去向的方式可以判断是神灵还是鬼魔等。如果需要治疗麻风等，当能治疗一面时，泡沫会温和而稳定；若躁动则难以治疗。泡沫积聚并稳定是脓液等和水肿或痰液占主导的征兆。
关于观察沉淀的方法：沉淀是指无论有病无病，在尿液热冷任何时候都存在，特别是热的时候较多，在尿液中显现为灰色微粒。为了使这些与尿色混合而不显现的微粒变得清晰，可以在尿中投入一块像青色砂石一样的小石块，在那里会显示出灰蒙蒙的微粒。这种观察非常重要，正如所说："沉淀消除尿色表象的错误"。
医王悦托巴的口诀教导："无论脉象如何不确定，脉深处力量大是热病，力量小是寒病；无论尿液如何不确定，沉淀多是热病，沉淀少是寒病。"因为这里没有错误，所以在所有检查中应特别重视这一点。
沉淀形状如草则是风病；如水中棉絮样出现则是血胆病；如截断的泡沫顶部样则是痰寒病；如云状则有肺病；如脓样则身体中确有脓液；如沙粒般在底部成堆则有肾病；沉淀在尿液的上、中、下部哪里占主导，病情也相应地以上部为主等来判断。沉淀如干酪般灰色薄薄地覆盖尿液表面出现，则是风扰乱身体组织和冷热病。沉淀厚即多表示热病，薄即少表示寒病。
沉淀的颜色应根据出现的尿色来了解，因为它存在于尿中，所以除了尿色外不会显现其他颜色。观察油膜的方法是：薄则寒，厚则热。热尿油膜厚是身体组织融化的表现。寒尿通常不会有厚油膜，但特殊情况下，即使是寒尿也会形成厚油膜，可以用勺尖等取出放在别处的那种，这种油膜称为"野脂"。将其烧灼时如果产生焚香气味，仅是未消化的油脂，不需治疗，不治疗也能存活，所以需要区分。油膜自然分成碎块且裂缝多是肿瘤病的征兆。
应记住尿液倒入容器的方向，不要移动，盖上后放置，等热气消散时，应根据下文将要讲述的方法通过油膜的形状来识别鬼魔。


 །ལྡོག་དུས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་བརྟག་ན། རླངས་པ་མ་ཡལ་བཞིན་དུ་ཆུ་མདོག་སྔ་མའི་གནས་སྐབས་ལས་ལྡོག་པ་ནི་ཚ་བའི་ཆུའོ། །རླངས་པ་ཡལ་རྗེས་ཆུ་གྲང་ནས་གཟོད་ཆུ་མདོག་ལྡོག་པ་ནི་གྲང་བའི་ཆུ་ཡིན་ནོ། །རླངས་པ་ཡལ་བ་དང་ལྡོག་པ་དུས་མཚུངས་ན་ནད་ཚ་གྲང་སྙོམས་པ་སྟེ་སྤྱིར་བཏང་ནད་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་ཆུ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་ཚུལ་ལ་བརྟག་པ་ནི། ཆུ་ལ་མཐའ་དབུས་སྲབ་མཐུག་གི་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལ་ནི་མཐའ་ནས་ལྡོག་སྟེ་དང་པོར་མཐའ་ནས་ཆུ་འཁྱགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་སྲབ་ན་སྲབ་ས་དེ་ནས་ལྡོག་སྟེ་སྲབ་ས་ནས་ཐོག་མར་འཁྱགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གང་སྲབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐའ་ནས་ཐོག་མར་ལྡོག་པ་ནི་གྲང་བའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། གྲང་ཆུ་ནི་ཚ་ལོག་མི་བྱེད་པར་གྲང་ནས་ལྡོག་པའི་གནད་ཀྱིས་སོ། །གང་ཆུ་མཐུག་པའི་དཀྱིལ་ནས་
10-9-28a
ཕར་ལོངས་པོར་ཏེ་ལིང་ལིང་པོར་ལྡོག་ན་ཚ་བ་གསར་པ་ཡིན་ནོ། །མཐའ་ནས་དབུས་སུ་ཤར་ཤར་གྱི་ཚུལ་དུ་མདོག་ལོག་བྱུང་ན་ནི་རྙིང་པའི་ཚད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་ལྡོག་པའི་སྣ་ལ་སྟེ་དེའི་སྔོན་དུ་ཀུ་ཡ་ལྡོག་པ་སྟེ་སངས་ན་ནད་ཚ་གྲང་འཐབ་པ་ཡིན་ལ། ཆུ་ལྡོག་པ་དང་ཀུ་ཡ་སངས་བ་སྟེ་ཉུང་ངུར་འགྲོ་བ་དུས་མཉམ་པ་ནི་སྤྱི་ཁྱབ་རང་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ། །ཚ་བ་ལུས་ལ་བྱེར་ཆེས་པ་དང་། གྲང་བ་ཁ་འབྱམས་པ་དང་། གདོན་ཤས་ཆེ་བའི་ཆུ་གསུམ་ནི།མདོག་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆུ་མི་ལྡོག་པའང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོར་བཏང་མ་ཐག་པར་མདོག་དམར་སེར་དྲི་དུགས་ནའང་། རྗེས་ནས་ཇེ་དྭངས་དང་དྲི་ཆུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དང་པོར་ཚན་དེའི་དུས་སུ་དྭངས་པ་ལ་རྗེས་ནས་རུལ་ཏེ་རྩིག་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་པོ་བཏང་མ་ཐག་པ་སོགས་ཚན་དེའི་དུས་ཀྱི་ཆུ་ཡི་མདོག་སོགས་ལས་འགྱུར་བ་ནི་ཆུ་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་ལས་ཅིའང་མི་འགྱུར་ན་ནི་མ་ལོག་པའོ། །ལོག་པའི་རྗེས་ལ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ནི་དུས་རྒྱུན་གྱི་ལུས་ལ་ནད་གཞིའི་ཤས་གང་ཡོད་བརྟག་སྟེ་ཇི་ལྟར་ན་སྐ་ན་ཚ་བ་དང་སླ་ན་གྲང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ནད་གཞི་ཚ་བ་ཤས་ཆེན་ལོག་པའི་ཚེ་སྔར་བས་སྐ་ལ། གྲང་བ་ཆེ་ན་ལོག་པའི་ཚེ་ཆུ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པ་འོང་ངོ་། །དཀར་སེར་དྭངས་བ་ནི་ནད་མེད་པའི་ཆུར་སྔར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །བྱིས་པ་མའོ་འཐུང་བའི་ཚེ་ན་ཆུ་ལོག་རྗེས་དཀར་ཉོག་རུལ་བ་འོང་བ་དང་། མཁལ་ནད་ཅན་གྱི་ཆུ་ནི་ལོག་རྗེས་ཤིན་ཏུ་རུལ་བ་ལྟར་སྙིགས་མ་རྩག་རྩིག་ཅན་
10-9-28b
འོང་ངོ་། །བྱེ་བྲག་མདོར་བསྡུས་ན། ཚ་ཆུ་དང་གྲང་ཆུ་གཉིས་སུ་འདུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མདོག་ལ་སོགས་པ་དགུ་པོ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར། ཚ་བའི་ཆུ་ནི་ཞེས་པ་ནས། གྲང་ཆུ་ཡིན་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ་འདིར་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་དྲིལ་ཏེ་ཤན་ཕྱེད་པར་བསྟན་པ་ལས། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལས་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེའི་འདྲ་འདྲ་ནོར་བའི་ཤན་ཕྱེད་དགོས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། ཁ་དོག་དཀར་ལ་སྔོ་སང་ཀུ་ཡ་མཐུག་པ་ཅན་གྱི་ཆུ་ན། ལྟར་སྣང་གྲང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་གཏིང་ན་ཚ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། མདོག་དམར་སེར་ཅན་གྱི་དྲི་ཆུ་གང་ལ་ཀུ་ཡ་མེད་པ་སྟེ་མང་པོ་མེད་པ་བྱུང་ན། ལྟར་སྣང་ཚ་ཡང་ནད་ཀྱི་ངོ་བོ་གྲང་བ་ཡིན་ནོ། །ཚ་ཆུ་ལྟར་སྣང་ཡང་ལྡོག་བུལ་ལ་གྲང་བའི་ཆུ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཡོད་ཀྱང་ལྡོག་སྐྱེན་པ་ལྟ་བུ་མི་མཚུངས་འདྲ་མིན་ཞིག་བྱུང་ན་ཚ་བ་མི་མངོན་པར་གབ་པའི་ནད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚ་བའི་ཆུ་ལ་མེ་ཏོག་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དཀྲུགས་ཀྱང་ལྦུ་བ་གཅིག་ཀྱང་ཆགས་རྒྱུ་མེད་ན་ཚ་བ་ཁོང་དུ་ཤོར་ཏེ་ནད་གཏིང་ན་བྱིང་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གྲང་བའི་ཆུ་ལ་མེ་ཏོག་མེད་ན་གྲང་བ་ཁ་འབྱམས་པའོ། །ཚ་བའི་ཆུ་ལ་སྤྲིས་མ་ཧ་ཅང་མཐུག་ན་ལུས་ཟུངས་ཞུ་བའི་རྟགས་ཡིན་ཞིང་། དེ་བཞིན་གྲང་ཆུ་ལ་སྤྲིས་མ་མཐུག་ན་མར་གྱི་རིགས་སྣུམ་བཅུད་མ་ཞུ་བར་ངེས་སོ།

以下是简体中文的直译：
观察转变时间的方法：蒸气未消散时尿色从先前状态转变的是热尿。蒸气消散后尿液变冷才转变尿色的是寒尿。蒸气消散和转变同时发生的是冷热平衡，通常如同无病时的尿液。
观察转变方式：尿液边缘和中心厚薄没有差别时，从边缘开始转变，因为最先从边缘结冰。哪里薄就从哪里开始转变，因为薄处最先结冰。这样从薄的方向和边缘首先转变是寒证，因为寒尿不会热转而是冷却后转变。
从较厚的中心部位起泡般转变是新的热病。从边缘向中心放射状转变颜色的是陈旧的热病。在尿液转变之前沉淀先消散是冷热相争，尿液转变和沉淀减少同时发生是普遍自然现象。
热病在体内过度散布、寒病泛滥和鬼魔成分较多的三种尿液不会转变颜色，这样不转变的尿液也存在。刚排出时红黄且有臭味，随后变得更清澈气味减弱，或者刚开始热的时候清澈而后腐败变得浑浊，这种刚排出等热的时候的尿色等发生变化叫做尿液转变；如果从开始没有任何变化就是未转变。
观察转变后的方法是检查身体常态下疾病成分的情况，比如浓是热病，稀是寒病。因此，热病成分较多时转变时比之前更浓，寒病较多时转变时如水般非常清澈。白黄透明是如前所述的无病尿液。婴儿吃奶时尿液转变后呈白浊腐败状，肾病患者的尿液转变后如同腐败般有渣滓沉积物。
概括特点：归纳为热尿和寒尿两种。它们在颜色等九个方面不同，从"热尿是..."到"是寒尿"之间的内容表明，这里将其归纳为两类进行区分，其词义从前述可知。
然而，还需解释如何区分那些相似容易混淆的情况：白色带蓝且沉淀厚的尿液，表面看似寒性，但内在是热病；红黄色尿液中没有或很少沉淀，表面看似热性，但疾病本质是寒性。看似热尿但转变缓慢，有寒尿特征却转变较快这种不一致现象出现时，应知是隐藏不明显的热病。
热尿中没有花朵，即无论如何搅动都不形成一个泡沫，表明热病已深入体内，疾病沉入深处；同样，寒尿中没有花朵表明寒病泛滥。热尿中油膜过厚是身体组织融化的征兆，同样寒尿中油膜厚则确定是油脂类营养未消化。
;


 །ལར་ནི་ནོར་སོ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་དེ་སྟོངས་ཚད་དང་ཁྲག་གི་ཚད་པ་གཉིས་ཀ་ཆུ་དམར་པོ་ཞིག་འབྱུང་བས་ཕན་ཚུན་འཁྲུལ་པ་སྲིད་ཀྱང་ལེགས་པར་བརྟག་ན་དྭངས་མི་དྭངས་ལྦུ་བ་ཆེ་ཆུང་སོགས་ཀྱིས་མི་ནོར་ཏེ། རླུང་གི་ཆུ་ནི་དྭངས་ལ་སྦུ་བ་ཆེ་བ་
10-9-29a
སོགས་དང་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་སྨུག་པོ་དང་ཆུ་སེར་གྱི་ནད་གཉིས་ཀ་ལ་ཆུ་མདོག་སྨུག་ཁམ་ཞིག་འབྱུང་བས་ཕན་ཚུན་འཁྲུལ་སྲིད་ཀྱང་། ལེགས་པར་བརྟག་ན་ཆུ་སེར་གྱི་ཆུ་ནི་དྭངས་ལ་དྲི་མ་ཆུང་། སྨུག་པོ་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །མཁལ་མ་མཆིན་པ་མཚེར་པ་གསུམ་གང་ལ་ནད་ཡོད་ཀྱང་ཆུ་མདོག་དམར་པོ་འོང་བས་ཕན་ཚུན་ནོར་སྲིད་ཀྱང་ལེགས་པར་བརྟག་ན་མཁལ་མ་ལ་ནད་ཡོད་པའི་ཆུ་ནི་རུལ་ཞིང་རྙོགས་ལ། གཞན་གཉིས་ཀ་དེ་ལས་ཅུང་དྭངས་པ་དང་། མཆིན་ནད་ཅན་གྱི་ཆུ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཚ་བའི་ཆུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ལ། མཚེར་ནད་ཅན་གྱི་ཆུ་ནི་དམར་ཡང་གྲང་བའི་རྟགས་གཞན་དང་མཐུན་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཀུ་ཡ་སྟེང་དུ་ཡོད་ན་མཆིན་པ་དང་། བར་དུ་ཡོད་ན་མཚེར་པ་དང་། སྨད་དུ་ཡོད་ན་མཁལ་ནད་ཡིན་པས་ཤན་ཕྱེད་པར་བྱའོ། །གབ་ཚད་དང་བད་རླུང་གྲང་བའི་ཆུ་ཡང་མདོག་སྔོན་པོར་སྣང་བས་འཁྲུལ་སྲིད་ཀྱང་། ཀུ་ཡ་སྲབ་མཐུག་དང་། རླངས་པ་ཆེ་ཆུང་སོགས་ཀྱིས་མི་ནོར་བར་འབྱེད་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་འཁྲུལ་སོ་ཅན་གྱི་རྟགས་དེ་དག་སྒོ་ཀུན་ནས་ཞིབ་པར་བརྟག་ལ་མ་འཁྲུལ་བར་ནད་སོ་སོར་ངོས་བཟུང་བར་བྱའོ། །བདུན་པ་འཆི་བའི་ཆུ་ནི། མདོག་ཁྲག་འདྲ་ལ་ཀོ་བ་རུལ་བའི་དྲི་མནམ་པ་འབྱུང་སྟེ། བཅོས་ཀྱང་སྐྱེད་མེད་པ་དེ་ལས་མི་འགྱུར་ན་ཚ་བའི་འཆི་ཆུ་ཡིན་ནོ། །ཁ་དོག་དེ་བཞིན་དུ་ཀུ་ཡ་སངས་ཚར་རྗེས་ཀྱང་མི་ལྡོག་ན་ཚ་བའི་འཆི་ཆུའོ། །མདོག་སྔོ་ཞིང་དྲི་རླངས་ལ་བྲོ་བ་མེད་པ་དང་བཅོས་ཀྱང་སྔར་ལས་མི་འགྱུར་བ་
10-9-29b
ནི་གྲང་བའི་འཆི་ཆུ་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་པ་སྟེ་སྔོ་ཡི་ཚོད་མ་བཙོས་པ་ཆད་པ་སྟེ་ཡུན་རིང་ལོན་ནས་མདངས་ཆད་པའམ་རུལ་བ་ན་ཆུ་སྔོན་དྭངས་སྙིགས་ཅན་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུར་བྱུང་ན་རླུང་གི་ནད་ཀྱིས་འཆིའོ། །ཆུ་རྩའི་ཁུ་བ་ཆད་པ་ལྟར་སེར་རུལ་བྱུང་ན་མཁྲིས་པའི་ནད་ཀྱིས་འཆིའོ། །མཚལ་ཁུ་ཆད་པ་ལྟ་བུར་དམར་ཧྲུལ་བྱུང་ན་ཁྲག་གི་ནད་ཀྱིས་འཆིའོ། །འོ་མ་ཤི་བ་སྟེ་རུལ་བ་ལྟ་བུར་བྱུང་ན་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་འཆིའོ། །སྣག་ཚ་ཆད་པ་སྟེ་རུལ་བ་ལྟ་བུ་ནག་ཧྲུལ་ལེ་བ་བྱུང་ན་དུག་གི་ནད་ཀྱིས་འཆིའོ། །མཁལ་མ་ལ་ནད་མེད་པར་ཁོང་པའི་ནང་ནས་ཆུ་ལོག་སྟེ་བཏང་མ་ཐག་ཏུ་རུལ་བ་ལྟ་བུ་ཕྱུང་ན་འདུ་བ་ཁོང་ནས་རུལ་བ་ཞེས་འཆི་བའི་ཆུ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པ་གདོན་གྱི་ཆུ་བརྟག་པ་ནི། སྣོད་དུ་དང་པོར་གང་ནས་བཏང་བའི་ངོས་དེ་ཤར་དུ་བརྩི་བར་བྱས་ལ། ཆུ་དེ་སྲིད་པའི་རུས་སྦལ་གན་རྐྱལ་དུ་གནས་པའི་ཚུལ་དུ་བྱས་ལ། སྔར་གྱི་ཤར་དེ་གློ་གཡས་སུ་བྱས་ཏེ། མགོ་བོ་ལྷོར་བསྟན་ནས་ཐུར་མ་བཞི་བསྣོལ་བའི་ཐིག་བཞིས་ལིང་ཚེ་དགུ་པའི་ས་དགུར་བཅད་ལ་རུས་སྦལ་གྱི་གཡས་ཕྱོགས་ཀྱི་རེའུ་མིག་གསུམ་ནི་སྟེང་ནས་མར་ལྷ་ས་མི་ས་གདོན་གྱི་ས་གསུམ་ཡིན་ལ། གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གསུམ་ནི་མགོ་ནས་མར་དུར་ས་ཁང་ས་ཞིང་གི་ས་ཡིན་ནོ། །དབུས་གསུམ་ནི་མགོ་ནས་མར་ཕ་མེས་དང་རང་དང་བུ་ཚའི་ས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལིང་ཚེ་དགུ་པོའི་ས་དེ་དང་དེར་སྤྲིས་མ་ལ་གཟུགས་བརྙན་གང་བྱུང་བའམ། ལིང་ཚེ་གང་རུང་ཞིག་གཞན་ཀུན་ལས་སྔ་བར་ལྷག་པར་ལྡོག་སྐྱེན་པའམ། ཡང་ན་
10-9-30a
གནས་གཅིག་གཞན་ཀུན་ལོག་ཚར་བའི་རྗེས་སུ་ལྡོག་སྣ་རིང་བ་དང་། ཡང་ན་མི་ལྡོག་པར་གནས་པ་དང་། ལྦུ་བ་ཉ་མིག་འདྲ་བ་དང་། ཆུ་ལ་སྲུབས་མཚམས་འདྲ་བའི་རི་མོ་དང་། ལྦུ་བ་དཀྱུས་མ་ཡང་གནས་གང་དུ་ལྷག་པར་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་གནས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན་གཞན་ལ་མེད་པའི་རྟགས་ཞིག་བྱུང་ན་དེ་ལ་བརྟག་གོ།

以下是简体中文的直译：
其实存在这样的错误情况：虚脱热和血热两者都会出现红色尿液，虽然可能相互混淆，但仔细观察时通过透明度、泡沫大小等可以区分，风病尿液透明且泡沫大，而另一种则相反。
黑痰病和黄水病两者都会出现深褐色尿液，虽可能相互混淆，但仔细观察时，黄水病的尿液较透明且气味小，黑痰病则相反。肾、肝、脾三者任何一个有病都会出现红色尿液，虽可能相互混淆，但仔细观察时，肾病尿液腐败混浊，其他两者稍微透明，肝病尿液多与热尿一致，脾病尿液虽红但与寒性其他特征一致，沉淀在上部是肝病，中部是脾病，下部是肾病，据此可以区分。
潜伏热和痰风寒病的尿液也都呈蓝色，虽可能混淆，但应通过沉淀的厚薄和蒸气的大小等来准确区分。这样，对于可能混淆的征象，应从各方面细致考察，不出错地识别各种疾病。
第七，死亡尿：颜色如血且有腐烂皮革气味，即使治疗也无效果不会改变，这是热病的死亡尿。颜色同样，沉淀消失后仍不转变，是热病的死亡尿。颜色蓝且无气味和蒸气，治疗也不会改变，是寒病的死亡尿。
像煮过的青菜水汁长时间后失去光泽或腐败，出现蓝色透明有沉淀的尿液，这样的情况会因风病而死。像草根汁液断绝般黄色腐败出现，会因胆病而死。像朱砂汁液断绝般红色褴褛出现，会因血病而死。像腐烂牛奶般出现，会因痰病而死。像腐烂墨汁般黑色褴褛出现，会因毒病而死。肾脏无病但从腹内排出的尿液刚排出即呈现腐败状，称为"体内元素腐败"，这是死亡尿。
第八，鬼魔尿的检查：记住尿液最初倒入容器的那一面作为东方，将尿液想象成宇宙龟仰卧的形式，之前的东方作为右肺，头朝南，用四把勺子交叉的四条线将其分成九个方格，龟右侧的三个方格从上到下是神域、人域和鬼域三处；左侧的三个从头部向下是坟地、房屋地、田地；中间三个从头部向下是祖先、自己和子孙的区域。
这样在九个方格中任何一处，观察油膜出现的影像，或者某一方格比其他所有方格更早转变，或者在其他所有方格转变后一个地方转变最慢，或者不转变保持原状，或出现如鱼眼般的泡沫，或尿液上出现如接缝般的纹路，或普通泡沫在某处特别多，这样在任何区域出现其他地方没有的特征时，就据此进行判断。
;
USER: 这些是用于人类学和语言学术用途，请完整直译成简体中文，不要意译缩略，如果文件中有重复的部分也照译不要省略，藏文不要对照输出; 遇到原文是对仗诗歌体时译文也请尽量对仗; 如遇种子字和咒语，以（藏文，梵文拟音，梵文天城体，梵文泰卢固体，汉语字面意义，汉语拟音）六种形式按照紧凑而不省略的长句排列显示： །དེ་ལ་ལྷ་ཡི་ས་རུ་ཉ་མིག་གམ་རི་མོའམ་ལྦུ་བ་མང་པོ་འམ་ལྡོག་སྣ་རིང་བ་བྱུང་ན་གཙོ་བོ་ལྷ་གཙང་སྐྱབས་རྗེས་མི་བྱེད་པ་སོགས་ལྷ་འཁྲུགས་པ་ཡིན་པས་སྨན་བཅོས་དང་ཆབས་ཅིག་ལྷ་གསོལ་བཤགས་བྱ་ཞིང་། ལྷ་ས་ལྡོག་ན་ལྷ་གསོ་ལེགས་པར་དགོས། མི་ལྡོག་ན་ལྷ་བཤགས་ཤ་ཚ་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས། མི་ས་ལ་ཉ་མིག་སོགས་བྱུང་ན་ཁྲིམས་བདག་སོགས་ཀྱིས་བརྡེག་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པས་གནོད་པས་མགོན་སྐྱབས་བསྟེན་ཞིང་མཚན་ཐུབ་སྦས་ཐབས་ཁོ་ན་བྱ་དགོས་ལ། དེ་ལོག་ན་རྒྱལ་པོའི་ཆད་པ་ཐར། མི་ལྡོག་ན་རྒྱལ་པོས་འཇུ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གདོན་ས་ལ་ཉ་མིག་ལ་སོགས་པ་བྱུང་ན། བཙན་བདུད་ཀླུ་གཉན་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལོག་ན་ཕན་ལ་མི་ལྡོག་ན་གདོན་དེ་གང་ཡིན་ངོས་ཟིན་ཏེ་དེ་མཐུན་གྱི་སྨན་རྫས་ནད་བཅོས་དང་གཏོ་སོགས་ཀྱིས་ཞི་བར་བྱའོ། །དུར་སར་ཉ་མིག་ལ་སོགས་པ་བྱུང་ན་དམ་སྲི་དང་དུར་ཆོག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་པས། དུར་དགེའི་ཆོ་ག་དང་དུར་གཤེགས་ཀྱི་འཇམ་སྲེག་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཁང་སར་ཉ་མིག་ལ་སོགས་པ་བྱུང་ན་ཁྱིམ་ལྷ་མི་ཤིས་པ་སྟེ་ལྷ་གྱེན་ལོག་ཏུ་སོང་བས་གཙང་སྦྲ་རེག་སྦྱངས་བྱེད་ཅིང་ཁྱིམ་ལྷའི་གསེར་སྐྱེམས་དང་བསང་མཆོད་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཞིང་ས་ལ་ཉ་མིག་སོགས་བྱུང་ན། ཞིང་ནས་ཀྱི་ཟ་འདྲེའི་སྡེ་ཚན་གྱིས་གནོད་པ་ཡིན་པས་ས་བདག་བསང་དང་གཏོ་བཅོས་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཕ་མེས་ཀྱི་སར་ཉ་
10-9-30b
མིག་སོགས་བྱུང་ན་ཕ་མེས་གྲོངས་ནས་ལེགས་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ་འཕེན་པ་ཡོད་ན་ཐར་བ་དང་རྒྱུད་ལ་མཆོག་གི་སྐྱེས་པ་རྣམས་དགེ་རྩ་བྱས་མ་ཚད་པ་སྟེ་མི་ཚངས་པར་སྲིད་ཕུང་དུ་སོང་བ་རྣམས་ཤི་ཚེ་དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པར་སོང་ནས་ནད་པ་གང་དེ་ལ་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསོལ་ཁ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ཞི་རྒྱས་དབང་དྲག་གི་ཕྲིན་ལས་རབ་འབྱམས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པར་བྱའོ། །རང་སར་བྱུང་ན་དབང་ཆེན་ལ་སོགས་པའི་གསང་བའི་ས་ཁམས་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ལ་སྨན་གྱིས་བཅོས་ཀྱང་བྱ་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕན་པར་བྱའོ། །བུ་ཚའི་སར་བྱུང་ན་རང་གི་བུ་དང་ཚ་བོ་ལ་སོགས་པར་ནད་གནོད་ཡོང་སྲིད་པས་སྨོན་ལམ་བཟང་པོ་གདབ་ཅིང་ཚེ་སྒྲུབ་རིང་འཚོ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་མཚམས་ལ་མཚན་མ་བྱུང་ན་ཀླུ་བདུད་དང་ཤི་འདྲེ་གཉིས་ཀས་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷོ་ནུབ་ནི་སྲིད་པའི་རུས་སྦལ་གྱི་བྱ་རོག་ཁ་ཡིན་པས་ཀླུ་གཏོར་དང་ཤི་འདྲེའི་ཆོ་ག་བྱས་ན་ཕན་ཏེ་དེ་ལོག་ན་ནད་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཡིན་ལ་མི་ལྡོག་ན་ལྷ་གདོན་ཕྱོགས་སུ་མི་ཕྱིན་པར་ངེས་ལ། མི་འཆི་བའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །ཆུ་ལ་སྤྲིས་མ་སོགས་སུ་བྱ་རོག་དང་ཁྱི་དང་སྤྲེའུ་ལྟ་བུའི་དུད་འགྲོའི་གཟུགས་འབྱུང་ན་ཤི་བདག་མཐོང་བའི་ཆུ་ཡིན་ནོ། །ཁ་དོག་ཤིན་ཏུ་ངན་པ་དྲི་དུག་པ་ལྡོག་མི་སྲིད་པ་ལྦུ་བ་མི་མངོན་པ་བྱུང་ན་ཤི་མ་ཁད་ཀྱི་ཆུ་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་དུ་དེར་མ་ཟད་སྤྲིས་མ་ལ་སོགས་པར་ཁྱི་ཤི་བདག་གི་གཟུགས་ཤར་ན་ཤི་བར་ངེས་ཏེ་ཁྱི་ཤི་བདག་གི་གདོན་ཐེབས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་གཟུགས་ཅན་ཤར་ན་བཙན་དང་ནད་བདག་ལ་
10-9-31a
སོགས་པའི་གདོན་གྱིས་ཐེབས་པ་ཡིན་ལ་ནད་ཀྱང་ལྕི་ཡང་གལ་ཆེ་ཞིང་འཆི་བའི་ཉེན་ཡོད་པས། སྒྲོལ་ཆོག་ལ་སོགས་པ་འཕྲིན་ལས་བཞིས་བཅོས་པར་བྱའོ། །ནད་རྟེན་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་ལྟ་བུ་ཤར་ན་ཕོ་གདོན་མོ་གདོན་གང་རུང་གི་གཟུགས་ཡིན་ཏེ་བཙན་ལྟ་བུ་སྒྲོལ་ཆོག་གིས་ཕན། གཞན་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་གཤིན་པོ་དང་ཕྱག་རྫོགས་ཀྱིས་བསྒྲལ་བ་བཟང་ངོ་། །ཤིང་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཤིང་ལྷ་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ལ། རྡོ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ས་བདག་འཁྲུགས་པ་ཡིན་ཏེ་གཞི་བདག་བསངས་དང་གཏོ་བཅོས་བྱས་ན་ཕན་ནོ། །རྩྭ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཀླུ་གཉན་གནོད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་ཀླུ་གཏོར་དང་ཀླུ་དུར་གྱིས་ཕན་ནོ། །


 འདིར་ཉ་མིག་འདྲ་བ་དང་། མ་བསྲུབས་ཀྱང་སྲུབས་པ་འདྲ་བའི་ལྦུ་བ་གང་བྱུང་བ་ཞེས་འཆད་པའང་འདུག་གོ། དེ་ཡང་རྟགས་དེ་དག་ལྷ་སར་བྱུང་ན་རང་གིས་བརྟེན་པའི་ལྷ་སྲུང་བཅོས་དགོས་ལ། མི་སར་བྱུང་ན་མི་ཤི་བ་འདྲེར་སྐྱེས་པའི་གྲེ་ཕོ་མོས་གནོད་པ་དང་། གདོན་སར་བྱུང་ན་སྲིད་པའི་སྤྱི་འདྲེས་གནོད་པ་དང་། ཕ་མེས་ཀྱི་སར་བྱུང་ན་ཕ་མེས་ཀྱི་ཆགས་འདྲེས་དང་གཞན་གྱི་རྦད་འདྲེས་གནོད། རང་སར་བྱུང་ན་གྲོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ནས་འགོས་པའི་འདྲེ་གནོད་ལ། བུ་ཚའི་སར་བྱུང་ན་ཞང་ཉེ་དང་མ་སྲུའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདྲེ་དང་། ཁང་དུར་ཞིང་སར་བྱུང་ན་ཁང་པ་ལ་འཁྲི་བའམ་ཁང་པ་ཉེས་པའི་འདྲེ་དང་། དུར་འདྲེ་འམ། དུར་ས་ཉེས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ཞིང་སའི་འདྲེ་སྟེ་ཕྱོགས་དེ་ནས་གནོད། གཞན་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཤར་དུ་བྱུང་ན་རྒྱལ་པོ་དང་གཉན་ལ་སོགས་པས་གནོད་དེ་གཞུང་ལྟར་གོ་སླ་ལ། ཀླུ་སྲིན་ཞེས་པ་མ་ཀླུ་ལ་ཕ་བདུད་སོགས་གདུག་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་ཀླུ་མ་རུངས་བ་གདུག་པ་ཆེ་བ་ལྟ་བུ་ལ་ཟེར། ཡང་ན་རིགས་ཀླུ་ཡིན་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱི་གདུག་པ་ཆེ་ཞིང་འཚེ་བའི་རིགས་ལ་ཟེར། གཞན་སྡེ་བརྒྱད་རྣམས་རང་མིང་གིས་གསལ། ནག་སྨུག་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་
10-9-30b
ཐེའུ་རང་བསྡོང་བ་སོགས་ལ་ངོས་འཛིན་པ་སྣང་ཡང་མ་མོའི་རྒྱུད་ལུང་རྣམས་སུ་ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཊི་སོགས་སྨུག་མོའི་ཚོགས་དང་། རེ་མ་ཏི་སོགས་ནག་མོའི་ཚོགས་ལ་ནག་སྨུག་ཅེས་བརྡ་མཛད་པས་ན་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་མ་མོའི་ཚོགས་ཀྱིས་གནོད་པ་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ལེགས་སོ། །རིག་འཛིན་ནི་ཕྱོགས་སྐྱོང་བཅུའི་ནང་ཚན་གྱི་རིག་འཛིན་རྒྱལ་པོ་གདོན་གྱི་བདག་ཞེས་པ་དེའོ། །འོན་ཀྱང་ཆུ་ལོག་རྗེས་ཉི་མའི་མདངས་ཆུ་ལ་ཤར་བའི་ཚེ་འདྲ་བའི་གཟུགས་ལ་གདོན་གྱི་ཁྱད་པར་ངོས་བཟུང་བ་ནི། རྨ་བྱའི་མདངས་འདྲ་ན་མ་མོ་ནག་སྨུག་གིས་གནོད་པ་དང་། བ་དན་ཕྱར་བ་འདྲ་བ་སྟེ་གྲུ་བཞི་ལ་དར་ལྕེ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་མགོན་པོས་གནོད་པ་དང་། ལྕགས་སྒྲོག་གི་དབྱིབས་ལྟ་བུ་ཡོད་ན་ལྷ་མོས་གནོད། མདུང་གི་རྩེ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཕོ་ལྷས་གནོད། རྭ་སྐྱེས་ཏེ་ར་མའི་མགོའམ་ལུས་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་རྡོར་ལེགས་སོགས་དགྲ་ལྷས་གནོད། ཤུག་པ་འདྲ་ན་ཡུལ་ལྷས་གནོད། པདྨ་འདྲ་ན་མོ་ལྷས་གནོད་པ་སྟེ། འདི་ཡན་ཆད་ནི་ལྷ་ངོ་སྟེ་ལྷས་སྲུང་གི་བཀའ་ཆད་ལ་སོགས་པར་བརྟག་གོ། འོད་ཀོར་འདྲ་ན་ཞེས་འོད་དཀར་པོ་ཟླུམ་པོའི་རྣམ་པ་དང་ཕྱོགས་འདྲ་བྱུང་ན་རྒྱལ་པོས་གནོད་པ་དང་། ཙིག་ཁུང་ཉི་ཤར་འདྲ་བ་འོད་གཏིང་དུ་ཟུག་པ་ལྟ་བུ་བཙན། དར་ལྕེ་ལྟར་ཤར་ཤར་མང་ན་ཀླུ་བཙན་དང་། སྡིགས་པའི་གཟུགས་འདྲ་ན་ཀླུ་བདུད་དང་། ཤ་རུ་འདྲ་ན་བཙན་ཡམ་ཤུད་དང་། གལ་ཏེ་འདྲ་བ་མགོ་གཉིས་བྱུང་ན་ཐེ་བྲང་དང་། མེ་ལོང་འདྲ་ན་མཚོ་སྨན་དང་། ཏམྦུ་ར་སྟེ་པི་ཝཾ་འདྲ་ན་བདུད་མོ་དང་། ཉ་དང་དུང་གི་གཟུགས་འདྲ་ན་ས་བདག་དང་། ཆུ་
10-9-31a
སྲིན་དང་སྦྲུལ་འདྲ་ན་ཀླུ་གདོན་གྱིས་གནོད་པ་དང་། ན་བུན་དང་སྤྲིན་འདྲ་ན་མི་གཙང་བ་ལངས་པ་དང་། མདའ་འདྲ་ན་གྲེ་ཕོ་དང་འཕང་འདྲ་ན་གྲེ་མོ་དང་། མིག་མང་དང་གྲུ་བཞི་བཀྲམ་པ་འདྲ་ན་ཞིང་འདྲེ་དང་། ཕུར་བ་ཡུངས་ཀར་འདྲ་ན་གཞན་གྱི་ཕུར་ཁས་གནོད་པ་དང་། ཐོད་པ་འདྲ་ན་ཀླུ་གཏད་ཀྱི་གནོད་པ་དང་། མ་ཧེ་ལྟ་བུ་རྭ་རིང་པོའི་གཟུགས་ཅན་བྱུང་ན་དམ་སྲིས་གནོད་པ་སྟེ། འདི་རྣམས་འདྲེ་ངོའོ། །དེ་རྣམས་གང་ལ་གནོད་པ་ལིང་ཚེའི་ས་དགུ་པོའི་ཕྱོགས་ལས་དཔག་པར་བྱ་སྟེ། ལྷ་སར་འདྲེ་ངོ་བྱུང་ན་འདྲེ་དེ་ལྟར་བརྫུ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ལྷ་སར་གལ་ཏ་མགོ་སྦྲེལ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཐེའུ་བྲང་ལྷར་བརྫུ་བ་སོགས་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་གོང་བཞིན་ནོ། །འདྲེ་སར་ལྷ་ངོ་བྱུང་ན་ལྷ་ཁྲོས་ནས་འདྲེ་རུ་གནོད་པ་སྟེ། ཤུག་པ་འདྲ་ན་ཡུལ་ལྷ་ཁྲོས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ཏེ་གོང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ།

 འདིར་ཉ་མིག་འདྲ་བ་དང་། མ་བསྲུབས་ཀྱང་སྲུབས་པ་འདྲ་བའི་ལྦུ་བ་གང་བྱུང་བ་ཞེས་འཆད་པའང་འདུག་གོ། དེ་ཡང་རྟགས་དེ་དག་ལྷ་སར་བྱུང་ན་རང་གིས་བརྟེན་པའི་ལྷ་སྲུང་བཅོས་དགོས་ལ། མི་སར་བྱུང་ན་མི་ཤི་བ་འདྲེར་སྐྱེས་པའི་གྲེ་ཕོ་མོས་གནོད་པ་དང་། གདོན་སར་བྱུང་ན་སྲིད་པའི་སྤྱི་འདྲེས་གནོད་པ་དང་། ཕ་མེས་ཀྱི་སར་བྱུང་ན་ཕ་མེས་ཀྱི་ཆགས་འདྲེས་དང་གཞན་གྱི་རྦད་འདྲེས་གནོད། རང་སར་བྱུང་ན་གྲོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ནས་འགོས་པའི་འདྲེ་གནོད་ལ། བུ་ཚའི་སར་བྱུང་ན་ཞང་ཉེ་དང་མ་སྲུའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འདྲེ་དང་། ཁང་དུར་ཞིང་སར་བྱུང་ན་ཁང་པ་ལ་འཁྲི་བའམ་ཁང་པ་ཉེས་པའི་འདྲེ་དང་། དུར་འདྲེ་འམ། དུར་ས་ཉེས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། ཞིང་སའི་འདྲེ་སྟེ་ཕྱོགས་དེ་ནས་གནོད། གཞན་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཤར་དུ་བྱུང་ན་རྒྱལ་པོ་དང་གཉན་ལ་སོགས་པས་གནོད་དེ་གཞུང་ལྟར་གོ་སླ་ལ། ཀླུ་སྲིན་ཞེས་པ་མ་ཀླུ་ལ་ཕ་བདུད་སོགས་གདུག་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་ཀླུ་མ་རུངས་བ་གདུག་པ་ཆེ་བ་ལྟ་བུ་ལ་ཟེར། ཡང་ན་རིགས་ཀླུ་ཡིན་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱི་གདུག་པ་ཆེ་ཞིང་འཚེ་བའི་རིགས་ལ་ཟེར། གཞན་སྡེ་བརྒྱད་རྣམས་རང་མིང་གིས་གསལ། ནག་སྨུག་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་
10-9-30b
ཐེའུ་རང་བསྡོང་བ་སོགས་ལ་ངོས་འཛིན་པ་སྣང་ཡང་མ་མོའི་རྒྱུད་ལུང་རྣམས་སུ་ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཊི་སོགས་སྨུག་མོའི་ཚོགས་དང་། རེ་མ་ཏི་སོགས་ནག་མོའི་ཚོགས་ལ་ནག་སྨུག་ཅེས་བརྡ་མཛད་པས་ན་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་མ་མོའི་ཚོགས་ཀྱིས་གནོད་པ་ལ་ངོས་འཛིན་པ་ལེགས་སོ། །རིག་འཛིན་ནི་ཕྱོགས་སྐྱོང་བཅུའི་ནང་ཚན་གྱི་རིག་འཛིན་རྒྱལ་པོ་གདོན་གྱི་བདག་ཞེས་པ་དེའོ། །འོན་ཀྱང་ཆུ་ལོག་རྗེས་ཉི་མའི་མདངས་ཆུ་ལ་ཤར་བའི་ཚེ་འདྲ་བའི་གཟུགས་ལ་གདོན་གྱི་ཁྱད་པར་ངོས་བཟུང་བ་ནི། རྨ་བྱའི་མདངས་འདྲ་ན་མ་མོ་ནག་སྨུག་གིས་གནོད་པ་དང་། བ་དན་ཕྱར་བ་འདྲ་བ་སྟེ་གྲུ་བཞི་ལ་དར་ལྕེ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་མགོན་པོས་གནོད་པ་དང་། ལྕགས་སྒྲོག་གི་དབྱིབས་ལྟ་བུ་ཡོད་ན་ལྷ་མོས་གནོད། མདུང་གི་རྩེ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཕོ་ལྷས་གནོད། རྭ་སྐྱེས་ཏེ་ར་མའི་མགོའམ་ལུས་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་རྡོར་ལེགས་སོགས་དགྲ་ལྷས་གནོད། ཤུག་པ་འདྲ་ན་ཡུལ་ལྷས་གནོད། པདྨ་འདྲ་ན་མོ་ལྷས་གནོད་པ་སྟེ། འདི་ཡན་ཆད་ནི་ལྷ་ངོ་སྟེ་ལྷས་སྲུང་གི་བཀའ་ཆད་ལ་སོགས་པར་བརྟག་གོ། འོད་ཀོར་འདྲ་ན་ཞེས་འོད་དཀར་པོ་ཟླུམ་པོའི་རྣམ་པ་དང་ཕྱོགས་འདྲ་བྱུང་ན་རྒྱལ་པོས་གནོད་པ་དང་། ཙིག་ཁུང་ཉི་ཤར་འདྲ་བ་འོད་གཏིང་དུ་ཟུག་པ་ལྟ་བུ་བཙན། དར་ལྕེ་ལྟར་ཤར་ཤར་མང་ན་ཀླུ་བཙན་དང་། སྡིགས་པའི་གཟུགས་འདྲ་ན་ཀླུ་བདུད་དང་། ཤ་རུ་འདྲ་ན་བཙན་ཡམ་ཤུད་དང་། གལ་ཏེ་འདྲ་བ་མགོ་གཉིས་བྱུང་ན་ཐེ་བྲང་དང་། མེ་ལོང་འདྲ་ན་མཚོ་སྨན་དང་། ཏམྦུ་ར་སྟེ་པི་ཝཾ་འདྲ་ན་བདུད་མོ་དང་། ཉ་དང་དུང་གི་གཟུགས་འདྲ་ན་ས་བདག་དང་། ཆུ་
10-9-31a
སྲིན་དང་སྦྲུལ་འདྲ་ན་ཀླུ་གདོན་གྱིས་གནོད་པ་དང་། ན་བུན་དང་སྤྲིན་འདྲ་ན་མི་གཙང་བ་ལངས་པ་དང་། མདའ་འདྲ་ན་གྲེ་ཕོ་དང་འཕང་འདྲ་ན་གྲེ་མོ་དང་། མིག་མང་དང་གྲུ་བཞི་བཀྲམ་པ་འདྲ་ན་ཞིང་འདྲེ་དང་། ཕུར་བ་ཡུངས་ཀར་འདྲ་ན་གཞན་གྱི་ཕུར་ཁས་གནོད་པ་དང་། ཐོད་པ་འདྲ་ན་ཀླུ་གཏད་ཀྱི་གནོད་པ་དང་། མ་ཧེ་ལྟ་བུ་རྭ་རིང་པོའི་གཟུགས་ཅན་བྱུང་ན་དམ་སྲིས་གནོད་པ་སྟེ། འདི་རྣམས་འདྲེ་ངོའོ། །དེ་རྣམས་གང་ལ་གནོད་པ་ལིང་ཚེའི་ས་དགུ་པོའི་ཕྱོགས་ལས་དཔག་པར་བྱ་སྟེ། ལྷ་སར་འདྲེ་ངོ་བྱུང་ན་འདྲེ་དེ་ལྟར་བརྫུ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ལྷ་སར་གལ་ཏ་མགོ་སྦྲེལ་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་ཐེའུ་བྲང་ལྷར་བརྫུ་བ་སོགས་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་གོང་བཞིན་ནོ། །འདྲེ་སར་ལྷ་ངོ་བྱུང་ན་ལྷ་ཁྲོས་ནས་འདྲེ་རུ་གནོད་པ་སྟེ། ཤུག་པ་འདྲ་ན་ཡུལ་ལྷ་ཁྲོས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ཏེ་གོང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这里将鱼眼般的和未经搅动却像被搅动过一样的泡沫所出现的情况进行解释。这些征兆如果在神灵处出现，则需要调整自己依靠的护法神；如果在人处出现，则是人死后转化为鬼的男女鬼在作祟；如果在鬼处出现，则是轮回中的一般鬼在作祟；如果在祖先处出现，则是祖先的执着鬼或他人的恶鬼在作祟。如果在自己处出现，则是通过朋友传染的鬼在作祟；如果在子孙处出现，则是姨父舅舅或母亲姐妹方面的鬼在作祟；如果在房屋、坟地或田地处出现，则是依附房屋或房屋不吉的鬼、坟鬼或坟地不吉等的过失，以及田地的鬼从那些方向作祟。
此外，根据方位来看，如果在东方出现，则是国王和严厉的神等作祟，这按文本容易理解。"龙魔"是指母为龙，父为魔等恶毒者所生的凶恶龙类，或者虽然是龙族但天性凶恶且具伤害性的类型。其他八部众以自己的名称明确。黑紫色被一些人认为是指国王和矮人等，但在母神续部经典中，黑紫色被用来指代艾嘎扎提等紫色母神群和热玛提等黑色母神群，因此在这里也最好将其理解为母神群的伤害。持明是指十方护法中的持明王，即鬼神之主。
然而，洪水过后，当阳光照射在水上时，根据所显现的形状来识别不同的鬼神：如果像孔雀的光彩，则是黑紫色母神作祟；如果像竖起的旗帜，即四方有绸带状的，则是玛哈嘎拉作祟；如果像铁链的形状，则是度母作祟；如果像矛尖，则是男神作祟；如果生角，即像羊或山羊的头或身体，则是金刚手等敌神作祟；如果像柏树，则是地方神作祟；如果像莲花，则是女神作祟。以上这些都是神的显现，应当视为护法神的谴责等。
如果像光环，即白色圆形光及类似物出现，则是国王神作祟；如果像阳光透过窗口，如光深深刺入，则是赞神；如果像多条飘扬的旗帜，则是龙赞神；如果像威胁的形状，则是龙魔；如果像肉角，则是赞阎秀神；如果出现双头形状，则是提布朗神；如果像镜子，则是湖仙；如果像坦布拉（琵琶），则是女魔；如果像鱼或海螺的形状，则是地主神；如果像水怪或蛇，则是龙鬼作祟；如果像雾或云，则是不净物升起；如果像箭，则是男鬼，如果像纺锤，则是女鬼；如果像网眼或铺开的方格，则是田鬼；如果像橛子或芥子，则是他人的橛害作祟；如果像头盖骨，则是龙咒的伤害；如果出现像水牛般有长角的形状，则是誓言鬼作祟。这些都是鬼的显现。
这些会伤害谁，应当从九块占卜田地的方位来推断。在神灵处出现鬼相，则是鬼装扮成这样；例如，在神灵处出现像连接头部的形状，则是提乌布朗装扮成神等，各自的特点如上所述。在鬼处出现神相，则是神发怒对鬼造成伤害；如果像柏树，则是地方神发怒等，以此类推，应当理解。


 །ཆུ་ལྡོག་ཏུ་མི་འདོད་པ་སྟེ་མི་ལྡོག་ན་ལྷོག་ཙམ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཚ་ཆུ་ལ་ག་བུར་ཅུང་ཟད་དང་། གྲང་ཆུ་ལ་ཚ་བ་གསུམ་ཐུན་གཅིག་བཏབ་ནས་བསྙལ་བཞག་ན་ལྡོག་པར་གྱུར་ན་ནད་ཀྱི་དབང་གིས་མ་ལོག་པ་ཡིན་ལ། དེས་ཀྱང་མ་གསལ་བ་སྟེ་ནད་ཀྱི་ཆུ་ངེས་པ་མ་གསལ་ན་ཆུ་དེ་ནི་གདོན་ངོ་ཆེ་ཞིང་དེའི་དབང་གིས་མི་ལྡོག་པ་སྟེ་གབ་པའམ་ཡིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལ་ཆུ་མི་ལྡོག་ན་བསྐོར་ཕྱྭ་བཏབ་པ་སྟེ་ནས་འབྲུ་དགུའི་མོ་འདེབས་ཚུལ་ལྟར་འཆད་པའང་ཡོད་དེ། བསྐོལ་ཞེས་ལ་མཐའ་དང་། བསྐོར་ཞེས་ར་མཐའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཕྱྭ་ཞེས་སྐོར་མགོ་སྟེ་རྩིས་བྱེད་པ་དང་། མཆན། པ་མོ་འདེབས་པའི་དོན་དང་། 
10-9-31b
བཏབ་རྒྱུའི་སྨན་དེ་ལ་འཆད་པའི་ཁྱད་པར་དག་བྱུང་ངོ་། །སྤྱིར་ན་དོན་རྣམས་ཀྱི་ནད་རྩ་ལ་གསལ་བ་ཤས་ཆེ་ཞིང་སྣོད་རྣམས་ཀྱི་ནད་ནི་རྩ་བས་ཀྱང་ཆུ་ལ་གསལ་ཆེ་ལ། འཚོ་འཆིའི་ལ་ཤན་འབྱེད་པ་ནི་ཆུ་ལའང་ཡོད་མོད་ཀྱི་གཙོ་བོར་རྩ་ཡིས་འབྱེད་དགོས་ན་ཡང་། ཚ་གྲང་གི་ལ་ཤན་ནི་རྩ་བས་ཀྱང་ཆུ་ལ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་གསལ་བ་དེའི་ཕྱིར། སྨན་པ་མཁས་པས་ནད་ངོས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆུ་ལ་བརྟག་པར་བྱའོ། །གལ་འགག་བཞིའི་འཁྲུལ་སོ་བསལ་བ་ནི། མན་ངག་རྒྱུད་ཀྱི་ཚ་གྲང་གལ་མདོར་ལྟོས་ཞེས་ཞལ་འཕང་སྟེ་སྔར་ཞུས་པ་ལ་ལན་གསུངས་པའོ། །དེ་ནས་དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ཀྱིས་གོང་དུ་སྡོམ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གྲངས་སུ་གསོ་ཚུལ་དགུ་གསུངས་པ་དེ་བཤད་པར་ཞུས་པ་ལ་ལན་གསུངས་པ། ཀྱཻ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བོས་ནས། ནད་དང་གཉེན་པོ་ཇི་ལྟར་འཚམ་པར་སྤྲོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསོ་བའི་ཚུལ་ཤེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གཅེས་ཤིང་། དེ་ལྟར་གཅེས་པའི་དོན་ལ་སྐབས་འདིར་ཞུས་པ་ལེགས་ན་ཡང་། གསོ་ཚུལ་དགུ་པོ་དེ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་རྒྱུད་དུ། མ་རྟོགས་དོགས་ས་བཅས་གདིང་མ་ཐོབ་པའི་ནད། །བྱི་ལ་འཇབ་པ་ལྟ་བུའི་སད་མདས་བཅོས། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བསྟན་ནས་ཡོད་པས་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྟ་ཞིང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོག་དཔྱོད་གནད་དུ་འཐེམ་པར་གྱིས་ཤིག །དེ་ལྟ་བུའི་ལྟ་རྟོག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ན་མུན་ཁུང་དུ་རྫས་སྟོར་བ་དང་འདྲ་སྟེ། ཉམས་ལེན་དཔེའི་སྟེང་དུ་ལུས་པའམ་དེ་ལ་རགས་ལས་པས་དགོས་དུས་སླེབ་པའམ་ཕན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུད་ཆེན་
10-9-32a
བཞིའི་དོན་ལ་ལྟ་རྟོག་གནད་དུ་ཐེམས་ནས་དོན་ཉམས་སུ་ལོང་བ་བྱུང་ན། མུན་ཁང་གི་མཛོད་དུ་ཉི་མ་ཤར་བ་ཇི་བཞིན་དུ་དོན་ཀུན་གསལ་ཞིང་། དེའི་ཚེ་གསེར་གཡུས་གང་བའི་སྒྲོམ་བུར་ལག་པ་བཅུག་ནས་ལེན་པ་བཞིན་དུ་རང་ལ་ནམ་དགོས་པའི་དུས་ན་སྤྱད་པས་ཆོག་སྟེ་རང་ཉམས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས། དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ལ་སྔར་གསུངས་པའི་དོན་ལ་བརྗེད་པ་མི་སྲིད་ཀྱང་འདིར་སྡོམས་ཀྱིས་གྲངས་སུ་སྨོས་པ་དེ་སྔར་གསུངས་པ་དང་གཅིག་གམ་གཞན་ཞིག་ཡིན་སྙམ་པའི་རྗེས་འཇུག་གི་དོགས་པ་བཅད་པའི་དོན་དུ་ཞུས་པ་ལ། རྒྱུད་བཞིའི་དོན་གནད་བསྡེབས་ནས་ཤེས་དགོས་པའི་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གདམས་པ་ཡིན་ནོ། །བདུད་རྩི་སྙིང་པོ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གསང་བ་མན་ངག་གི་རྒྱུད་ལས་མཐོང་བ་མེ་ལོང་ཆུ་ལ་ངོས་བཟུང་བའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ། །གང་ལ་ཡིད་ཆེས་ལུང་རིགས་ཀྱིས། །ཐེ་ཚོམ་དྲྭ་བ་རབ་བསལ་བ། །ཕྱི་མ་རྒྱུད་ཀྱི་མདོ་དང་པོའི། །རྣམ་བཤད་འདི་ནི་གཞན་ལས་འཕགས། །ཤར་དཔལ་སྤུངས་པའི་སྨན་གྲལ་འཛིན་པ་མི་ཕམ་པས་སྦྱར་བ་དགེའོ། །མངྒ་ལཾ། ༈ །ཚེ་ལས་འདས་པ་ངེས་དོན་གྱི། །དངོས་རྫས་རྐྱེན་སྦྱར་འདི་བསྒྲུབས་པས། །དགེ་འདིས་མཁའ་མཉམ་སེམས་ཅན་ཀུན། །བཻཌཱུརྱ་ཞིང་སྐྱེ་བར་ཤོག། །། དགེའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的简体中文翻译：
对于不愿进行水质检测的情况，即如果水不会返回（不变化），则在稍煮沸的水中加入少量樟脑用于热水检测，或在冷水中加入三种热性药材的一份后放置，如果水会返回（变化），则表明是由疾病导致的不返回；如果这样还不明确，即疾病的水性判断不清楚，那么这种水就是鬼相较为显著，是由鬼影响而不变化，称为"隐藏"或"躲避"。关于水不变化的情况，有人解释为应进行"绕转卦相"，即像用九粒青稞进行卜算那样。这里出现了"煮"（词尾为"拉"）和"绕"（词尾为"热"）的区别，以及"卦"指卜算，注：是指卜卦的意思，以及用作药物的不同解释。
一般来说，实质脏器的疾病在脉象上表现更为明显，而空腔脏器的疾病比脉象更容易在尿液中显现。虽然生死的区分在尿液中也有迹象，但主要还是需要通过脉象来区分，然而寒热的区别比起脉象，仅凭目视尿液就更为清晰，因此，明智的医生应当通过观察尿液来识别疾病。关于四个关键点的误区澄清，请参考《医学口诀续》中的"寒热关键"，这是回应之前提问的答复。
然后，仙人意生请求解释前面提到的三十三种分类中所列的九种治疗方法，回答如下："嘿，大仙人意生"，为了将疾病与对治方法适当匹配，了解治疗方法非常重要，你在此时提出这个问题很好。但这九种治疗方法在之前讲述的经典中已经通过"对于未理解、存有疑虑且未掌握要领的疾病，应采用如猫捕捉般的观察治疗"等内容详细解释过了。大仙人应当用闻慧去看，用思慧去思考分析关键要点。如果没有这样的观察思考能力，就像在黑暗中寻找丢失的物品一样，实践只停留在表面或依赖于粗略理解，当需要时就无法达到或产生益处。
如果能够透彻理解四大医典的内容并将其运用于实践，就像在黑暗的仓库中太阳升起一样，一切内容都将变得清晰明了。那时，就像把手伸进装满金玉的盒子里随意取用一样，无论何时需要都可以使用，因为这已经成为了自己的经验。"这是对仙人意生的教导，虽然他不可能忘记之前所说的内容，但为了解决后学者对于之前提到的分类数字是否与之前所说的内容相同或不同的疑问而提出的请求，回答的要点是，必须通过汇总四大医典的关键要点来学习，这种教导是为后学者而设。
《甘露精华八支分支秘密口诀续》中《见如镜水辨认篇》第二章的详细解释。由可信的论据和逻辑，彻底清除疑网，后续经典第一章的这个解释胜于其他。东部白朗医学传承者麦彭所著，祝福！为亡者实义之物质因缘所修，以此功德愿等同虚空的一切众生往生琉璃净土。祝福！


། །།



这是一个藏文标点符号"།། །།"，它在藏文中表示一段文本的结束或章节的终结。在藏文文献中，单个竖点"།"称为"谢"(shad)，是基本的句读标点；两个竖点"།།"称为"涅谢"(nyis shad)，表示段落或节的结束；而"།། །།"这种四点组合标记通常用于表示较大段落或章节的完全结束，有时也用于文本的最终结束。在简体中文中没有直接对应的标点，但其功能类似于句号加段落标记的组合。


